KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)

نقش مقادیر بولی در برنامه‌نویسی

در کنار اعداد و رشته‌ها، نوع دادهٔ دیگری در پایتون وجود دارد که برای تصمیم‌گیری‌ها بسیار مهم است: مقادیر بولی (Boolean). این نوع فقط دو مقدار می‌تواند داشته باشد:

  • True (درست)
  • False (نادرست)

این دو مقدار، نتیجه‌ی بسیاری از مقایسه‌ها و شرط‌ها هستند و در فصل شرط‌ها (if / else) بیشتر با آن‌ها کار خواهید کرد.


نوع دادهٔ بولی (`bool`)

در پایتون، نوع بولی با نام bool شناخته می‌شود. اگر مقدار را به تابع type() بدهید، نوع آن را نشان می‌دهد:

print(type(True))
print(type(False))

خروجی:

<class 'bool'>
<class 'bool'>

نکتهٔ مهم:

  • True و False باید با حروف بزرگ اول نوشته شوند.
  • true، false، TRUE، FALSE در پایتون معتبر نیستند و خطا می‌دهند.

دریافت مقدار بولی از عملگرهای مقایسه‌ای

بسیاری از عملگرها (به‌خصوص عملگرهای مقایسه‌ای که در فصل شرط‌ها توضیح داده می‌شوند) نتیجه‌ای از نوع بولی برمی‌گردانند. چند مثال ساده:

print(5 > 3)     # آیا 5 بزرگ‌تر از 3 است؟
print(2 == 4)    # آیا 2 برابر 4 است؟
print(10 <= 10)  # آیا 10 کوچک‌تر یا مساوی 10 است؟

خروجی:

True
False
True

در اینجا هر بار نتیجهٔ مقایسه، یک مقدار True یا False است. این همان چیزی است که بعداً در if و حلقه‌ها برای تصمیم‌گیری استفاده می‌کنید.


ساخت مستقیم مقادیر بولی با `bool()`

تابع bool() تلاش می‌کند هر مقداری را به یک مقدار بولی تبدیل کند. این تابع قواعد ثابتی دارد:

  • اعداد:
    • 0 → False
    • هر عدد غیر صفر (مثلاً 1، -3.5، 100) → True
  • رشته‌ها (متن‌ها):
    • رشتهٔ خالی "" → False
    • هر رشتهٔ غیرخالی (مثلاً "سلام", "0") → True
  • ساختارهای داده‌ای خالی (لیست خالی، تاپل خالی و …) → False
    (جزییات بیشتر در فصل مجموعه‌های داده)

مثال:

print(bool(0))
print(bool(5))
print(bool(-2))
print(bool(""))
print(bool("سلام"))

خروجی:

False
True
True
False
True

در عمل، معمولاً شما مستقیم True و False را می‌نویسید یا از نتیجهٔ مقایسه‌ها استفاده می‌کنید، اما دانستن رفتار bool() به درک بهتر پایتون کمک می‌کند.


بولی‌ها در متغیرها

می‌توانید مانند هر نوع دادهٔ دیگری، مقادیر بولی را در متغیرها ذخیره کنید:

is_raining = True      # آیا باران می‌بارد؟
has_ticket = False     # آیا بلیت دارد؟
print(is_raining)
print(has_ticket)

این متغیرها معمولاً با نام‌هایی شبیه به یک سؤال تعریف می‌شوند، مثل is_open، is_logged_in، has_password، چون پاسخ آن‌ها معمولاً «بله/خیر» یا «درست/نادرست» است.


بولی‌ها در عبارات (Expressions) ساده

مقادیر بولی می‌توانند در عبارات ترکیب شوند. عملگرهای منطقی را در فصل شرط‌ها مفصل‌تر خواهید دید؛ در اینجا فقط چند مثال ساده:

x = 5
y = 8
b1 = x < y      # True
b2 = x == 10    # False
print(b1)
print(b2)

اینجا b1 و b2 متغیرهای بولی هستند که بعداً می‌توانید در شرط‌ها به کار ببرید.


نام‌گذاری متغیرهای بولی

برای خواناتر شدن کد، برای متغیرهایی که مقدار بولی دارند، از نام‌هایی استفاده کنید که معنای «بله/خیر» بدهند:

  • خوب:
    • is_adult = True
    • is_empty = False
    • has_error = True
  • نامناسب:
    • x = True
    • flag1 = False (اگر معنی‌اش معلوم نباشد)

این سبک نام‌گذاری باعث می‌شود کد شما شبیه جمله‌های قابل فهم شود:

is_adult = True
if is_adult:
    print("می‌تواند وارد شود.")

(جزئیات if در فصل شرط‌ها خواهد آمد؛ اینجا فقط روی نقش مقدار بولی تمرکز داریم.)


اشتباه‌های رایج در استفاده از `True` و `False`

چند اشتباه که مبتدیان زیاد انجام می‌دهند:

  1. کوچک نوشتن حروف:
true = True   # این یک متغیر عادی است، نه نوع بولی پایتون!
# اگر بنویسید:
print(true)   # کار می‌کند، چون متغیر ساخته‌اید
print(True)   # این مقدار بولی واقعی است

ولی اگر بنویسید:

print(false)

این خطا می‌دهد، چون false (با f کوچک) در پایتون تعریف نشده است. همیشه از True و False با حرف اول بزرگ استفاده کنید.

  1. استفاده از رشته به‌جای بولی:
is_valid = "True"   # این یک رشته است، نه مقدار بولی
print(type(is_valid))

خروجی:

<class 'str'>

اگر می‌خواهید مقدار بولی داشته باشید، از True بدون کوتیشن استفاده کنید:

is_valid = True

جمع‌بندی

  • مقادیر بولی فقط دو مقدار دارند: True و False.
  • نوع آن‌ها در پایتون bool است.
  • نتیجهٔ مقایسه‌ها و بسیاری از عملگرها، یک مقدار بولی است.
  • می‌توانید مقدار بولی را در متغیر ذخیره کنید، مخصوصاً برای سؤال‌های «بله/خیر».
  • تابع bool() بسیاری از مقادیر را به True یا False تبدیل می‌کند (مثلاً 0 و رشتهٔ خالی → False).
  • حتماً True و False را با حرف اول بزرگ و بدون کوتیشن بنویسید.

در فصل شرط‌ها (if / else) خواهید دید که این مقادیر چگونه به تصمیم‌گیری در برنامه‌ها کمک می‌کنند.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات