KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

3.2. ایجاد متغیرها

نام‌گذاری و ایجاد متغیرها در پایتون

در این بخش تمرکز ما روی «چگونه ساختن» متغیرهاست؛ این‌که نام‌شان را چطور انتخاب کنیم، چطور مقدار بدهیم، و چند نکتهٔ مهم هنگام این کار.

انتساب (Assignment): استفاده از علامت `=`

برای ساخت یک متغیر جدید در پایتون کافی است یک «نام» انتخاب کنید و با علامت = به آن مقدار بدهید:

x = 10
name = "Ali"
pi = 3.14

از این لحظه به بعد، می‌توانید از x، name و pi در بقیهٔ برنامه استفاده کنید.
علامت = در پایتون به‌معنای «برابر بودن» ریاضی نیست، بلکه یعنی:

«مقدار سمت راست را در متغیر سمت چپ ذخیره کن.»

مثال:

a = 5      # مقدار 5 در متغیر a قرار می‌گیرد
b = a      # الان b هم 5 است (کپی مقدار a در b)
a = 10     # a عوض شد، ولی b همچنان 5 است

قوانین نام‌گذاری متغیرها

نام متغیرها در پایتون باید از این قوانین پیروی کنند:

  • فقط می‌توانند شامل:
    • حروف انگلیسی کوچک و بزرگ: a تا z و A تا Z
    • اعداد: 0 تا 9
    • زیرخط (underline): _
  • نمی‌توانند با عدد شروع شوند:
age1 = 20   # درست
a1ge = 20   # درست
1age = 20   # نادرست، خطا می‌دهد
  • فاصله (space) در نام متغیر مجاز نیست:
user name = "Ali"    # نادرست
user_name = "Ali"    # درست
  • از نشانه‌های خاص مثل @, #, -, ! و ... نمی‌توان استفاده کرد:
user-name = "Sara"   # نادرست
user_name = "Sara"   # درست

حروف کوچک و بزرگ مهم هستند (Case Sensitive)

پایتون به تفاوت حروف کوچک و بزرگ حساس است. یعنی age و Age دو متغیر متفاوت هستند:

age = 20
Age = 30
print(age)   # خروجی: 20
print(Age)   # خروجی: 30

بنابراین موقع استفاده از متغیر، دقیقا همان نامی را که تعریف کرده‌اید بنویسید.

استفاده نکردن از کلمات رزرو‌شدهٔ پایتون

برخی کلمات در پایتون معنای خاص دارند و برای دستورهای زبان استفاده می‌شوند؛ به این‌ها کلمات کلیدی (keywords) می‌گویند و نباید به‌عنوان نام متغیر از آن‌ها استفاده کنید، مثل:

if, else, for, while, True, False, class, def, and, or, not, import, ...

مثال نادرست:

if = 10       # نادرست، خطای سینتکس

اگر شک داشتید که کلمه‌ای رزرو شده هست یا نه، آن را در یک فایل پایتون در IDE یا VS Code تایپ کنید؛ معمولا با رنگ دیگری نمایش داده می‌شود.

سبک‌های متداول نام‌گذاری (Naming Style)

پایتون یک «قاعدهٔ رسمی سخت» برای فرم نام‌ها نمی‌گذارد، اما یک سبک رایج و پیشنهادی (طبق PEP 8) وجود دارد:

۱. `snake_case` برای متغیرها

برای متغیرها معمولا از حروف کوچک و جدا کردن کلمات با _ استفاده می‌شود:

  • user_name
  • total_price
  • max_score
  • is_logged_in

این سبک خواندن کد را آسان‌تر می‌کند.

۲. نام‌های معنی‌دار

نام متغیر را طوری انتخاب کنید که «معنا» داشته باشد:

x = 20            # نام مبهم
age = 20          # واضح‌تر: سن
t = 50000         # مبهم
monthly_salary = 50000   # حقوق ماهانه

نام خوب باعث می‌شود حتی بعد از چند روز، با نگاه به کد متوجه شوید متغیر چه نقشی دارد.

ایجاد چند متغیر در یک خط

پایتون اجازه می‌دهد در یک خط چند متغیر بسازید؛ دو روش رایج:

۱. انتساب چندگانه با یک مقدار

x = y = z = 0

در این مثال، هر سه متغیر x، y و z مقدار 0 دارند.

۲. انتساب چندگانه با چند مقدار

x, y, z = 1, 2, 3
print(x)   # 1
print(y)   # 2
print(z)   # 3

تعداد متغیرهای سمت چپ باید با تعداد مقادیر سمت راست برابر باشد؛ وگرنه خطا می‌گیرید:

a, b = 1, 2, 3   # خطا

تغییر مقدار متغیر (بازانتساب)

بعد از ایجاد یک متغیر، می‌توانید هر زمان مقدارش را عوض کنید؛ فقط دوباره از = استفاده کنید:

counter = 0
counter = counter + 1   # حالا 1 است
counter = counter + 5   # حالا 6 است

یا به شکل کوتاه‌تر (این شکل در فصل عملیات حسابی بیشتر دیده می‌شود):

counter = 0
counter += 1   # مثل counter = counter + 1

خواندن مقدار متغیر با `print()`

برای دیدن مقدار متغیری که ساخته‌اید، معمولا در این مرحله از تابع print() استفاده می‌کنید:

name = "Ali"
age = 25
print(name)
print(age)

این کار به شما کمک می‌کند بفهمید متغیر درست مقدار گرفته است یا نه.

خطای نام متغیر تعریف‌نشده (NameError)

اگر نام متغیری را استفاده کنید که هنوز به آن مقدار نداده‌اید، پایتون خطای NameError می‌دهد:

print(x)     # x هنوز تعریف نشده

خروجی (تقریبی):

NameError: name 'x' is not defined

برای جلوگیری از این خطا:

  • همیشه قبل از استفاده از یک متغیر، آن را مقداردهی اولیه کنید.
  • اگر مطمئن نیستید نام را درست نوشته‌اید، املای آن را چک کنید (age با ag فرق دارد).

متغیرهای موقت (کمکی) برای محاسبه

گاهی برای ساده‌تر کردن محاسبه یا خواناتر شدن کد، متغیرهای موقت می‌سازیم:

width = 5
height = 10
area = width * height        # مساحت
double_area = area * 2       # دو برابر مساحت
print(area)
print(double_area)

ایجاد این متغیرهای میانی (مثل area) باعث می‌شود منطق برنامه مرحله‌به‌مرحله قابل فهم باشد.

تمرین‌های پیشنهادی

برای تمرین ایجاد متغیرها:

  1. سه متغیر با نام‌های معنی‌دار برای «نام»، «سن» و «شهر محل سکونت» بسازید و با print() آن‌ها را نمایش دهید.
  2. دو متغیر width و height برای طول و عرض مستطیل تعریف کنید و متغیری به نام perimeter برای محیط بسازید (از فرمول $P = 2 \times (width + height)$ استفاده کنید) و چاپ کنید.
  3. تلاش کنید نامی مثل for یا class را به‌عنوان متغیر استفاده کنید و ببینید چه خطایی می‌گیرید.
  4. یک بار از نام کوتاه و مبهم (x, y) و یک بار از نام‌های توصیفی (student_name, math_score) استفاده کنید و خودتان مقایسه کنید کدام کد خواناتر است.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات