KAHIBARO
15.2.1. فضای ایمن
Table of Contents
فضای جلو
در رانندگی تدافعی، مهمترین فضای حفاظتی شما فضای جلوی خودرو است. هر چه جلوی خودتان فضای خالی بیشتری داشته باشید، زمان و امکان بیشتری برای واکنش خواهید داشت، حتی اگر رانندگان پشت سر شما اشتباه کنند.
اصل کلی این است که همیشه طوری رانندگی کنید که اگر خودروی جلویی ناگهان ترمز شدید گرفت، بدون قفل شدن چرخها بتوانید بایستید. برای این کار از «قاعده فاصله زمانی» استفاده میشود. در شرایط عادی و خشک، در سرعتهای شهری و جادهای، حداقل فاصلهای که باید با خودروی جلویی داشته باشید برابر است با زمانی حدود ۲ ثانیه.
روش سنجش ۲ ثانیه ساده است: نقطه ثابتی در جلو انتخاب کنید، مثلا پایه چراغ، درخت، یا تابلو. به محض عبور سپر خودروی جلویی از آن نقطه، آرام بشمارید «یکهزار و یک، یکهزار و دو». اگر قبل از تمام شدن شمردن، سپر شما به آن نقطه برسد یعنی فاصلهتان کمتر از ۲ ثانیه است و باید کمی سرعت را کاهش دهید.
قاعده مهم:
در سطح خشک، حداقل فاصله زمانی با خودروی جلویی ≈ ۲ ثانیه.
در باران و راه خیس، حداقل ≈ ۳ ثانیه.
در برف، یخ، مه، یا سرعتهای زیاد، حداقل ≈ ۴ ثانیه یا بیشتر.
این فاصله زمانی، خودکار با سرعت شما تنظیم میشود، چون هرچه تندتر بروید، در همان ۲ یا ۳ ثانیه مسافت بیشتری طی میکنید. بنابراین بهجای حفظ فاصله بر حسب «متر» که تخمین آن سخت است، همیشه روی «ثانیه» تمرکز کنید.
اگر خودروی عقبی به شما نزدیک شده و به اصطلاح «چسبیده»، اشتباه است که برای خلاص شدن از او به خودروی جلویی نزدیک شوید. در رانندگی تدافعی برعکس عمل میکنید، فاصله خود را با خودروی جلویی بیشتر میکنید تا اگر مجبور به ترمز شدید، بتوانید نرم و تدریجی ترمز بگیرید و خطر برخورد از عقب را کمتر کنید.
در شهر، چون عابر، موتورسیکلت، و خودروی پارکشده زیاد است، باید «افق دید» خود را هم مدیریت کنید. فقط به خودروی روبهروی خودتان نگاه نکنید، بلکه دو تا سه خودرو جلوتر و تا حد امکان به دوردست نگاه کنید تا توقفهای زنجیرهای، چراغ قرمز، یا مانع را زودتر تشخیص دهید. هر چه زودتر خطر را ببینید، با فشار کمتر ترمز و تغییر سرعت نرمتر میتوانید واکنش نشان دهید و این یعنی کاهش ریسک تصادف و همچنین کاهش فشار به ترمز و لاستیکها.
در جاده و بزرگراه، فضای جلوی شما اهمیت بیشتری پیدا میکند، چون سرعت بالاتر است و مسافت توقف به شکل قابل توجهی زیاد میشود. تقریبا مسافت ترمز با توان دوم سرعت رابطه دارد، یعنی اگر سرعت دو برابر شود، مسافت ترمز حدود چهار برابر میشود. پس در ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت باید فاصله زمانی بیشتری نسبت به ۵۰ کیلومتر بر ساعت نگه دارید، حتی اگر قانون حداقل ۲ ثانیه را گفته باشد، شما به عنوان راننده تدافعی، ۳ یا ۴ ثانیه را انتخاب میکنید.
فضای عقب
بسیاری از رانندگان تازهکار فقط نگران جلوی خودرو هستند و فضای عقب را فراموش میکنند. اما در رانندگی تدافعی، شما باید پشت سر خود را هم بهطور منظم کنترل کنید، چون بخشی از ایمنی شما به رفتار رانندگان عقبی بستگی دارد.
بررسی منظم آینه وسط و آینههای جانبی به شما کمک میکند بدانید چه کسی پشت شماست، با چه سرعتی نزدیک میشود، و آیا راننده پشت سر حواسش جمع است یا نه. اگر میبینید خودرویی از فاصله زیاد با سرعت بالا نزدیک میشود، عاقلانه است که کمی زودتر سرعت خود را ملایم کاهش دهید، یا در صورت امکان به خطی بروید که امنتر است تا از فشار آن خودرو دور شوید.
اگر خودروی عقبی بیش از حد نزدیک شده است، چند نکته مهم وجود دارد. اول این که از ترمزهای ناگهانی یا بیدلیل خودداری کنید. دوم این که فاصله خود را با خودروی جلویی افزایش دهید تا اگر جلویی ترمز کرد، شما مجبور به ترمز شدید نشوید و بتوانید نرمتر کاهش سرعت دهید. این کار احتمال برخورد از عقب را کمتر میکند.
در هنگام توقف در پشت چراغ قرمز یا ترافیک، فاصله خود را از خودروی جلویی کمی بیشتر از حد معمول نگه دارید، طوری که اگر از پشت ضربهای وارد شد، فضای کافی برای حرکت رو به جلو و جلوگیری از ضربه دوم داشته باشید. همچنین همیشه طوری بایستید که بتوانید چرخها را کمی به یک سمت قرار دهید تا در صورت برخورد از عقب، مستقیم به خودروی جلویی یا عابر پیاده کوبیده نشوید.
زمان تغییر خط، سبقت، یا ترمز شدید، نگاه به آینه وسط ضروری است. مثلا قبل از ترمزگیری ناگهانی برای پیچ یا مانع، اگر ببینید خودروی عقبی بسیار نزدیک است، ممکن است به جای ترمز شدید، نیاز باشد ابتدا با چراغ ترمزهای کوتاه او را خبردار کنید و همزمان راهی امن برای کاهش سرعت نرمتر پیدا کنید.
فضای جانبی
فضای جانبی همان فاصلهای است که از چپ و راست با سایر کاربران راه و موانع ثابت دارید. بسیاری از تصادفهای شهری در همین فضای جانبی اتفاق میافتند، مخصوصا با موتورسیکلت، دوچرخه، و عابرانی که ناگهان از بین خودروهای پارکشده خارج میشوند.
بهطور کلی، هر چه سرعت شما بیشتر باشد، باید فاصله جانبی بیشتری با موانع و دیگر وسایل نقلیه حفظ کنید. در سرعت پایین شهری، فاصله حدود نیم متر تا یک متر با خودروهای پارکشده قابل قبول است، اما در کنار دوچرخهسوار یا موتورسیکلت باید فاصله بیشتری نگه دارید، بهخصوص هنگام سبقت از آنها.
اگر کنارتان خودروی سنگین مثل کامیون یا اتوبوس حرکت میکند، سعی کنید در محدوده جانبی آنها نمانید. این خودروها نقاط کور بزرگ و احتمال انحراف بیشتری دارند، مخصوصا هنگام باد جانبی یا تغییر خط. یا کمی سرعت خود را کم کنید تا پشت آنها قرار بگیرید، یا اگر شرایط کاملا امن است، با سبقت درست و سریع از محدوده کنار آنها خارج شوید.
در خیابانهای شهری باریک، نباید بین خودروی خودتان و خودروهای پارکشده یا جدول بیش از حد فشار ایجاد کنید. اگر میبینید فضای جانبی کم است و خودروی روبهرو حجیم است یا با سرعت بالا میآید، بهتر است سرعت را کاهش دهید و حتی در صورت نیاز کمی بایستید تا آن خودرو عبور کند و سپس شما حرکت کنید. این کار ساده میتواند از برخوردهای جانبی پرهزینه جلوگیری کند.
در کنار پیادهرو و عابر پیاده، همیشه باید طوری رانندگی کنید که اگر عابر یک قدم ناگهانی به داخل سوارهرو برداشت، هنوز فضایی برای انحراف یا ترمز داشته باشید. عبور نزدیک از کنار عابر، بهخصوص کودکان و سالمندان، رفتار تدافعی نیست، حتی اگر قانونا در مسیر خودتان باشید.
هنگام باز کردن در خودرو، چه راننده و چه سرنشین، باید به فضای جانبی دقت شود. بههمین دلیل، پیش از باز کردن در، نگاه کردن در آینه و حتی چرخاندن سر برای کنترل دوچرخه، موتورسیکلت، یا خودروی نزدیک، بخشی از فرهنگ رانندگی ایمن است.
راه فرار
«راه فرار» یعنی مسیری جایگزین که اگر مسیر اصلی جلوی شما ناگهان بسته شد بتوانید خودرو را به سمت آن هدایت کنید و از برخورد مستقیم جلوگیری کنید. راننده تدافعی همیشه در ذهن خود این سؤال را دارد: «اگر الان خودروی جلویی ناگهان کاملا بایستد، من به کجا میتوانم بروم؟»
برای داشتن راه فرار، فقط نگاه کردن به خودروی جلویی کافی نیست. شما باید اطراف خود، مخصوصا خطوط کناری و حاشیه راه را هم زیر نظر داشته باشید. اگر در بزرگراه بین دو خودروی سنگین قرار بگیرید و سمت راست هم گاردریل باشد، در عمل راه فرار شما بسیار محدود است. راننده تدافعی تلاش میکند در چنین موقعیتهایی نماند و با تنظیم سرعت یا تغییر خط، جایی قرار بگیرد که حداقل یک سمت، فضای نسبتا آزاد داشته باشد.
در شهر، وقتی در کنار خودروهای پارکشده حرکت میکنید، توجه کنید که اگر خودروی جلویی ناگهان ترمز کرد، آیا در کنار شما فضای خالی کافی (مثلا وسط خیابان یا خط مجاور) وجود دارد یا نه. اگر نه، فاصله و سرعت خود را طوری تنظیم کنید که مجبور نشوید به مانعی بچسبید.
داشتن راه فرار به این معنا نیست که هر بار خط عوض کنید یا روی شانه راه بروید. منظور این است که هنگام تصمیمگیری برای افزایش سرعت، سبقت، یا نزدیک شدن به خودروی جلویی، همیشه بررسی کنید که اگر شرایط بدتر شد، گزینه دوم امنی برای شما وجود داشته باشد. اگر هیچ راه فراری نیست، باید سرعت را کاهش دهید و فاصلهها را بیشتر کنید.
در تقاطعها و میدانها، بهتر است طوری وارد شوید که «گیر نیفتید». مثلا اگر داخل تقاطع جایی برای خروج نمیبینید، حتی اگر چراغ سبز شد، وارد نشوید. این هم نوعی مدیریت راه فرار است، چون در صورت بسته شدن ناگهانی مسیر خروج، نه فقط خودتان بلکه دیگران را نیز به خطر میاندازید.
کاهش حضور در نقطه کور
نقطه کور بخشهایی از اطراف خودرو است که در آینهها دیده نمیشود. همه خودروها نقطه کور دارند، اما خودروهای سنگین مثل کامیون و اتوبوس نقاط کور بسیار بزرگتری دارند. راننده تدافعی تلاش میکند تا حد ممکن زمان حضور در نقطه کور دیگران را کاهش دهد.
اولین قدم، شناخت نقاط کور خودروی خودتان است. با تنظیم صحیح آینهها میتوانید این نواحی را کوچکتر کنید، اما هرگز کاملا از بین نمیروند. بنابراین هنگام تغییر خط، همیشه علاوه بر آینه، باید با چرخاندن کوتاه سر، نقطه کور را کنترل کنید. این کار به شما کمک میکند از قرار گرفتن ناگهانی یک موتورسیکلت یا خودرو در کنار خود مطلع شوید.
در مورد دیگران، بهخصوص کامیونها و اتوبوسها، قاعده سادهای وجود دارد: اگر آینههای راننده کامیون را نمیبینید، او هم شما را نمیبیند. وقتی برای مدتی طولانی در کنار یک خودروی سنگین، مخصوصا سمت راست آن، با سرعت مشابه حرکت میکنید، در محدوده نقطه کور او هستید. در این حالت باید تصمیم بگیرید یا کمی سرعتتان را کم کنید تا پشت سر او قرار بگیرید، یا اگر وضعیت کاملا امن و مجاز است، سرعت را کمی بیشتر کنید تا سریع از کنار او عبور کنید.
قاعده ایمنی:
هرگز مدت طولانی در نقطه کور خودروهای دیگر نمانید، مخصوصا کنار کامیون و اتوبوس. یا جلوتر بروید، یا عقبتر بمانید.
در ترافیک شهری، موتورسیکلتها معمولا در نقاط کور خودروها حرکت میکنند. شما به عنوان راننده تدافعی فرض میکنید «ممکن است در نقطه کور من موتوری باشد» و قبل از هر تغییر خط، این فرض را جدی میگیرید. به همین دلیل، تغییر خط تدریجی و استفاده به موقع از راهنما بسیار مهم است، چون به موتورسوار فرصت میدهد خود را با حرکت شما تطبیق دهد.
همچنین سعی کنید در شب و هوای بد، فاصله بیشتری با خودروهای کناری داشته باشید، چون دید و تشخیص نقاط کور سختتر میشود و امکان خطای دیگران بالا میرود. هر چه شما در خط خود با ثباتتر و قابل پیشبینیتر حرکت کنید، احتمال قرار گرفتن ناگهانی در نقطه کور دیگران نیز کمتر میشود.
جلوگیری از محاصره شدن
«محاصره شدن» زمانی است که خودرو شما از جلو، عقب، و دو طرف آنقدر به وسایل نقلیه دیگر نزدیک است که تقریبا هیچ انتخابی برای تغییر مسیر یا کاهش خطر ندارید. در چنین وضعیتی، اگر یکی از رانندگان اطراف اشتباه کند، شما احتمالا هیچ راه فراری نخواهید داشت. هدف رانندگی تدافعی اجتناب از این موقعیت است.
در ترافیک سنگین بزرگراه، وضعیتی که خودروها در تمام خطوط، با فاصله کم و سرعت تقریبا یکسان حرکت میکنند، نمونه کلاسیک محاصره است. رفتار تدافعی این است که سرعت خود را کمی از میانگین کم کنید تا بین خود و خودروی جلویی فاصله بیشتری ایجاد شود و به تدریج از آن «گروه فشرده» خارج شوید. گاهی هم میتوانید با تغییر خط به مسیری خلوتتر، از محاصره بیرون بیایید.
مثال دیگر، حرکت بین دو خودروی سنگین است، جلوی شما کامیون، پشت سر شما اتوبوس، و دو طرفتان خودروهای دیگر. در این حالت اگر کامیون ناگهان ترمز بگیرد یا خودروی کناری منحرف شود، فضای مانور شما بسیار ناچیز است. راننده تدافعی در چنین شرایطی با کاهش سرعت، خود را از بین خودروهای سنگین خارج میکند، یا اگر راهی امن وجود دارد، با سبقت حسابشده و کوتاهمدت، این محاصره را از بین میبرد.
در شهر نیز محاصره شدن ممکن است رخ دهد، مثلا وقتی در لاین وسط بین دو خودرویی که بسیار نزدیک به خطوط جانبی حرکت میکنند گیر میکنید، در حالی که عقب هم چند خودرو به شما چسبیدهاند. در این وضعیت، بهترین کار معمولا کاهش آرام سرعت است تا فاصلهها زیاد شود و بتوانید خط را به مسیری خلوتتر تغییر دهید.
هنگام نزدیک شدن به تقاطعها، میدانها، یا محلهای ادغام مسیر، تلاش کنید درست در وسط «جمع فشرده خودروها» وارد نشوید. اگر میبینید حجم زیادی خودرو همزمان به سمت یک نقطه میروند، کمی زودتر یا کمی دیرتر به آن محدوده برسید. با تنظیم کوچک سرعت، میتوانید از قرار گرفتن در اوج تراکم خود را نجات دهید.
در نهایت، «جلوگیری از محاصره شدن» یعنی شما همیشه به این فکر میکنید که اگر الان مجبور به تغییر مسیر یا کاهش سرعت شدید، آیا فضای کافی در دسترس دارید یا نه. هر وقت احساس کردید از چند جهت محدود شدهاید، به نشانه هشدار نگاه کنید و با کاهش مختصر سرعت، تغییر خط بهموقع، یا افزایش فاصله با دیگران، از آن وضعیت خود را خارج کنید. این یکی از مهمترین عادتهای رانندگی تدافعی است که در بلندمدت، احتمال درگیر شدن شما در تصادفات زنجیرهای و ناگهانی را به شکل محسوسی کاهش میدهد.
Views: 1