KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

10.2. خواندن فایل‌های متنی

کار با فایل متنی در پایتون

در این بخش تمرکز ما فقط روی خواندن فایل‌های متنی است؛ یعنی فایل‌هایی که از حروف، اعداد و کاراکترهای معمولی تشکیل شده‌اند (مثل .txt).

باز کردن فایل برای خواندن (`open` با حالت `"r"`)

برای خواندن یک فایل متنی، ابتدا باید آن را با تابع open باز کنید. برای خواندن، از حالت "r" (مخفف read) استفاده می‌کنیم.

ساختار کلی:

$$
\text{file\_object} = \text{open}("filename.txt", "r", encoding="utf-8")
$$

  • آرگومان اول: نام یا مسیر فایل (مثلاً "note.txt").
  • آرگومان دوم: حالت باز کردن ("r" = خواندن).
  • پارامتر encoding: برای فایل‌های فارسی معمولاً "utf-8" استفاده می‌شود.

مثال:

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
# ... اینجا فایل را می‌خوانیم ...
file.close()

فراموش نکنید بعد از اتمام کار، close() را صدا بزنید تا فایل بسته شود.

خواندن کل محتوای فایل با `read()`

ساده‌ترین روش، استفاده از متد read() است که تمام محتوای فایل را یک‌جا به شما می‌دهد.

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
content = file.read()
file.close()
print(content)
  • متغیر content یک رشته (str) است که محتوای کامل فایل را در خود دارد.
  • اگر فایل خیلی بزرگ باشد، read() می‌تواند حافظه زیادی مصرف کند؛ پس این روش برای فایل‌های کوچک مناسب‌تر است.

تعیین حداکثر کاراکتر برای خواندن

می‌توانید به read() عدد بدهید تا حداکثر آن تعداد کاراکتر خوانده شود:

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
part = file.read(10)   # حداکثر ۱۰ کاراکتر
file.close()
print(part)

هر بار که read() را صدا می‌زنید، ادامهٔ فایل خوانده می‌شود، نه از اول:

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
first_part = file.read(5)
second_part = file.read(5)
file.close()
print("قسمت اول:", first_part)
print("قسمت دوم:", second_part)

خواندن خط‌به‌خط با `readline()`

اگر فایل شما چندین خط دارد، گاهی می‌خواهید هر بار یک خط بخوانید. متد readline() این کار را انجام می‌دهد.

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
line1 = file.readline()
line2 = file.readline()
file.close()
print("خط اول:", line1)
print("خط دوم:", line2)

نکات مهم:

  • هر بار readline() یک خط برمی‌گرداند.
  • در انتهای هر خط، اغلب یک کاراکتر پایان خط \n وجود دارد.
  • وقتی به انتهای فایل برسید، readline() یک رشتهٔ خالی "" برمی‌گرداند.

خواندن همهٔ خطوط با حلقه و `readline()`

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
while True:
    line = file.readline()
    if line == "":   # یعنی به انتهای فایل رسیده‌ایم
        break
    print("یک خط:", line)
file.close()

خواندن همهٔ خطوط با `readlines()`

اگر بخواهید همهٔ خطوط را یک‌باره بگیرید، می‌توانید از readlines() استفاده کنید. خروجی این متد یک لیست از رشته‌ها است که هر عنصر آن یک خط است.

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
lines = file.readlines()
file.close()
print(lines)

اگر فایل مثلاً ۳ خط داشته باشد، چیزی شبیه این می‌گیرید:

['salam\n', 'in yek matn ast\n', 'khat sevvom\n']
  • هر عنصر این لیست خودش یک رشته است.
  • در انتهای بیشتر عناصر \n دیده می‌شود (مگر خط آخر).

پیمایش خطوط با حلقه روی `readlines()`

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
lines = file.readlines()
file.close()
for line in lines:
    print("خط:", line)

خواندن خط‌به‌خط با حلقه `for` روی شیء فایل

یک روش رایج و تمیز برای خواندن فایل متنی استفاده از حلقهٔ for مستقیم روی شیء فایل است. در این روش هر بار یک خط از فایل گرفته می‌شود.

file = open("note.txt", "r", encoding="utf-8")
for line in file:
    print("خط:", line)
file.close()

این کار از نظر حافظه بهتر از read() و readlines() است، چون لازم نیست کل فایل را یک‌جا در حافظه نگه دارد.

استفاده از `with` برای باز و بستن خودکار فایل

نوشتن close() را می‌توان فراموش کرد. روش استاندارد این است که از عبارت with استفاده کنیم تا فایل به صورت خودکار بسته شود.

ساختار کلی:

with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    # اینجا با فایل کار می‌کنیم
    content = file.read()
# اینجا فایل خودبه‌خود بسته شده است

نمونه‌ها:

مثال ۱: خواندن کل فایل با `with` و `read()`

with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    content = file.read()
print(content)

مثال ۲: خواندن خط‌به‌خط با `with` و حلقه `for`

with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    for line in file:
        print("خط:", line)

مثال ۳: خواندن همهٔ خطوط در یک لیست با `with` و `readlines()`

with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    lines = file.readlines()
print(lines)

حذف کاراکتر پایان خط با `strip()`

وقتی خطوط را چاپ می‌کنید، ممکن است بین خطوط، یک خط خالی اضافی ببینید؛ چون هم در خود خط \n وجود دارد و هم تابع print خودش یک خط جدید اضافه می‌کند.

برای حذف فاصله‌ها و کاراکتر پایان خط از ابتدا و انتهای رشته از strip() استفاده می‌کنیم:

with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    for line in file:
        line = line.strip()   # حذف \n و فاصله‌های اضافی
        print("خط:", line)

اگر فقط بخواهید \n انتهای خط را حذف کنید، rstrip("\n") هم می‌توانید استفاده کنید:

with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    for line in file:
        clean_line = line.rstrip("\n")
        print("خط:", clean_line)

کار با مسیر فایل (نسبی و مطلق)

در این فصل به صورت کامل وارد مبحث مسیرها نمی‌شویم، اما برای خواندن فایل متنی لازم است فرق کلی این دو را بدانید:

  • نام سادهٔ فایل مثل "note.txt" یعنی فایل در همان پوشه‌ای است که اسکریپت پایتون شما در آن اجرا می‌شود.
  • مسیر نسبی: نسبت به محل فعلی برنامه، مثلاً:
    • "data/note.txt"
    • "../note.txt"
  • مسیر مطلق: آدرس کامل، مانند:
    • ویندوز: "C:/Users/Ali/Documents/note.txt"
    • لینوکس/macOS: "/home/ali/note.txt"

مثال با مسیر نسبی:

with open("data/note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
    print(file.read())

مدیریت خطای «فایل پیدا نشد»

اگر نام فایل اشتباه باشد یا فایل وجود نداشته باشد، پایتون خطای FileNotFoundError می‌دهد. در فصل خطاها به‌صورت کامل با try و except کار خواهید کرد، اما اینجا یک نمونهٔ ساده مرتبط با خواندن فایل متنی:

filename = "note.txt"
try:
    with open(filename, "r", encoding="utf-8") as file:
        content = file.read()
        print(content)
except FileNotFoundError:
    print("فایل", filename, "پیدا نشد.")

این کار باعث می‌شود برنامه شما به‌خاطر پیدا نکردن فایل، متوقف نشود و بتواند پیام مناسبی نشان دهد.

خلاصهٔ روش‌های پرکاربرد خواندن فایل متنی

  • read()
    • خواندن کل محتوا به صورت یک رشته.
    • مناسب برای فایل‌های کوچک.
  • read(size)
    • خواندن حداکثر size کاراکتر در هر بار.
  • readline()
    • خواندن یک خط در هر بار.
    • مناسب وقتی خودتان ساختار حلقه را کنترل می‌کنید.
  • readlines()
    • خواندن همهٔ خطوط در یک لیست از رشته‌ها.
  • حلقه for روی شیء فایل
    • خواندن خط‌به‌خط، کارآمد و ساده:
    with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as file:
        for line in file:
            print(line.strip())

در ادامهٔ فصل، از این مهارت‌ها برای نوشتن برنامه‌های ساده‌ای استفاده می‌کنید که اطلاعات را از فایل متنی می‌خوانند و پردازش می‌کنند.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات