11.1.1. شروع حرکت

Table of Contents

بررسی اطراف خودرو

پیش از هر بار حرکت، چند ثانیه زمان گذاشتن برای بررسی اطراف خودرو، یکی از مهم‌ترین عادت‌های یک راننده حرفه‌ای است. ابتدا از داخل خودرو، با نگاه از شیشه‌ها، وضعیت جلو، عقب و دو طرف را بررسی کنید. به دنبال عابران پیاده، موتورسیکلت‌ها، دوچرخه‌ها، کودکان و خودروهایی باشید که ممکن است در نقطه‌های کور شما قرار بگیرند. اگر خودرو را در کنار خیابان، کوچه یا پارکینگ شلوغ پارک کرده‌اید، حتماً آینه‌ها و شیشه‌ها را برای تشخیص وسیله نقلیه‌ای که از عقب نزدیک می‌شود، با دقت نگاه کنید.

در شروع‌های حساس، به ویژه اگر در محیط ناشناس یا شلوغ هستید، بهتر است یک‌بار کوتاه از خودرو پیاده شوید و وضعیت اطراف را بررسی کنید، مخصوصاً اگر پشت خودرو فضای کمی وجود دارد یا احتمال عبور کودک و عابر وجود دارد. در پارک دوبل یا کنار جدول، به فاصله خود با جدول، خودروهای کناری و موانعی مثل تیر چراغ برق، سطل زباله یا درخت نیز توجه کنید تا هنگام آغاز حرکت، با فرمان دادن دچار برخورد نشوید.

هرگز بدون بررسی اطراف، به خصوص پشت خودرو، شروع به حرکت نکنید. حتی سرعت بسیار کم در شروع حرکت می‌تواند برای عابر، به ویژه کودک، بسیار خطرناک باشد.

تنظیم صندلی

تنظیم درست صندلی، پایه کنترل خوب روی پدال‌ها و فرمان است. برای شروع حرکت، ابتدا صندلی را طوری جلو یا عقب ببرید که وقتی کلاچ را تا انتها فشار می‌دهید، پای چپ شما کمی خمیده بماند و کاملاً کشیده نشود. اگر پا بیش از حد کشیده باشد، کنترل ظریف روی کلاچ از بین می‌رود و اگر بیش از حد خم باشد، خسته می‌شوید و امکان اشتباه بالا می‌رود.

پشتی صندلی را نه خیلی خوابیده و نه کاملاً عمودی تنظیم کنید. وضعیت مناسب، حالتی است که بتوانید هر دو دست را روی فرمان بگذارید و در حالی که شانه‌هایتان به پشتی تکیه دارد، مچ دست‌هایتان حدود بالای فرمان قرار بگیرد. سپس کمی به عقب برگردید تا آرنج‌هایتان خم معتدل داشته باشد. این حالت به شما اجازه می‌دهد در پیچیدن و اصلاح مسیر، فرمان را با دقت و بدون فشار زیاد بچرخانید.

ارتفاع صندلی را تا جایی بالا یا پایین کنید که دید کافی به جلو و کناره‌ها داشته باشید. باید بتوانید انتهای کاپوت را حدوداً حدس بزنید و تابلوها، خط‌کشی و عابران را بدون بلند کردن بیش از حد سر ببینید. اگر خودروی شما تنظیم ارتفاع صندلی ندارد، می‌توانید با تنظیم ارتفاع فرمان یا جابه‌جا کردن بدن، وضعیت را تا حد ممکن به حالت استاندارد نزدیک کنید.

وضعیت صحیح راننده باید اجازه دهد هم کنترل کامل پدال‌ها و فرمان را داشته باشد و هم دچار خستگی زودرس نشود. نشستن خیلی نزدیک به فرمان یا خیلی دور، کنترل و ایمنی شما را به طور جدی کاهش می‌دهد.

تنظیم آینه‌ها

بعد از تنظیم صندلی، نوبت تنظیم آینه‌ها است، چون هر تغییری در صندلی، زاویه دید شما را در آینه‌ها عوض می‌کند. ابتدا آینه وسط را به گونه‌ای تنظیم کنید که با نگاه مستقیم و بدون خم کردن سر، بتوانید حداکثر بخش ممکن از شیشه عقب را ببینید. هدف این است که خط افق و بخش اصلی مسیر پشت سر در مرکز دید آینه وسط باشد.

سپس آینه جانبی سمت چپ را طوری تنظیم کنید که لبه عقب خودرو در لبه داخلی آینه دیده شود و بقیه تصویر، فضای کنار و کمی پشت خودرو را نشان دهد. آینه جانبی سمت راست نیز باید مشابه تنظیم شود، با این تفاوت که به‌طور طبیعی کمی از بدنه خودرو بیشتر دیده می‌شود، چون فاصله شما تا آن بیشتر است. به طور کلی، آینه‌ها را آن‌قدر به بیرون بچرخانید که نقاط کور تا حد امکان کم شوند، اما بدنه خودرو کاملاً از تصویر آینه حذف نشود.

برای اطمینان از تنظیم درست، به صورت آزمایشی، در حالی که خودروی شما ثابت است، عبور یک وسیله نقلیه از کنار خودرو را با نگاه کردن متناوب به آینه‌ها دنبال کنید. خودروی عبوری باید قبل از اینکه از آینه وسط خارج شود، در آینه جانبی ظاهر شود و قبل از اینکه از آینه جانبی خارج شود، در دید مستقیم شما قرار گیرد. اگر در این زنجیره خللی وجود دارد، آینه‌ها احتیاج به تنظیم بیشتری دارند.

پیش از هر حرکت، به ویژه اگر راننده دیگری قبلاً با خودرو رانندگی کرده، تنظیم آینه‌ها را دوباره بررسی کنید. تکیه صرف بر حافظه و عادت، بدون کنترل واقعی، می‌تواند باعث از دست رفتن دید در نقطه کور شود.

بستن کمربند

پس از اطمینان از تنظیم صندلی و آینه‌ها، نوبت بستن کمربند ایمنی است. کمربند را با یک حرکت آرام بکشید، از روی شانه عبور دهید و در قفل مخصوص در سمت صندلی قرار دهید تا صدای قفل شدن را بشنوید. بند کمربند نباید از روی گردن عبور کند و نباید خیلی نزدیک گردن باشد. کمربند باید روی بخش میانی شانه و سینه قرار بگیرد.

بخش پایینی کمربند باید روی استخوان‌های لگن بنشیند، نه روی شکم. اگر کمربند روی شکم قرار گیرد، در تصادف می‌تواند آسیب جدی به اندام داخلی وارد کند. ژاکت، کیف یا هر چیز دیگری را از روی مسیر کمربند کنار بزنید تا کمربند مستقیم روی بدن قرار بگیرد. هر گونه پیچ‌خوردگی یا تاب در بند کمربند را برطرف کنید، چون پیچ‌خوردگی، کارایی آن را کاهش می‌دهد.

راننده مسئول است مطمئن شود همه سرنشینان کمربند خود را بسته‌اند، حتی سرنشینان عقب. تا وقتی مطمئن نشده‌اید که همه سرنشینان، به ویژه کودکان، به شکل درست ایمن شده‌اند، حرکت را آغاز نکنید. این کار علاوه بر اینکه یک الزام قانونی است، پیش‌شرط اخلاقی رانندگی ایمن نیز به شمار می‌آید.

شروع حرکت بدون بستن کمربند ایمنی، حتی برای فاصله‌های کوتاه، خطری واقعی و جدی است. بسیاری از شدیدترین آسیب‌ها در تصادف‌ها، در سرعت‌های شهری و مسافت‌های کوتاه رخ می‌دهند.

روشن کردن خودرو

وقتی وضعیت بدنی و ایمنی شما آماده شد، به سراغ روشن کردن خودرو بروید. ابتدا مطمئن شوید که ترمز دستی کشیده است و دنده در وضعیت مناسب قرار دارد، معمولاً حالت خلاص در خودروهای دنده‌ای. برای اطمینان، دسته دنده را کمی به چپ و راست حرکت دهید؛ در حالت خلاص، آزادانه حرکت می‌کند.

پدال کلاچ را تا انتها با پای چپ فشار دهید. این کار علاوه بر ایمنی بیشتر در برابر حرکت ناگهانی، به استارت راحت‌تر موتور نیز کمک می‌کند. سپس سوییچ را در وضعیت روشن قرار دهید یا دکمه استارت را فشار دهید. پس از روشن شدن موتور، به نشانگرهای پشت آمپر نگاه کنید. چراغ‌های هشدار باید پس از چند لحظه خاموش شوند، به جز چراغ‌هایی که با کشیده بودن ترمز دستی یا خاموش بودن چراغ‌ها مرتبط است.

موتور را پس از روشن شدن، چند لحظه درجا کار کند، به خصوص اگر موتور سرد است. این زمان کوتاه، به گردش روغن و پایدار شدن دور موتور کمک می‌کند و شروع حرکت شما را نرم‌تر و کنترل‌پذیرتر می‌سازد. از فشردن بیش از حد پدال گاز، بلافاصله بعد از روشن کردن موتور، خودداری کنید تا به سیستم موتور فشار ناگهانی وارد نشود.

پیش از شروع حرکت، همیشه وضعیت چراغ هشدار روغن و دمای موتور را در صفحه کیلومتر بررسی کنید. روشن ماندن چراغ‌های قرمز هنگام کارکرد موتور، نشانه خطر است و نباید حرکت را آغاز کنید.

انتخاب دنده

پس از روشن شدن موتور، و زمانی که آماده حرکت هستید، باید دنده مناسب را انتخاب کنید. در آغاز حرکت، مخصوصاً در خیابان‌های شهری، دنده یک انتخاب طبیعی است، چون بیشترین نیرو و کمترین سرعت را در اختیار شما قرار می‌دهد و کنترل روی کلاچ و گاز را آسان‌تر می‌کند. پای چپ روی کلاچ، پای راست روی ترمز، و دست روی دسته دنده قرار می‌گیرد، سپس دنده را از حالت خلاص به دنده یک منتقل می‌کنید.

در سطح شیب‌دار، مانند سربالایی یا سرازیری، همچنان برای شروع حرکت از دنده یک استفاده می‌شود، اما هماهنگی شما با کلاچ و ترمز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که در فصل‌های مربوط به حرکت در شیب به طور کامل توضیح داده خواهد شد. در سرازیری تند، ممکن است پس از شروع حرکت و برداشتن پا از ترمز، نیاز به کنترل سرعت با ترکیب ترمز و دنده مناسب داشته باشید.

پس از قرار دادن دنده در وضعیت مناسب، پای راست را از روی ترمز به گاز منتقل نکنید تا زمانی که آماده آزاد کردن تدریجی کلاچ و کنترل حرکت خودرو باشید. در شروع حرکت، هدف شما این است که خودرو بدون لرزش و بدون خاموش شدن، به نرمی از حالت سکون خارج شود که به تمرین هماهنگی کلاچ و گاز نیاز دارد و در فصل‌های عملی دوره به صورت جزئی تمرین خواهد شد.

هرگز در حالی که دنده در وضعیت نامشخص است، شروع به رها کردن کلاچ نکنید. ابتدا مطمئن شوید دنده در موقعیت صحیح، به‌ویژه دنده یک یا حالت خلاص، قرار گرفته است و سپس حرکت را آغاز کنید.

کنترل نقطه کور

پیش از آنکه از حالت سکون به حرکت درآیید، باید مطمئن شوید که هیچ وسیله نقلیه یا عابری در نقطه‌های کور شما قرار ندارد. نقطه کور، بخشی از اطراف خودرو است که با وجود تنظیم درست آینه‌ها، در آنها دید مستقیم ندارید. در شروع حرکت از کنار جدول یا پارک دوبل، معمولاً موتورسیکلت‌ها، دوچرخه‌ها و حتی خودروهای سبک می‌توانند در این بخش‌ها پنهان بمانند.

روش صحیح این است که ابتدا آینه وسط را بررسی کنید و سپس به ترتیب، آینه سمت چپ یا راست را متناسب با جهتی که قصد ورود به جریان ترافیک را دارید، نگاه کنید. بعد از آینه‌ها، حتماً یک نگاه سریع «سر برگردان» انجام دهید، یعنی سر خود را کمی به سمت مربوط بچرخانید تا ناحیه‌ای که آینه پوشش نمی‌دهد، در میدان دید مستقیم شما قرار بگیرد. این نگاه باید کوتاه و هدفمند باشد تا تمرکز شما روی موقعیت کلی از دست نرود.

در مکان‌هایی که احتمال عبور عابر ناگهانی زیاد است، مانند مقابل درِ مغازه، مدرسه، کوچه یا ساختمان‌های مسکونی، کنترل نقطه کور اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. در این شرایط، پیش از هرگونه حرکت به جلو یا عقب، باید مطمئن شوید که کودکان یا افراد مسن در امتداد کناره خودرو یا پشت آن قرار ندارند.

اعتماد کامل به آینه‌ها بدون انجام نگاه سر برگردان، به ویژه در شروع حرکت از کنار جدول، یکی از دلایل اصلی تصادف با موتورسیکلت‌ها و برخورد با دوچرخه‌سواران است.

ورود به جریان ترافیک

مرحله نهایی در شروع حرکت، وارد شدن ایمن و نرم به جریان ترافیک است. پس از کنترل آینه‌ها و نقطه کور، راهنما را در جهت حرکتی که می‌خواهید وارد آن شوید، روشن کنید تا دیگر رانندگان از قصد شما آگاه شوند. چند لحظه صبر کنید تا مطمئن شوید رانندگان اطراف، راهنمای شما را دیده‌اند و واکنش خود را تنظیم کرده‌اند. راهنما باید پیش از شروع حرکت روشن شود، نه هم‌زمان یا بعد از آن.

در زمان مناسب، پای راست را از روی ترمز بردارید، به آرامی کمی گاز بدهید و هم‌زمان با بالا آوردن تدریجی کلاچ، حرکت خودرو را آغاز کنید. در لحظه شروع حرکت، نگاه شما باید بیشتر به جلو و جریان ترافیک معطوف شود، نه فقط به صفحه کیلومتر یا فرمان. اگر مسیر خلوت است، با سرعت آرام و ثابت وارد خط حرکت شوید، اما اگر جریان ترافیک روان است، باید ورود خود را طوری تنظیم کنید که مزاحم سایر خودروها نشوید و آن‌ها مجبور به ترمز شدید نشوند.

در خیابان‌های شلوغ شهری، ممکن است لازم باشد کمی بیشتر صبر کنید تا فاصله مناسبی بین خودروها ایجاد شود. عجله برای ورود به فاصله‌های تنگ، یکی از عوامل اصلی ایجاد تنش و خطر است. در بزرگراه‌ها و آزادراه‌ها، ورود به جریان ترافیک شرایط خاص خود را دارد که در فصل رانندگی برون‌شهری توضیح داده می‌شود، اما اصل مشترک در همه جا این است که سرعت خود را با سرعت جریان ترافیک تا حد امکان هماهنگ کنید.

هنگام ورود به جریان ترافیک، اصل مهم این است که «ورود شما نباید دیگران را مجبور به ترمز ناگهانی یا تغییر مسیر ناگهانی کند». هر زمان این حالت ایجاد شود، یعنی ورود شما ناایمن بوده است.