KAHIBARO
7.2.2. فاصله جانبی
Table of Contents
فاصله با خودروهای پارکشده
در رانندگی شهری، خودروهای پارکشده در کنار خیابان یکی از مهمترین منابع خطر جانبی هستند، چون هر لحظه ممکن است در آنها دری باز شود، سرنشینی پیاده شود یا خودرویی بدون توجه وارد جریان ترافیک شود. به همین دلیل، فاصله جانبی شما از ردیف خودروهای پارکشده باید همیشه بیشتر از حدّ حداقلی فنی خودرو و متناسب با سرعت و شرایط دید انتخاب شود.
در سرعتهای پایین شهری، مثلا حدود ۳۰ کیلومتر بر ساعت، اگر خودروها منظم و موازی جدول پارک شدهاند، فاصلهای در حدود نیم متر تا ۷۰ سانتیمتر معمولا کافی است، مشروط بر اینکه سمت دیگر شما فضای خالی کافی داشته باشد. هرقدر سرعت شما بیشتر شود، باید این فاصله را افزایش دهید، چون در صورت باز شدن ناگهانی در خودرو، زمان و فضای بیشتری برای واکنش نیاز دارید. اگر مشاهده میکنید سرنشین داخل خودرو در حال حرکت است، چراغ ترمز آن روشن شده، یا آینه خودرو جمع نیست، احتمال باز شدن در یا حرکت ناگهانی بیشتر است و باید کمی به چپ متمایل شوید و فاصله را زیاد کنید، حتی اگر مجبور شوید کمی سرعت را کاهش دهید.
در خیابانهای تنگ که از یک طرف خودروهای پارکشده و از طرف دیگر خودروهای در حال حرکت وجود دارد، نباید خود را بین "جدول و خودرو روبهرو" گیر بیندازید. اگر فاصله جانبی ایمن از خودروهای پارکشده فراهم نیست، بهتر است سرعت را کم و حتی در صورت نیاز برای عبور خودروی روبهرو مکث کنید تا بتوانید با فاصله جانبی بیشتر و کنترل شده عبور کنید.
قاعده مهم: هر وقت احساس کردید اگر در خودروی پارکشده ناگهان باز شود، برخورد تقریبا حتمی است، یعنی فاصله جانبی شما «ایمن» نیست و باید یا فاصله را زیاد کنید، یا سرعت را کم کنید، یا موقتا صبر کنید.
نکته دیگر این است که هرگز نباید روی خط هاشور یا در محدوده غیرقابل عبور تنها برای افزایش فاصله از خودروهای پارکشده حرکت کنید، مگر در شرایط اضطراری و بدون وجود خط ممتد که عبور را ممنوع کرده باشد. فاصله جانبی همیشه باید همراه با رعایت خطکشی و تابلوها باشد، نه در تضاد با آنها.
فاصله با عابر پیاده
عابر پیاده آسیبپذیرترین کاربر راه در کنار شما است. بدن او در برابر برخورد خودرو تقریبا هیچ محافظتی ندارد، بنابراین فاصله جانبی با عابر باید همیشه بیشتر از فاصله با خودرو باشد، چون احتمال انحراف و تغییر مسیر ناگهانی عابر بسیار بالاست.
در حالت عادی، اگر عابر روی پیادهرو حرکت میکند و مرزی مانند جدول بین شما و او وجود دارد، رعایت خط حرکت خودتان کافی است، اما باز هم نباید بیش از حد به جدول نزدیک شوید. مشکل اصلی زمانی است که عابر در حاشیه سوارهرو، کنار خیابان، روی شانه راه، یا در لبه خط عابر حرکت میکند. در این حالت، باید سرعت را کم کنید و در صورت امکان کمی به سمت چپ بروید تا فاصله جانبی بیشتر ایجاد شود. اگر امکان افزایش فاصله وجود ندارد، کاهش قابل توجه سرعت ضروری است تا در صورت یک قدم حرکت ناگهانی عابر، بتوانید به موقع متوقف شوید.
کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت به دلیل واکنشهای غیرقابل پیشبینی، نیازمند فاصله بیشتری هستند. کودکان ممکن است ناگهان به داخل خیابان بدوند، سالمندان ممکن است تعادل خود را از دست بدهند یا دیرتر واکنش نشان دهند، و افراد دارای عصا، واکر یا ویلچر ممکن است بخش بیشتری از عرض سوارهرو را اشغال کنند. در همه این موارد، حق با آنها است و شما باید با کاهش سرعت و افزایش فاصله جانبی، از برخورد حتی در سرعتهای کم جلوگیری کنید.
در نزدیکی گذرگاههای عابر پیاده، خروجی مدارس، پایانهها و مناطق شلوغ، همیشه فرض کنید ممکن است عابری ناگهان از پشت خودروی پارکشده یا مانع بیرون بیاید. به همین دلیل، در این نقاط باید هم فاصله طولی را زیاد کنید و هم فاصله جانبی از لبه معبر را تا حد امکان افزایش دهید. اگر کنار خود خط عابر مشخص شده است، روی خط عابر توقف نکنید و در هنگام حرکت از روی آن با سرعت بسیار پایین و آمادگی کامل ترمز عبور کنید.
اصل ایمنی عابر: وقتی بین «راحتی شما» و «امنیت عابر» تعارض به وجود میآید، قانون و اخلاق هر دو میگویند باید سرعت را کم کنید، فاصله جانبی را زیاد کنید، و در صورت نیاز حتی کاملا بایستید.
فاصله با دوچرخهسوار
دوچرخهسواران هم مانند عابران و موتورسواران، جزو کاربران آسیبپذیر راه هستند، اما ویژگی خاص آنها این است که تعادلشان به شدت به وضعیت سطح راه، دستانداز، باد جانبی و حتی ترس از خودروی نزدیک حساس است. هرچه شما به دوچرخه نزدیکتر حرکت کنید، احتمال برهم خوردن تعادل او بیشتر میشود.
هنگام عبور از کنار دوچرخهسوار در داخل شهر، باید فاصلهای قابل توجه حفظ کنید. اگرچه در آییننامه ممکن است عدد مشخصی نیامده باشد، اما از نظر عملی، فاصلهای در حدود ۱ تا ۱٫۵ متر در سرعتهای معمول شهری منطقی است، مشروط بر اینکه در خط مقابل مزاحمتی ایجاد نشود. در جادههای برونشهری و سرعت بالاتر، این فاصله باید بیشتر هم بشود، چون جریان هوای ناشی از سرعت خودرو و کامیون میتواند تعادل دوچرخهسوار را به هم بزند.
هرگز در کنار دوچرخهسوار، مدت طولانی همخط و همسرعت حرکت نکنید. یا باید اندکی عقب بمانید و فاصله طولی و جانبی را زیاد کنید، یا اگر شرایط ایمن است، با سبقت کوتاه، کاملا از او عبور کنید. عبور نصفه و نیمه در فاصله نزدیک، دوچرخهسوار را در معرض خطر دائمی قرار میدهد، مخصوصا اگر در کنار او جدول، گاردریل، یا چالهای در مسیر باشد.
اگر در مسیر، خط راه مخصوص دوچرخه وجود دارد، باید کاملا وارد آن خط نشوید و از حریم آن عبور نکنید، مگر برای گردش یا ورود و خروج و آن هم با دقت شدید و سرعت کم. هنگام پیچیدن به راست، حتما آینه و نقطه کور سمت راست را چک کنید تا دوچرخهسواری که در مسیر مخصوص حرکت میکند را قطع نکنید. بسیار پیش میآید که راننده بدون توجه، هنگام گردش به راست عملا مسیر دوچرخهسوار را قطع میکند و موجب سقوط او میشود.
نکته کلیدی: هرچه سرعت شما بیشتر است، فاصله جانبی با دوچرخهسوار باید بیشتر باشد. اگر جاده باریک است و امکان فاصله جانبی کافی ندارید، سبقت و عبور از کنار دوچرخهسوار را تا ایجاد شرایط امن به تعویق بیندازید.
فاصله با موتورسیکلت
موتورسیکلت سریعتر از دوچرخه حرکت میکند، فضای کمتری اشغال میکند و به همین دلیل خیلی وقتها رانندگان چهارچرخ، فاصله جانبی لازم را با آن رعایت نمیکنند. در حالی که یک تماس کوچک آینه تا آینه با موتورسیکلت هم میتواند باعث زمین خوردن و آسیب شدید راکب شود. بنابراین از نظر ایمنی، باید با موتورسیکلت تقریبا مانند یک خودرو رفتار کنید، یعنی در عمل، فاصله جانبی بیشتر از چیزی باشد که در نگاه اول «کافی» به نظر میرسد.
اگر موتورسیکلت در خط مجاور شما حرکت میکند، از حرکت در فاصله بسیار نزدیک در کنار او خودداری کنید. تلاش نکنید بین موتورسیکلت و خودروی دیگر "خود را جا بدهید". چنین حرکتی معمولا فاصله جانبی ایمن را از بین میبرد و با کوچکترین انحراف، تصادف رخ میدهد. هنگام سبقت از موتورسیکلت، ابتدا فاصله طولی مناسب بگیرید، سپس با راهنما و بررسی نقطه کور، به خط کناری بروید، فاصله جانبی مطمئن ایجاد کنید و با عبور سریع و بدون توقف در کنار او، دوباره به خط خود برگردید.
در شهر، موتورسیکلتها گاهی بین خطوط حرکت میکنند، از کنار راست خودروها عبور میکنند یا به طور ناگهانی تغییر مسیر میدهند. شما باید این رفتارها را از قبل پیشبینی کنید و برای آنها فاصله جانبی بیشتری در نظر بگیرید. در ترافیک سنگین، سعی نکنید با نزدیک شدن به خط کناری، راه موتورسیکلت را "ببندید". بهتر است در خط خود، کمی در مرکز یا اندکی متمایل به طرفی که موتورسیکلت نیست حرکت کنید تا فضای امنتری ایجاد شود.
به خاطر داشته باشید که باد جانبی، ناهمواری راه، لکه روغن، چالهها و خطوط رنگی خیس، تعادل موتورسیکلت را سختتر میکند. اگر دیدید موتورسیکلت به دلیل مانع، مجبور میشود کمی به سمت شما انحراف پیدا کند، باید آن قدر فاصله جانبی و طولی در نظر گرفته باشید که این انحراف، منجر به برخورد نشود. کاهش سرعت و آماده بودن برای ترمز نرم، در کنار حفظ فاصله جانبی، بهترین راه جلوگیری از حادثه است.
قاعده طلایی با موتورسیکلت: با موتورسیکلت طوری رفتار کنید که انگار "بدون سپر و بدنه" است. فاصله جانبی را بیشتر از خودرو، و پیشبینی خود را بسیار جدیتر از حالت عادی در نظر بگیرید.
فاصله هنگام سبقت
سبقت ترکیبی از فاصله طولی و جانبی است، اما بسیاری از رانندگان تازهکار فقط به طول مسیر سبقت و حضور خودرو مقابل فکر میکنند و فاصله جانبی با خودرویی که از آن سبقت میگیرند را فراموش میکنند. در حالی که یک سبقت ایمن، همیشه شامل فاصله جانبی مناسب در طول کل مدت عبور است.
در مسیرهای دوطرفه، هنگام سبقت از خودروی جلویی، باید پس از خروج از خط خود، به اندازهای از او فاصله جانبی بگیرید که اگر او کمی به چپ یا راست انحراف پیدا کرد، همچنان برخورد رخ ندهد. در جادههای استاندارد، معمولا با قرار گرفتن کامل در خط مقابل و نه نیمهنیمه روی خط وسط، این فاصله تامین میشود. عبور "روی خط وسط" که نیمی از خودرو در کنار و نیمی در پشت خط قرار بگیرد، فاصله جانبی را کم میکند و در صورت انحراف کوچک، برخورد جانبی را محتمل میسازد.
در بزرگراه و آزادراه، هنگام سبقت از کامیون و اتوبوس، موضوع فاصله جانبی اهمیت بیشتری دارد. این خودروها نقاط کور بزرگ، باد جانبی بیشتر، و احتمال تغییر مسیر کند اما گسترده دارند. باید کاملا وارد خط کناری شوید، از ماندن طولانی در کنار آنها خودداری کنید، با سرعت یکنواخت و کمی بیشتر عبور کنید و به محض آن که فاصله طولی و جانبی مناسب ایجاد شد، به خط خود برگردید. بازگشت زودهنگام به خط، یعنی وقتی هنوز جلوی شما بیش از حد به خودروی سبقتگرفته نزدیک است، فاصله جانبی را برای او و شما خطرناک میکند، مخصوصا اگر مجبور به ترمز ناگهانی شوید.
در سبقت از موتورسیکلت و دوچرخه، علاوه بر فاصله جانبی، باید توجه کنید که آنها ممکن است در هنگام سبقت شما به دلیل باد یا مانع، کمی منحرف شوند. بنابراین در این حالت، برخلاف خودرو، سعی کنید با فاصله بیشتری نسبت به خط مشترک حرکت کنید. اگر در جاده باریک هستید و نمیتوانید فاصله جانبی کافی را تأمین کنید، حتی اگر از نظر حضور خودروی مقابل سبقت "ممکن" به نظر برسد، از سبقت صرف نظر کنید تا شرایط ایمنتر شود.
نکته کلیدی سبقت ایمن: سبقت فقط "جلو افتادن" نیست. سبقت ایمن یعنی، از لحظه خروج از خط تا لحظه بازگشت، همیشه فاصله جانبی کافی با وسیله سبقتگرفته و فاصله جانبی کافی از حاشیه راه یا خط وسط را حفظ کنید.
فاصله با موانع
منظور از موانع، هر چیزی است که در حاشیه یا داخل مسیر حرکت شما قرار دارد، مانند جدول، گاردریل، دیوار، تیر چراغ برق، موانع ترافیکی، بشکههای ایمنی، خودروهای خراب متوقف شده در حاشیه، و حتی کارگران راهسازی و تجهیزات آنها. برخورد با این موانع، حتی در سرعتهای پایین، میتواند منجر به انحراف ناگهانی، واژگونی، یا آسیب شدید به سرنشینان و دیگر کاربران راه شود.
در مسیرهای شهری، جداول بلند میتوانند در صورت نزدیک شدن بیش از حد، به لاستیک و رینگ خودرو آسیب بزنند و در صورت برخورد با سرعت بیشتر، باعث پرتاب خودرو به داخل مسیر مقابل شوند. پس هنگام حرکت در خط مجاور جدول، باید طوری فاصله جانبی را تنظیم کنید که اگر ناگهان مجبور به حرکت کمی به راست شدید، چرخ شما با شدت به جدول برخورد نکند. معمولا قرار گرفتن خودرو به گونهای که در آینه جانبی، فاصلهای قابل مشاهده و ثابت بین بدنه و جدول ببینید، معیار خوبی است.
در جادهها و بزرگراهها، گاردریل و نیوجرسی برای محافظت از شما و جلوگیری از سقوط یا ورود به مسیر مقابل نصب شده است، اما تماس با آنها، مخصوصا در سرعت بالا، میتواند خودرو را به طور ناگهانی به داخل مسیر برگرداند. بنابراین در خط کنار گاردریل، فاصله جانبی باید طوری باشد که با کوچکترین انحراف فرمان، برخورد رخ ندهد. اگر باد جانبی شدید است یا سطح راه لغزنده است، این فاصله باید بیشتر هم بشود تا در صورت لغزش، ابتدا فضای اصلاح داشته باشید و فورا به مانع برخورد نکنید.
در محلهای عملیات راهسازی، موانع موقت مانند مخروط، استوانه، بشکه ایمنی و تابلوهای قابل حمل، مسیر را محدود میکنند. این تجهیزات، علاوه بر تعیین حدود مسیر، خودشان هم مانع محسوب میشوند و برخورد با آنها میتواند تعادل خودرو را بر هم بزند و کارگران را در معرض خطر قرار دهد. باید با سرعت پایین، فاصله جانبی کافی، و تمرکز بالا بین این موانع حرکت کنید و هرگز برای سبقت یا صرفهجویی در زمان، خود را به آنها نچسبانید.
اصل کلی فاصله با موانع: هرچه مانع سختتر و ثابتتر است، باید فاصله جانبی بیشتری با آن داشته باشید. جدول، گاردریل، دیوار و تیر، فضای «اشتباه کردن» شما را نمیبخشند، پس از همان ابتدا، فاصله امن را رعایت کنید.
در نهایت، فاصله جانبی مانند فاصله طولی، عددی ثابت و همیشگی نیست، بلکه ترکیبی از عوامل سرعت، نوع مانع یا کاربر کنار شما، شرایط جاده، وضعیت آب و هوا و تجربه راننده است. راننده هوشیار همیشه در ذهن خود میپرسد: «اگر الان این عابر یا دوچرخهسوار یا خودرو یا مانع یک حرکت غیرمنتظره انجام دهد، آیا فضای کافی برای جلوگیری از برخورد دارم؟» اگر پاسخ این سوال منفی باشد، یعنی فاصله جانبی شما ایمن نیست و باید آن را با کاهش سرعت، تغییر خط، یا صبر کردن اصلاح کنید.
Views: 1