KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده

مقدمه

در این بخش یک پروژهٔ کوچک انتخاب می‌کنیم که با امکاناتی که تا این‌جا یاد گرفته‌اید، قابل انجام باشد.
هدف این پروژه‌ها:

  • تقویت مهارت ترکیب مفاهیم (متغیر، شرط، حلقه، لیست، دیکشنری، فایل، توابع و …)
  • آشنا شدن اولیه با یکی از دو مسیر مهم:
    • وب (با Flask)
    • داده (با pandas و matplotlib)

در حد یک «نمونهٔ خیلی ساده» جلو می‌رویم؛ کافی است بتوانید ایده را ببینید و خودتان نسخهٔ شخصی‌تان را بسازید.

در ادامه دو مسیر پیشنهادی را می‌بینید. لازم نیست هر دو را انجام دهید؛ یکی را انتخاب کنید و تا حد ممکن کاملش کنید.


پروژهٔ کوچک وب: «دفترچهٔ تماس ساده با Flask»

ایدهٔ پروژه

یک وب‌اپلیکیشن خیلی ساده می‌سازیم که:

  • فهرست مخاطب‌ها (نام و شماره تلفن) را نشان می‌دهد.
  • اجازه می‌دهد از طریق یک فرم، مخاطب جدید اضافه کنید.
  • داده‌ها را موقتاً در حافظهٔ برنامه نگه می‌داریم (نه پایگاه داده حرفه‌ای).

این پروژه فقط برای آشنا شدن با روند کار یک برنامهٔ وب است، نه ساختن یک سایت واقعی کامل.

پیش‌نیازها

  • آشنایی ابتدایی با مفهوم وب و Flask (از فصل ۱۵).
  • توانایی اجرای یک اسکریپت پایتون.
  • نصب کتابخانهٔ Flask:
pip install flask

(اگر از pip قبلاً استفاده نکرده‌اید، در فصل کتابخانه‌ها و pip توضیح داده شده است.)

ساختار پروژه

پیشنهاد می‌شود یک پوشهٔ جدید بسازید، مثلاً:

  • پوشه: contact_app
    • فایل: app.py
    • پوشه: templates
      • فایل: index.html

در این پروژه خیلی ساده، یک فایل HTML کافی است.

گام ۱: راه‌اندازی اولیهٔ Flask

در فایل app.py:

from flask import Flask, render_template, request, redirect
app = Flask(__name__)
contacts = []  # لیست برای نگه‌داشتن مخاطب‌ها در حافظهٔ برنامه
@app.route("/")
def index():
    return render_template("index.html", contacts=contacts)
if __name__ == "__main__":
    app.run(debug=True)

نکته‌های مهم این مرحله:

  • متغیر contacts یک لیست سراسری است که مخاطب‌ها را نگه می‌دارد.
  • تابع index صفحهٔ اصلی (/) را نمایش می‌دهد و لیست مخاطب‌ها را به قالب (template) می‌فرستد.

گام ۲: ساخت قالب HTML ساده

در پوشهٔ templates، فایل index.html:

<!DOCTYPE html>
<html lang="fa">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>دفترچه تماس ساده</title>
</head>
<body>
    <h1>دفترچه تماس</h1>
    <h2>افزودن مخاطب جدید</h2>
    <form method="post" action="/add">
        <label>نام: <input type="text" name="name" required></label><br>
        <label>شماره: <input type="text" name="phone" required></label><br>
        <button type="submit">افزودن</button>
    </form>
    <h2>مخاطب‌ها</h2>
    {% if contacts %}
        <ul>
            {% for c in contacts %}
                <li>{{ c["name"] }} - {{ c["phone"] }}</li>
            {% endfor %}
        </ul>
    {% else %}
        <p>هنوز مخاطبی ثبت نشده است.</p>
    {% endif %}
</body>
</html>

در این فایل:

  • از متغیر contacts که از پایتون فرستاده‌ایم، استفاده می‌کنیم.
  • با حلقه‌ی {% for ... %} (قالب Flask) روی مخاطب‌ها تکرار می‌کنیم.
  • {{ ... }} برای نمایش مقدار متغیر در HTML است.

(این سینتکس مخصوص سیستم قالب‌دهی Flask است و به خود پایتون تعلق ندارد.)

گام ۳: افزودن مسیر برای ثبت مخاطب جدید

در app.py، زیر تابع index یک تابع جدید اضافه کنید:

@app.route("/add", methods=["POST"])
def add_contact():
    name = request.form.get("name")
    phone = request.form.get("phone")
    if name and phone:
        contact = {"name": name, "phone": phone}
        contacts.append(contact)
    return redirect("/")

اینجا:

  • داده‌های فرم با request.form دریافت می‌شوند.
  • یک دیکشنری ساده برای هر مخاطب استفاده می‌کنیم.
  • در انتها با redirect("/") دوباره به صفحهٔ اصلی برمی‌گردیم.

گام ۴: اجرای برنامه

در ترمینال داخل پوشهٔ پروژه:

python app.py

معمولاً Flask آدرس‌ای شبیه این چاپ می‌کند:

 * Running on http://127.0.0.1:5000/

این آدرس را در مرورگر باز کنید؛ باید صفحهٔ دفترچه تماس را ببینید، مخاطب اضافه کنید و در لیست ببینید.

گسترش‌های پیشنهادی

اگر این پروژه برایتان آسان شد، می‌توانید:

  1. حذف مخاطب
    یک دکمه برای حذف هر مخاطب بگذارید و یک مسیر /delete/<index> تعریف کنید که با استفاده از del contacts[index] او را حذف کند.
  2. ذخیره در فایل
    به‌جای نگه‌داشتن داده فقط در حافظه، هنگام افزودن مخاطب، همهٔ لیست را در یک فایل متنی (مثلاً JSON ساده) ذخیره کنید و هنگام شروع برنامه، فایل را بخوانید.
  3. اعتبارسنجی ساده
    اگر شماره تلفن فقط باید عدد باشد، قبل از اضافه‌کردن بررسی کنید که phone.isdigit() باشد.

پروژهٔ کوچک داده: «تحلیل سادهٔ نمرهٔ دانشجویان»

اگر مسیر داده برایتان جالب‌تر است، می‌توانید این پروژه را انتخاب کنید.

ایدهٔ پروژه

  • یک فایل CSV ساده شامل نمرهٔ چند دانشجو داریم.
  • می‌خواهیم:
    • این فایل را بخوانیم.
    • میانگین نمره‌ها را حساب کنیم.
    • بهترین و بدترین نمره را نمایش دهیم.
    • یک نمودار ساده رسم کنیم.

از کتابخانه‌های متداول علم داده استفاده می‌کنیم:

  • pandas برای کار با دادهٔ جدولی
  • matplotlib برای رسم نمودار

پیش‌نیازها

نصب کتابخانه‌ها:

pip install pandas matplotlib

گام ۱: ساختن فایل CSV نمونه

در پوشهٔ پروژه، فایلی به‌نام grades.csv ایجاد کنید با محتوای ساده مثل:

name,grade
Ali,17
Sara,19
Reza,14
Mina,18
Omid,12

هر خط یک دانشجو و نمرهٔ او را نشان می‌دهد.

گام ۲: خواندن داده و محاسبات ساده

فایل analyze_grades.py:

import pandas as pd
# خواندن فایل CSV
df = pd.read_csv("grades.csv")
print("داده‌های خام:")
print(df)
# محاسبهٔ میانگین، بیشینه و کمینه
avg = df["grade"].mean()
mx = df["grade"].max()
mn = df["grade"].min()
print("\nآمار نمره‌ها:")
print("میانگین:", avg)
print("بیشترین نمره:", mx)
print("کمترین نمره:", mn)
# پیدا کردن دانشجویان با بیشترین و کمترین نمره
best_students = df[df["grade"] == mx]
worst_students = df[df["grade"] == mn]
print("\nبهترین دانشجو(ها):")
print(best_students)
print("\nضعیف‌ترین دانشجو(ها):")
print(worst_students)

اینجا:

  • با pd.read_csv فایل CSV را به یک جدول (DataFrame) تبدیل می‌کنیم.
  • با توابع mean(), max(), min() تحلیل‌های ساده انجام می‌دهیم.
  • با فیلتر‌کردن df[df["grade"] == mx] ردیف‌هایی را که نمرهٔ آن‌ها برابر با بیشترین نمره است، برمی‌گردانیم.

گام ۳: رسم نمودار

در همان فایل:

import matplotlib.pyplot as plt
# رسم نمودار میله‌ای نمره‌ها
plt.bar(df["name"], df["grade"])
plt.title("نمرهٔ دانشجویان")
plt.xlabel("نام")
plt.ylabel("نمره")
plt.ylim(0, 20)  # چون نمره از 0 تا 20 است
plt.grid(axis="y")
plt.tight_layout()
plt.show()

با اجرای این اسکریپت:

python analyze_grades.py
  • آمار در ترمینال چاپ می‌شود.
  • یک پنجرهٔ نمودار باز می‌شود که در آن نمرهٔ هر دانشجو به‌صورت میله‌ای نمایش داده می‌شود.

گسترش‌های پیشنهادی

اگر این پروژه را خوب انجام دادید، می‌توانید:

  1. خواندن نام فایل از کاربر
    با input() از کاربر نام فایل CSV را بگیرید و همان را بخوانید.
  2. افزودن ستونی برای وضعیت قبولی/ردی
    مثلاً هرکس نمره‌اش $\geq ۱۰$ است، «قبول» و بقیه «رد شده».
    می‌توانید یک ستون جدید به DataFrame اضافه کنید:
   df["status"] = df["grade"].apply(
       lambda g: "قبول" if g >= 10 else "رد شده"
   )
   print(df)
  1. ذخیرهٔ نتایج در فایل جدید
    خروجی پردازش‌شده را در یک فایل CSV جدید ذخیره کنید:
   df.to_csv("grades_with_status.csv", index=False)
  1. ساخت نمودارهای دیگر
    مثلاً یک نمودار دایره‌ای (pie chart) برای تعداد قبول‌شده‌ها و ردشده‌ها.

چگونه از این پروژه‌ها بیشترین یادگیری را بگیرید؟

  • کد را خط‌به‌خط درک کنید: هر جا چیزی را نمی‌فهمید، یک print اضافه کنید یا در حالت تعاملی امتحان کنید.
  • نسخهٔ خودتان را بسازید:
    • به‌جای دفترچه تماس، «فهرست کارها» را روی وب بسازید.
    • به‌جای نمره، روی «هزینه‌های ماهانه» کار کنید.
  • به‌تدریج سخت‌تر کنید:
    ابتدا نسخهٔ ساده را بسازید؛ سپس هر بار یک ویژگی کوچک اضافه کنید (ذخیره در فایل، حذف، ویرایش، فیلتر کردن، مرتب‌سازی و …).

در فصل‌های بعدی و منابع تکمیلی، می‌توانید نسخه‌های حرفه‌ای‌تر این ایده‌ها را دنبال کنید؛ هدف این پروژه فقط این است که ببینید دانسته‌های فعلی‌تان چگونه به یک برنامهٔ واقعی کوچک تبدیل می‌شوند.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات