3.1.5. نوشتن زندگی‌نامه

Table of Contents

مقدمه

در سطح B1 شما باید بتوانید زندگی خود را به صورت نسبتاً منظم و قابل فهم به آلمانی توضیح دهید. «زندگی‌نامه» یا در آلمانی Lebenslauf و نیز متن روایی زندگی (Biografie) دو شکل رایج برای صحبت و نوشتن درباره مسیر زندگی هستند. در این فصل تمرکز ما بر مهارت نوشتن یک زندگی‌نامه ساده، روشن و منظم است، نه بر اصول حرفه‌ای درخواست کار. هدف این است که بتوانید رویدادهای مهم زندگی خود را به ترتیب زمانی بنویسید و از ساختارها و واژگان مناسب استفاده کنید.

تفاوت Lebenslauf و Biografie

در زبان آلمانی معمولاً دو نوع متن درباره زندگی یک شخص نوشته می‌شود. نوع اول متن رسمی و جدولی است که بیشتر برای درخواست کار و امور اداری استفاده می‌شود و آن را Lebenslauf می‌نامند. این متن کوتاه، بسیار ساختارمند و بدون توضیحات طولانی است و اطلاعات را از هم جدا و مرتب نشان می‌دهد. نوع دوم متن روایی است که در آن زندگی یک شخص مانند یک داستان با جملات کامل تعریف می‌شود و معمولاً عنوان Biografie دارد.

برای سطح B1 و در چارچوب این درس، شما باید هر دو شکل را به صورت ساده بشناسید، اما تمرکز ما بیشتر بر نوشتن یک متن روایی کوتاه درباره زندگی خودتان است، چون این نوع متن در بخش نوشتاری امتحان‌ها و نیز در مکالمه‌ و معرفی خود کاربرد فراوان دارد.

ساختار کلی یک زندگی‌نامه روایی

یک زندگی‌نامه روایی بهتر است سه بخش اصلی داشته باشد: مقدمه، بدنه و جمع‌بندی کوتاه. در مقدمه معمولاً می‌گویید که چه کسی هستید و در حال حاضر کجا و چگونه زندگی می‌کنید. در بدنه، رویدادهای مهم گذشته را به ترتیب زمانی می‌آورید، از کودکی و مدرسه تا تحصیل، کار، مهاجرت یا تغییرهای مهم در زندگی. در پایان، می‌توانید وضعیت فعلی و برنامه‌های کلی آینده خود را با یکی دو جمله جمع‌بندی کنید.

در سطح B1 متن شما لازم نیست طولانی باشد، اما باید منطقی و منظم باشد. جمله‌ها باید به شکل ساده و متوسط باشند و از زمان گذشته و عبارت‌های زمانی که در فصل‌های دیگر این سطح یاد می‌گیرید به خوبی استفاده کنید. مهم این است که خواننده بتواند مسیر زندگی شما را بدون ابهام دنبال کند.

اطلاعات مهمی که باید ذکر شود

در یک زندگی‌نامه روایی ساده بهتر است ابتدا خودتان را معرفی کنید: نام، سن، وضعیت خانوادگی کلی و محل زندگی فعلی. سپس باید به ترتیب زمانی به اطلاعات مهم بپردازید. معمولاً موارد زیر در سطح B1 کافی است:

محل تولد و کودکی و این که در کجا بزرگ شده‌اید. مسیر تحصیلی شامل مدرسه، احتمالا دانشگاه یا دوره‌های آموزشی، رشته تحصیلی و اگر تمام شده، سال پایان آن. تجربه‌های شغلی، حتی اگر کوتاه، مانند کار دانشجویی، کارآموزی یا کار تمام‌وقت. تجربه‌های مهم زندگی، مانند مهاجرت به کشور آلمانی زبان، یادگیری زبان آلمانی، ازدواج یا تشکیل خانواده در حد کلی. علایق و فعالیت‌های آزاد، اگر برای شناخت شما مهم است، مانند ورزش منظم، فعالیت داوطلبانه یا علاقه‌مندی ویژه. در پایان نیز می‌توانید به وضعیت فعلی خود اشاره کنید، مثل این که اکنون مشغول یادگیری زبان هستید یا دنبال کار می‌گردید.

ضروری نیست همه جزئیات را بنویسید. کافی است رویدادهای مهم و مرحله‌های اصلی زندگی خود را انتخاب کنید تا تصویری کلی و روشن از خودتان ارائه دهید.

ترتیب زمانی و انسجام متن

برای این که زندگی‌نامه شما منظم و قابل فهم باشد، یکی از مهم‌ترین نکته‌ها رعایت ترتیب زمانی است. معمولاً دو روش اصلی وجود دارد. روش رایج در متن روایی این است که از گذشته دور به حال برسید. یعنی با تولد و کودکی شروع می‌کنید، بعد مدرسه، سپس تحصیل یا کار و در نهایت وضعیت فعلی. این روش برای قصه‌گویی و معرفی کلی خود بسیار مناسب است. روش دیگر، که بیشتر در Lebenslauf رسمی دیده می‌شود، ترتیب زمانی معکوس است. در این روش با وضعیت فعلی شروع می‌کنید و به عقب می‌روید. چون در این فصل تمرکز بر متن روایی است، بهتر است روش اول را تمرین کنید.

برای حفظ انسجام متن، استفاده از عبارت‌های زمانی کمک زیادی می‌کند. واژه‌ها و عبارات مانند zuerst، dann، später، danach، nach der Schule، mit 18 Jahren، im Jahr 2020، heute و jetzt به خواننده نشان می‌دهد که رویدادها در چه زمانی اتفاق افتاده‌اند. اگر این قیدهای زمانی را در ابتدای جمله بیاورید، فعل صرف شده در زبان آلمانی در جایگاه دوم قرار می‌گیرد و بقیه جمله بعد از آن می‌آید.

قاعده مهم: در متن روایی زندگی‌نامه، حتماً از قیدها و عبارت‌های زمانی برای نشان دادن ترتیب رویدادها استفاده کنید تا خواننده مسیر زندگی شما را به راحتی دنبال کند.

استفاده از زمان‌های مناسب

در فصل‌های دیگر سطح B1 و نیز در سطح‌های قبلی شما با زمان‌های اصلی در آلمانی آشنا شده‌اید. در زندگی‌نامه روایی باید به شکل هدفمند از این زمان‌ها استفاده کنید. برای توصیف وضعیت فعلی خود، مثل این که اکنون کجا زندگی می‌کنید یا چه می‌کنید، از زمان حال استفاده می‌شود. نمونه‌هایی مانند Ich wohne jetzt in … یا Zurzeit lerne ich Deutsch از این دسته هستند.

برای رویدادهای گذشته نزدیک و تجربه‌های شخصی که برای شما مهم هستند و هنوز به نوعی با حال ارتباط دارند اغلب از Perfekt استفاده می‌شود، به ویژه در زبان گفتاری و متون غیررسمی. برای مثال، وقتی می‌خواهید بگویید که در سالی مشخص مهاجرت کرده‌اید، رشته‌ای را تمام کرده‌اید یا شغلی را شروع کرده‌اید، ساختار ich habe … gemacht یا ich bin … geworden کاربرد خواهد داشت. در سطح B1 همچنین با Präteritum برای برخی افعال پرکاربرد آشنا می‌شوید که برای متن‌های نوشتاری نیز مهم هستند، اما در زندگی‌نامه ساده تمرکز اصلی شما همچنان بر Perfekt و Präsens خواهد بود.

نکته مهم این است که در یک بخش از متن، از زمان‌ها به صورت بی‌دلیل و ناگهانی تغییر نکنید. اگر دارید از دوره‌ای گذشته صحبت می‌کنید، سعی کنید همه جمله‌های مربوط به آن دوره را به طور منسجم در یک زمان مناسب بیان کنید تا متن شما برای خواننده روان باشد.

قاعده مهم: وضعیت‌های پایدار و حقایق زندگی فعلی را با زمان حال بنویسید، اما رویدادهای کامل شده و تجربه‌های گذشته را با زمان‌های گذشته، به ویژه Perfekt، بیان کنید.

واژگان و عبارت‌های کلیدی برای زندگی‌نامه

برای نوشتن یک زندگی‌نامه کوتاه باید به واژگان مربوط به سن، زمان، تحصیل، کار و خانواده مسلط باشید. واژه‌هایی مانند geboren, aufgewachsen, zur Schule gehen, studieren, eine Ausbildung machen, als … arbeiten, Praktikum, Beruf, Familie, verheiratet, ledig, ein Kind haben و مانند آن‌ها، بلوک‌های اصلی متن شما را می‌سازند.

همچنین عبارت‌های ثابت و نیمه ثابت فراوانی در متن‌های زندگی‌نامه دیده می‌شود. برای مثال، برای معرفی کلی می‌توانید از ساختارهایی مانند Ich heiße … und ich bin … Jahre alt یا Ich wurde im Jahr … in … geboren استفاده کنید. برای توصیف مسیر تحصیلی، جمله‌هایی از نوع Nach der Schule habe ich … gemacht یا Von 2015 bis 2019 habe ich an der Universität … studiert بسیار کاربردی است. برای بخش کاری، عبارت‌هایی مانند Seit 2020 arbeite ich als … یا Früher habe ich in einer Firma … gearbeitet مفید خواهد بود.

یک گروه دیگر از واژگان که انسجام متن را تقویت می‌کند، قیدها و عبارت‌های ربطی است. کلماتی مانند zuerst, dann, danach, später, am Anfang, seitdem, heute و jetzt متن شما را منظم و طبیعی می‌سازند و همچنین به شما کمک می‌کنند از تکرار ساختارهای ساده یکسان پرهیز کنید.

در جدول زیر برخی عبارت‌های نمونه آورده می‌شود که می‌توانید آن‌ها را مطابق با زندگی خود تغییر دهید و تمرین کنید.

آلمانی	ترجمه فارسی تقریبی
Ich wurde 1990 in Teheran geboren.	من در سال ۱۹۹۰ در تهران به دنیا آمدم.
Ich bin in … aufgewachsen.	در … بزرگ شده‌ام.
Von 2006 bis 2010 bin ich zur Schule gegangen.	از ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ به مدرسه رفتم.
Nach der Schule habe ich eine Ausbildung gemacht.	بعد از مدرسه یک Ausbildung انجام دادم.
Seit 2022 wohne ich in Deutschland.	از سال ۲۰۲۲ در آلمان زندگی می‌کنم.
Zurzeit lerne ich Deutsch und suche einen Job.	در حال حاضر آلمانی یاد می‌گیرم و دنبال کار هستم.

لحن و سبک مناسب در سطح B1

در سطح B1 لازم نیست زندگی‌نامه شما ادبی یا بسیار پیچیده باشد. برعکس، هدف این است که با جمله‌های نسبتاً ساده، اما درست و روان، زندگی خود را توضیح دهید. لحن شما باید خنثی و اطلاع‌دهنده باشد. از بیان احساسات خیلی شخصی یا قضاوت‌های شدید بهتر است پرهیز کنید، مگر در حدی که برای متن لازم است، زیرا تمرکز اصلی بر اطلاعات عینی درباره زندگی شما است.

در انتخاب ضمیر و نوع خطاب باید همواره از حالت رسمی یا بی‌طرف استفاده کنید. مثلاً از «من» برای خود و از نام یا «او» برای دیگران استفاده می‌کنید. در این نوع متن نیازی به خطاب مستقیم به خواننده با «شما» یا پرسش‌های مستقیم نیست. همچنین بهتر است کلمات عامیانه و بسیار غیررسمی را کنار بگذارید و از واژگان استانداردی استفاده کنید که در محیط‌های آموزشی و اداری پذیرفته شده‌اند.

قاعده مهم: در زندگی‌نامه از لحن خنثی، رسمی و اطلاع‌دهنده استفاده کنید و از جمله‌های ساده و شفاف بهره ببرید تا تمرکز خواننده بر اطلاعات اصلی بماند.

خطاهای رایج فارسی‌زبانان و راه‌حل‌ها

فارسی‌زبانان هنگام نوشتن زندگی‌نامه به آلمانی معمولاً چند نوع خطای تکراری مرتکب می‌شوند. یکی از رایج‌ترین خطاها ترجمه تحت‌اللفظی ساختارهای فارسی است. برای نمونه، به جای استفاده از فعل‌های معمول آلمانی مانند geboren werden یا aufwachsen، ساختارهای فارسی را به شکل اشتباه منتقل می‌کنند. برای جلوگیری از این مشکل بهتر است عبارت‌های آماده و صحیح آلمانی را حفظ و تمرین کنید.

مشکل دیگر استفاده نادرست از زمان‌ها است. برخی زبان‌آموزان تمام زندگی‌نامه را با زمان حال یا برعکس، با یک زمان گذشته می‌نویسند و بین وضعیت فعلی و رویدادهای گذشته تفاوتی نمی‌گذارند. راه‌حل این است که هنگام نوشتن هر جمله از خود بپرسید: «این رویداد الان در حال رخ دادن است یا قبلاً کامل شده است؟» پاسخ این پرسش به شما کمک می‌کند که بین Präsens و Perfekt انتخاب درستی انجام دهید.

خطای دیگر، نبودِ قیدهای زمانی و در نتیجه نامنظم شدن متن است. اگر از عبارت‌هایی مانند zuerst, dann, später و heute استفاده نکنید، خواننده نمی‌فهمد که کدام بخش از زندگی شما در چه زمانی اتفاق افتاده است. بنابراین، هنگام بازنویسی متن خود، آگاهانه این قیدها و عبارت‌ها را اضافه کنید.

همچنین بسیاری از فارسی‌زبانان تمایل دارند پاراگراف‌های بسیار بلند با جمله‌های خیلی طولانی بنویسند، شبیه سبک فارسی. در سطح B1 بهتر است جمله‌ها کوتاه و متوسط باشند. می‌توانید یک پاراگراف را به چند جمله مستقل تقسیم کنید و بین آن‌ها از قیدهای ربطی استفاده کنید. این کار هم خطاهای دستوری را کم می‌کند و هم خواندن متن شما را آسان‌تر می‌سازد.

نمونه کوتاه زندگی‌نامه روایی

در این بخش، یک نمونه کوتاه زندگی‌نامه روایی ساده آورده می‌شود که می‌توانید آن را به عنوان الگو نگاه کنید و سپس متن مشابهی درباره خود بنویسید. توجه کنید که در این نمونه، ترتیب زمانی رعایت شده است، از قیدهای زمانی استفاده شده و جمله‌ها نسبتاً ساده‌اند.

«Ich heiße Sara und ich bin 28 Jahre alt. Ich wurde 1996 in Isfahan geboren und bin dort aufgewachsen. Als Kind bin ich in die Grundschule in meiner Nähe gegangen. Später habe ich das Gymnasium besucht und 2014 mein Abitur gemacht.

Nach der Schule habe ich an der Universität Teheran Informatik studiert. Während des Studiums habe ich ein Praktikum in einer IT-Firma gemacht. Nach meinem Abschluss im Jahr 2019 habe ich zwei Jahre lang als Programmiererin in derselben Firma gearbeitet.

Im Jahr 2021 bin ich nach Deutschland gekommen. Seit 2022 wohne ich in Berlin. Zurzeit lerne ich intensiv Deutsch und möchte später wieder in meinem Beruf arbeiten. In meiner Freizeit lese ich gern und gehe joggen. Heute bin ich ledig und habe keine Kinder.»

این متن هم‌زمان هم اطلاعات اصلی زندگی فرد را می‌دهد، هم ساختاری ساده و روشن دارد و هم از ترکیب زمان حال و گذشته به طور مناسب استفاده می‌کند. شما می‌توانید با تغییر سال‌ها، شهرها، رشته تحصیلی و شغل، متن مشابهی برای خود بنویسید و سپس آن را از نظر ترتیب زمانی، استفاده از قیدهای زمانی و درستی زمان افعال بازبینی کنید.

جمع‌بندی

در نوشتن زندگی‌نامه در سطح B1 مهم‌ترین نکته‌ها انتخاب اطلاعات اصلی، رعایت ترتیب زمانی، استفاده درست از زمان‌های حال و گذشته و به کار بردن واژگان و عبارت‌های رایج است. با تمرین چند متن کوتاه درباره زندگی خود و دیگران، به تدریج الگوهای ثابت این نوع نوشتار در ذهن شما شکل می‌گیرد و می‌توانید در امتحان‌ها و موقعیت‌های واقعی، زندگی‌نامه‌ای روشن، منظم و قابل فهم به آلمانی بنویسید.