Table of Contents
نقش مقادیر بولی در برنامهنویسی
در کنار اعداد و رشتهها، نوع دادهٔ دیگری در پایتون وجود دارد که برای تصمیمگیریها بسیار مهم است: مقادیر بولی (Boolean). این نوع فقط دو مقدار میتواند داشته باشد:
True(درست)False(نادرست)
این دو مقدار، نتیجهی بسیاری از مقایسهها و شرطها هستند و در فصل شرطها (if / else) بیشتر با آنها کار خواهید کرد.
نوع دادهٔ بولی (`bool`)
در پایتون، نوع بولی با نام bool شناخته میشود. اگر مقدار را به تابع type() بدهید، نوع آن را نشان میدهد:
print(type(True))
print(type(False))خروجی:
<class 'bool'>
<class 'bool'>نکتهٔ مهم:
TrueوFalseباید با حروف بزرگ اول نوشته شوند.true،false،TRUE،FALSEدر پایتون معتبر نیستند و خطا میدهند.
دریافت مقدار بولی از عملگرهای مقایسهای
بسیاری از عملگرها (بهخصوص عملگرهای مقایسهای که در فصل شرطها توضیح داده میشوند) نتیجهای از نوع بولی برمیگردانند. چند مثال ساده:
print(5 > 3) # آیا 5 بزرگتر از 3 است؟
print(2 == 4) # آیا 2 برابر 4 است؟
print(10 <= 10) # آیا 10 کوچکتر یا مساوی 10 است؟خروجی:
True
False
True
در اینجا هر بار نتیجهٔ مقایسه، یک مقدار True یا False است. این همان چیزی است که بعداً در if و حلقهها برای تصمیمگیری استفاده میکنید.
ساخت مستقیم مقادیر بولی با `bool()`
تابع bool() تلاش میکند هر مقداری را به یک مقدار بولی تبدیل کند. این تابع قواعد ثابتی دارد:
- اعداد:
0→False- هر عدد غیر صفر (مثلاً
1،-3.5،100) →True - رشتهها (متنها):
- رشتهٔ خالی
""→False - هر رشتهٔ غیرخالی (مثلاً
"سلام","0") →True - ساختارهای دادهای خالی (لیست خالی، تاپل خالی و …) →
False
(جزییات بیشتر در فصل مجموعههای داده)
مثال:
print(bool(0))
print(bool(5))
print(bool(-2))
print(bool(""))
print(bool("سلام"))خروجی:
False
True
True
False
True
در عمل، معمولاً شما مستقیم True و False را مینویسید یا از نتیجهٔ مقایسهها استفاده میکنید، اما دانستن رفتار bool() به درک بهتر پایتون کمک میکند.
بولیها در متغیرها
میتوانید مانند هر نوع دادهٔ دیگری، مقادیر بولی را در متغیرها ذخیره کنید:
is_raining = True # آیا باران میبارد؟
has_ticket = False # آیا بلیت دارد؟
print(is_raining)
print(has_ticket)
این متغیرها معمولاً با نامهایی شبیه به یک سؤال تعریف میشوند، مثل is_open، is_logged_in، has_password، چون پاسخ آنها معمولاً «بله/خیر» یا «درست/نادرست» است.
بولیها در عبارات (Expressions) ساده
مقادیر بولی میتوانند در عبارات ترکیب شوند. عملگرهای منطقی را در فصل شرطها مفصلتر خواهید دید؛ در اینجا فقط چند مثال ساده:
x = 5
y = 8
b1 = x < y # True
b2 = x == 10 # False
print(b1)
print(b2)
اینجا b1 و b2 متغیرهای بولی هستند که بعداً میتوانید در شرطها به کار ببرید.
نامگذاری متغیرهای بولی
برای خواناتر شدن کد، برای متغیرهایی که مقدار بولی دارند، از نامهایی استفاده کنید که معنای «بله/خیر» بدهند:
- خوب:
is_adult = Trueis_empty = Falsehas_error = True- نامناسب:
x = Trueflag1 = False(اگر معنیاش معلوم نباشد)
این سبک نامگذاری باعث میشود کد شما شبیه جملههای قابل فهم شود:
is_adult = True
if is_adult:
print("میتواند وارد شود.")
(جزئیات if در فصل شرطها خواهد آمد؛ اینجا فقط روی نقش مقدار بولی تمرکز داریم.)
اشتباههای رایج در استفاده از `True` و `False`
چند اشتباه که مبتدیان زیاد انجام میدهند:
- کوچک نوشتن حروف:
true = True # این یک متغیر عادی است، نه نوع بولی پایتون!
# اگر بنویسید:
print(true) # کار میکند، چون متغیر ساختهاید
print(True) # این مقدار بولی واقعی استولی اگر بنویسید:
print(false)
این خطا میدهد، چون false (با f کوچک) در پایتون تعریف نشده است. همیشه از True و False با حرف اول بزرگ استفاده کنید.
- استفاده از رشته بهجای بولی:
is_valid = "True" # این یک رشته است، نه مقدار بولی
print(type(is_valid))خروجی:
<class 'str'>
اگر میخواهید مقدار بولی داشته باشید، از True بدون کوتیشن استفاده کنید:
is_valid = Trueجمعبندی
- مقادیر بولی فقط دو مقدار دارند:
TrueوFalse. - نوع آنها در پایتون
boolاست. - نتیجهٔ مقایسهها و بسیاری از عملگرها، یک مقدار بولی است.
- میتوانید مقدار بولی را در متغیر ذخیره کنید، مخصوصاً برای سؤالهای «بله/خیر».
- تابع
bool()بسیاری از مقادیر را بهTrueیاFalseتبدیل میکند (مثلاً0و رشتهٔ خالی →False). - حتماً
TrueوFalseرا با حرف اول بزرگ و بدون کوتیشن بنویسید.
در فصل شرطها (if / else) خواهید دید که این مقادیر چگونه به تصمیمگیری در برنامهها کمک میکنند.