KAHIBARO
1.3.5. پرسشهای بله یا خیر
Table of Contents
مفهوم پرسشهای بله یا خیر در آلمانی
در آلمانی، «پرسشهای بله یا خیر» سوالهایی هستند که پاسخ معمولی آنها فقط «بله» یا «خیر» است، مثل فارسی: «آیا تو دانشجو هستی؟» این نوع سوالها در آلمانی ساختار بسیار مشخص و ثابتی دارند و برای سطح A1 بسیار مهماند، چون پایه بسیاری از مکالمات روزمره را میسازند.
جایگاه فعل در پرسشهای بله یا خیر
در جملات خبری آلمانی، معمولا ترتیب اصلی این است: فاعل، بعد فعل صرفشده میآید. مثل:
Du bist Student.
«تو دانشجو هستی.»
اما در پرسشهای بله یا خیر، فعل صرفشده همیشه در جایگاه اول جمله قرار میگیرد و بعد از آن فاعل میآید. این مهمترین قاعده در ساخت این نوع سوال است.
قاعده اصلی پرسش بله/خیر در آلمانی:
$$\text{فعل صرفشده} + \text{فاعل} + \text{بقیه جمله} + ?$$
مثال:
Bist du Student?
Hast du Zeit?
Wohnst du in Berlin?
به محض این که فعل را به اول جمله میآورید، جمله خبری به پرسش بله/خیر تبدیل میشود. هیچ کلمه پرسشی مانند «wo» یا «was» در ابتدای این سوالها وجود ندارد.
تبدیل جمله خبری به پرسش بله یا خیر
برای این که راحتتر یاد بگیرید، اول یک جمله خبری ساده بسازید، بعد فقط جای فعل و فاعل را عوض کنید. به چند نمونه نگاه کنیم.
جدول زیر مقایسه جمله خبری و پرسش بله/خیر را نشان میدهد:
| نوع جمله | آلمانی | ترجمه فارسی |
|---|---|---|
| خبری | Du bist müde. | تو خسته هستی. |
| پرسش بله/خیر | Bist du müde? | آیا تو خسته هستی؟ |
| نوع جمله | آلمانی | ترجمه فارسی |
| خبری | Sie wohnen in Berlin. | شما در برلین زندگی میکنید. |
| پرسش بله/خیر | Wohnen Sie in Berlin? | آیا شما در برلین زندگی میکنید؟ |
| نوع جمله | آلمانی | ترجمه فارسی |
| خبری | Er hat ein Auto. | او یک ماشین دارد. |
| پرسش بله/خیر | Hat er ein Auto? | آیا او یک ماشین دارد؟ |
مراحل کار:
اول، یک جمله ساده بسازید، مثلا:
Du kommst aus Iran.
«تو اهل ایران هستی.»
دوم، جای فعل و فاعل را عوض کنید:
Kommst du aus Iran?
«آیا تو اهل ایران هستی؟»
در سطح A1 معمولا با همین جابجایی ساده میتوانید بیشتر سوالهای بله/خیر را بسازید.
پرسش با افعال sein و haben
در مکالمات ابتدایی، افعال sein (بودن) و haben (داشتن) بسیار رایجاند. ساخت پرسش بله/خیر با این دو فعل را باید بسیار خوب تمرین کنید.
فعل sein در پرسشهای بله یا خیر
صرف فعل sein در حال ساده را در سطح A1 میآموزید. برای ساخت پرسش فقط باید شکل صرفشده را در ابتدای جمله قرار دهید.
نمونهها:
Ich bin Ali.
«من علی هستم.»
Bist du Ali?
«آیا تو علی هستی؟»
Er ist Lehrer.
«او معلم است.»
Ist er Lehrer?
«آیا او معلم است؟»
Wir sind müde.
«ما خسته هستیم.»
Sind wir müde?
«آیا ما خستهایم؟»
Sie sind neu hier.
«آنها / شما اینجا جدید هستید.»
Sind Sie neu hier?
«آیا شما اینجا جدید هستید؟» (خطاب رسمی)
دقت کنید که در نوشتن «Sie» با حرف بزرگ، منظور خطاب رسمی است، و در پرسش نیز همین شکل استفاده میشود:
Sind Sie aus Deutschland?
فعل haben در پرسشهای بله یا خیر
برای پرسیدن درباره مالکیت یا داشتن چیزی، از فعل haben استفاده میشود. باز هم کافی است فعل صرفشده را به ابتدای جمله بیاورید.
نمونهها:
Du hast Zeit.
«تو وقت داری.»
Hast du Zeit?
«آیا تو وقت داری؟»
Sie haben Kinder.
«شما بچه دارید.»
Haben Sie Kinder?
«آیا شما بچه دارید؟» (رسمی)
Er hat keine Geschwister.
«او خواهر و برادر ندارد.»
Hat er keine Geschwister?
«آیا او خواهر و برادر ندارد؟»
در مثال آخر، واژه «keine» در بخش منفیسازی توضیح داده میشود، اما شکل کلی سوال همان است: فعل در ابتدا، بعد فاعل، سپس بقیه جمله.
پرسش با افعال باقاعده در زمان حال
با افعال باقاعده، ساخت سوال بله/خیر دقیقا مانند sein و haben است. شکل صرفشده فعل در زمان حال (که در بخش «صرف فعل در زمان حال» یاد میگیرید) در ابتدای جمله میآید.
به این مثالها دقت کنید:
Du lernst Deutsch.
«تو آلمانی یاد میگیری.»
Lernst du Deutsch?
«آیا تو آلمانی یاد میگیری؟»
Ihr arbeitet hier.
«شما اینجا کار میکنید.»
Arbeitet ihr hier?
«آیا شما اینجا کار میکنید؟» (جمع دوستانه)
Er spielt Fußball.
«او فوتبال بازی میکند.»
Spielt er Fußball?
«آیا او فوتبال بازی میکند؟»
Wir wohnen in Hamburg.
«ما در هامبورگ زندگی میکنیم.»
Wohnen wir in Hamburg?
«آیا ما در هامبورگ زندگی میکنیم؟»
ساختار همیشه ثابت است: فعل در اول، بعد فاعل، بعد بقیه اطلاعات.
پرسش با افعال بیقاعده و افعال وجهی
در سطح A1 شما با برخی افعال بیقاعده مانند fahren، lesen، sprechen و نیز با افعال وجهی مانند können، wollen، müssen آشنا میشوید. در پرسشهای بله/خیر، اصل مهم این است که فعل صرفشده در جایگاه اول بیاید، حتی اگر فعل دیگری هم در جمله وجود داشته باشد.
مثال با فعل بیقاعده
Du fährst nach Köln.
«تو به کلن میروی.»
Fährst du nach Köln?
«آیا تو به کلن میروی؟»
Er liest ein Buch.
«او کتاب میخواند.»
Liest er ein Buch?
«آیا او کتاب میخواند؟»
صرف فعل ممکن است بیقاعده باشد، اما ساخت سوال همان قاعده اصلی را دنبال میکند. تغییر فقط در خود شکل فعل است، نه در ترتیب واژهها.
مثال با فعل وجهی
در جملات با فعل وجهی، دو فعل وجود دارد: فعل وجهی صرف میشود و در جایگاه دوم قرار میگیرد، و فعل اصلی به صورت مصدر در پایان میآید. در پرسش بله/خیر، فعل وجهی صرفشده به ابتدای جمله میآید، و فعل اصلی همچنان در آخر باقی میماند.
مقایسه کنید:
Du kannst Deutsch sprechen.
«تو میتوانی آلمانی صحبت کنی.»
Kannst du Deutsch sprechen?
«آیا تو میتوانی آلمانی صحبت کنی؟»
Sie wollen Kaffee trinken.
«آنها میخواهند قهوه بنوشند.»
Wollen sie Kaffee trinken?
«آیا آنها میخواهند قهوه بنوشند؟»
Ich muss heute arbeiten.
«من باید امروز کار کنم.»
Muss ich heute arbeiten?
«آیا من باید امروز کار کنم؟»
در پرسش بله/خیر با فعل وجهی:
$$\text{فعل وجهی صرفشده} + \text{فاعل} + \dots + \text{فعل اصلی به صورت مصدر در انتهای جمله} + ?$$
مثال:
Kannst du heute kommen?
Willst du mitkommen?
پاسخ «بله» و «خیر» به صورت ساده
در سطح A1 معمولا پاسخها بسیار کوتاه و ساده هستند. دو واژه اصلی برای پاسخ به پرسشهای بله/خیر عبارتاند از:
Ja = بله
Nein = نه / خیر
میتوانید فقط با یکی از این دو جواب دهید، یا جمله را کاملتر کنید.
نمونهها:
Bist du Student?
Ja. / Nein.
Hast du Zeit?
Ja, ich habe Zeit.
Nein, ich habe keine Zeit.
Wohnst du hier?
Ja, ich wohne hier.
Nein, ich wohne nicht hier.
در مکالمه روزمره، بسیار طبیعی است که «Ja» یا «Nein» را با یک جمله کوتاه ترکیب کنید تا اطلاعات بیشتری بدهید.
منفیسازی در پاسخهای بله یا خیر
ساخت منفی در آلمانی موضوع مفصلی است که در بخشهای دیگر توضیح داده میشود، ولی در اینجا شکلهای رایج منفی برای پاسخ به پرسشهای بله/خیر را به صورت سطحی و کاربردی میبینید.
به طور ساده، برای منفیکردن جمله در پاسخ به یک پرسش، معمولا از «nicht» یا «kein/keine» استفاده میشود. این دو در بخش «منفیسازی» و «منفیسازی با kein» به صورت دقیقتر توضیح داده میشوند. در اینجا فقط چند الگوی رایج پاسخ را ببینید:
پرسش:
Hast du ein Auto?
«آیا تو ماشین داری؟»
پاسخ مثبت:
Ja, ich habe ein Auto.
پاسخ منفی:
Nein, ich habe kein Auto.
پرسش:
Bist du müde?
«آیا تو خستهای؟»
پاسخ مثبت:
Ja, ich bin müde.
پاسخ منفی:
Nein, ich bin nicht müde.
در سطح A1، کافی است بدانید که:
اگر اسم با حرف تعریف نامعین یا بدون حرف تعریف میآید، معمولا از «kein/keine» استفاده میشود:
Ich habe kein Buch.
«من کتابی ندارم.»
اگر میخواهید کل جمله یا صفت را منفی کنید، از «nicht» استفاده میشود:
Ich bin nicht müde.
«من خسته نیستم.»
پرسشهای بله یا خیر در حالت رسمی و دوستانه
در زبان آلمانی، تفاوت بین خطاب دوستانه «du» و خطاب رسمی «Sie» بسیار مهم است. این تفاوت در سوالهای بله/خیر نیز دیده میشود. ساختار گرامری سوال در هر دو حالت یکسان است، فقط ضمیر و شکل فعل تغییر میکند.
مقایسه کنید:
دوستانه:
Du kommst aus Iran.
«تو اهل ایران هستی.»
Kommst du aus Iran?
«آیا تو اهل ایران هستی؟»
رسمی:
Sie kommen aus Iran.
«شما اهل ایران هستید.»
Kommen Sie aus Iran?
«آیا شما اهل ایران هستید؟» (رسمی)
به چند مثال دیگر دقت کنید:
Hast du Zeit?
«آیا وقت داری؟» (دوستانه)
Haben Sie Zeit?
«آیا وقت دارید؟» (رسمی)
Bist du verheiratet?
«آیا متأهل هستی؟» (دوستانه)
Sind Sie verheiratet?
«آیا متأهل هستید؟» (رسمی)
در نوشتار، «Sie» رسمی همیشه با حرف بزرگ نوشته میشود و فعل به صورت جمع سوم شخص صرف میشود، حتی اگر فقط یک نفر را خطاب کنید.
آهنگ (تون) جمله در پرسشهای بله یا خیر
برای درک بهتر سوال در مکالمه، فقط ترتیب کلمات کافی نیست. در زبان آلمانی، مانند فارسی، آهنگ صدا در پایان جمله در سوالهای بله/خیر کمی بالا میرود.
به این نکتهها توجه کنید:
در جمله خبری:
Du bist müde.
آهنگ صدا در پایان جمله معمولا پایین میآید.
در پرسش بله/خیر:
Bist du müde?
آهنگ صدا در پایان جمله بالا میرود و شنونده متوجه میشود که شما سوال میپرسید.
حتی اگر در مکالمه روزمره کسی به طور کامل ترتیب جمله را رعایت نکند، بالا رفتن آهنگ صدا در پایان میتواند به شنونده کمک کند که سوال بودن جمله را تشخیص دهد. اما در زبان استاندارد و در آزمون، باید حتما ترتیب درست فعل و فاعل را رعایت کنید.
تمرین ذهنی برای تسلط بر ساختار
برای این که ساخت پرسشهای بله/خیر در ذهن شما خودکار شود، میتوانید یک تمرین ساده انجام دهید:
اول، یک لیست از جملات خبری کوتاه درباره خودتان بنویسید، مانند:
Ich bin 25 Jahre alt.
Ich komme aus Teheran.
Ich lerne Deutsch.
Ich arbeite.
Ich habe ein Handy.
سپس برای هر جمله، آن را به سوال بله/خیر تبدیل کنید، یا از زاویه نگاه شخص مقابل بنویسید:
Bist du 25 Jahre alt?
Kommst du aus Teheran?
Lernst du Deutsch?
Arbeitest du?
Hast du ein Handy?
در مرحله بعد، برای هر پرسش یک پاسخ مثبت و یک پاسخ منفی بنویسید:
Ja, ich bin 25 Jahre alt.
Nein, ich bin nicht 25 Jahre alt.
Ja, ich komme aus Teheran.
Nein, ich komme nicht aus Teheran.
با این تمرین ساده، هم صرف فعل را مرور میکنید، هم ساختار پرسشهای بله/خیر و هم پاسخهای کوتاه و طولانی را تمرین میکنید.
Views: 2