KAHIBARO
22.1.1. عوامل خطر
Table of Contents
نشت سوخت
نشت سوخت یکی از جدیترین عوامل آغاز آتشسوزی خودرو است، زیرا بنزین و گازوئیل بسیار قابل اشتعالاند و بخار آنها هم میتواند با یک جرقه کوچک آتش بگیرد. هرگونه بوی غیرعادی بنزین یا لکه سوخت زیر خودرو باید خیلی جدی گرفته شود. این نشت میتواند از باک، شیلنگها، اتصالات، انژکتورها یا پمپ بنزین باشد. در خودروهای گازسوز نیز نشتی گاز، هرچند بوی متفاوتی دارد، اما خطر انفجار و آتش را بهطور جدی بالا میبرد.
هر زمان «بوی سوخت» احساس کردید یا «لکه سوخت» زیر خودرو دیدید، ادامه رانندگی بسیار خطرناک است و باید در اولین محل امن توقف کرده و خودرو را خاموش کنید.
نشت سوخت معمولاً بر اثر فرسودگی شیلنگها، شل شدن بستها، ضربه به زیر خودرو، تصادف، تعمیرات غیرحرفهای یا پر کردن بیش از حد باک رخ میدهد. پر کردن باک تا جایی که نازل خاموش شود کافی است و تلاش برای «سرریز کردن باک» میتواند باعث نشت و سرریز سوخت و افزایش خطر آتشسوزی شود.
یکی از نکات مهم، پرهیز از روشن کردن موتور یا کشیدن استارت طولانی در شرایطی است که بوی شدید سوخت حس میشود، زیرا هر جرقه الکتریکی در محیط آغشته به بخار سوخت میتواند آتش را آغاز کند. همچنین پارک کردن خودرویی که احتمال نشت سوخت در آن وجود دارد در فضای بسته مانند پارکینگ سرپوشیده، خطرناکتر از فضای باز است، چون بخار سوخت در محیط بسته تجمع پیدا میکند.
برای پیشگیری از آتشسوزی ناشی از نشت سوخت، سرویس دورهای سیستم سوخترسانی، بررسی منظم شیلنگها و اتصالات، و مراجعه سریع به تعمیرگاه هنگام مشاهده هر علامت غیرعادی بسیار ضروری است. در صورت تصادف از ناحیه عقب یا زیر خودرو، حتی اگر ظاهر خودرو سالم به نظر برسد، باید احتمال آسیب به باک و شیلنگهای سوخت را در نظر گرفت و آنها را بررسی کرد.
اتصال برق
اتصال برق یا اتصال کوتاه، زمانی رخ میدهد که جریان الکتریسیته از مسیر درستی عبور نکند و سیمها یا قطعات برقی بیش از حد داغ شوند. این داغ شدن میتواند روکش پلاستیکی سیم را بسوزاند و آتش را به سایر بخشهای موتور یا داشبورد منتقل کند. سیمکشی غیراستاندارد، اضافه کردن تجهیزات برقی بدون فیوز مناسب، و دستکاری در سیستم برق مهمترین زمینهسازهای اتصال برق هستند.
در بسیاری از آتشسوزیهای خودرو، منبع اصلی شروع آتش، سیمکشی زیر داشبورد یا محفظه موتور است. سیمهای لخت، سیمهایی که از کنار لبههای تیز فلز عبور داده شدهاند، یا سیمهایی که بدون بست مناسب در اطراف موتور رها شدهاند، بیشتر در معرض ساییدگی و اتصال با بدنه فلزی خودرو قرار میگیرند و میتوانند جرقه و گرمای شدید ایجاد کنند.
هر وسیله برقی که به خودرو اضافه میکنید مانند سیستم صوتی قوی، لامپهای غیراستاندارد یا گرمکنهای غیرفابریک، باید حتماً با سیمکشی و فیوز مناسب و توسط برقکار متخصص نصب شود. نصب غیراصولی، خطر آتشسوزی را بهشدت افزایش میدهد.
نشانههای خطر در سیستم برق شامل بوی سوختگی پلاستیک، گرم شدن غیرعادی اطراف داشبورد، چشمک زدن چراغها بدون دلیل، سوختن مکرر فیوزها، و مشاهده دود کمرنگ از زیر داشبورد یا کاپوت است. در صورت مشاهده هر یک از این نشانهها باید بلافاصله خودرو را در محل امن متوقف کنید، موتور را خاموش کنید، از روشن کردن دوباره آن خودداری کنید و برای بررسی به تعمیرگاه مجاز مراجعه کنید.
عدم استفاده از فیوز مناسب نیز خطرناک است. فیوزها مانند «محافظ» عمل میکنند و اگر جریان بیش از حد عبور کند، خودشان میسوزند تا از آسیب به سیمها و قطعات و بروز آتش جلوگیری کنند. جایگزین کردن فیوز با سیم، سکه یا فیوز با آمپر بالاتر از حد مجاز، عملاً این محافظ را از مدار حذف میکند و در صورت بروز اتصالی، سیمکشی ممکن است آتش بگیرد.
داغ شدن موتور
داغ شدن بیش از حد موتور، علاوه بر آسیب فنی، میتواند زمینهساز آتشسوزی باشد. وقتی موتور بیش از حد گرم میشود، دمای مایعات و قطعات اطراف آن هم بالا میرود. اگر در این شرایط نشتی روغن یا سوخت وجود داشته باشد، رسیدن این مایعات به بخشهای بسیار داغ مانند منیفولد اگزوز میتواند آتش ایجاد کند.
علائم داغ شدن موتور معمولاً از روی نشانگر دمای موتور یا روشن شدن چراغ هشدار دما روی صفحه کیلومتر تشخیص داده میشود. بخار یا دود سفید از زیر کاپوت، بوی مایع خنککننده داغ یا کاهش محسوس قدرت موتور هم از نشانههای دیگر هستند. ادامه رانندگی در چنین وضعیتی خطر گسترش آسیب و حتی آتشسوزی را افزایش میدهد.
اگر نشانگر دما وارد محدوده قرمز شد یا چراغ هشدار دما روشن شد، باید در «اولین محل امن» توقف کنید، موتور را خاموش کنید و تا خنک شدن کامل موتور، درب رادیاتور یا درپوش منبع انبساط را باز نکنید.
باز کردن ناگهانی درپوش رادیاتور یا مخزن خنککننده در حالی که موتور داغ است، میتواند باعث پاشیدن آب یا بخار بسیار داغ روی بدن و سوختگی شدید شود. از طرف دیگر، در چنین شرایطی ممکن است بخار و مایعات داغ روی قطعات برقی یا سیمکشیها پخش شود و خطر آتش را بالا ببرد.
داغ شدن موتور معمولاً به علت کم شدن مایع خنککننده، خرابی واترپمپ، گرفتگی رادیاتور، خرابی ترموستات، کار نکردن فن رادیاتور، یا رانندگی طولانی با بار سنگین در سربالاییها رخ میدهد. نگهداری درست سیستم خنککننده، بررسی منظم سطح مایع، توجه به هرگونه نشتی و سرویس دورهای میتواند احتمال داغ کردن موتور و در نتیجه خطر آتشسوزی را به حداقل برساند.
حمل نادرست مواد قابل اشتعال
حمل مواد قابل اشتعال در خودرو، اگر اصول ایمنی رعایت نشود، میتواند به یک منبع بسیار خطرناک برای آتشسوزی تبدیل شود. مواد قابل اشتعال فقط بنزین و گازوئیل نیستند، بلکه تینر، الکل، رنگ، حلالها، اسپریهای تحت فشار، گازهای فشرده، و حتی مقدار زیاد دستمالها و پارچههای آغشته به روغن خودرو را هم شامل میشوند.
بسیاری از افراد برای مصارف مختلف، بنزین را در ظروف غیراستاندارد مانند بطری نوشابه یا گالنهای نامناسب حمل میکنند. این کار بسیار خطرناک است، چون این ظروف ممکن است در اثر ضربه یا گرما تغییر شکل دهند، نشت کنند یا حتی ترکیده شوند. بخار بنزین در فضای بسته خودرو، بهخصوص در صندوق عقب، میتواند با یک جرقه کوچک از سوی سیستم برق، سوئیچ، موتور یا حتی الکتریسیته ساکن، باعث انفجار و آتشسوزی شدید شود.
حمل بنزین یا سایر سوختها در ظروف غیراستاندارد، داخل اتاق سرنشین یا صندوق بسته خودرو، بهشدت خطرناک است و باید از آن خودداری شود.
اسپریهای تحت فشار مانند اسپری خوشبوکننده، اسپری تمیزکننده یا اسپری پنچرگیر اگر در معرض حرارت زیاد قرار گیرند، میتوانند منفجر شوند. باقی گذاشتن این اسپریها روی طاقچه عقب، روی داشبورد یا نزدیک شیشه در آفتاب مستقیم، دمای داخل قوطی را تا حد خطرناکی بالا میبرد. همچنین جعبههای حاوی مواد شیمیایی یا رنگ اگر بهخوبی در صندوق ثابت و مهار نشده باشند، ممکن است هنگام ترمزگیری شدید یا تصادف جابهجا شوند، باز شوند و مواد قابل اشتعال را روی قطعات داغ یا سیمکشیها بریزند.
برای کاهش خطر، باید از ظروف استاندارد و دربدار برای حمل هر نوع سوخت یا حلال استفاده کرد، تعداد و حجم این مواد را به حداقل رساند، از قرار دادن آنها در مجاورت مستقیم گرما و آفتاب خودداری کرد و در صورت امکان، آنها را جدا از فضای سرنشین در صندوق و بهصورت ثابت و مهار شده قرار داد. همچنین حمل حجم زیاد مواد قابل اشتعال بدون دلیل ضروری و بدون رعایت مقررات، کار درستی نیست و میتواند در صورت وقوع حادثه، پیامدهای بسیار سنگینی داشته باشد.
تعمیر غیراصولی
تعمیرات غیراصولی یکی از مهمترین عوامل پنهان آتشسوزی خودرو است. بسیاری از آتشسوزیها در ظاهر «ناگهانی» به نظر میرسند، اما ریشه آنها در یک تعمیر اشتباه یا نصب غیرحرفهای بوده است که مدتی بعد خود را به شکل آتش نشان داده است. دستکاریهای غیرکارشناسی در سیستم برق، سوخت، اگزوز، و حتی سیستم خنککننده، همگی میتوانند جرقه آغاز آتش باشند.
نمونه معمول این خطر، نصب سیستم صوتی قوی، دزدگیرها، چراغهای اضافی یا سایر تجهیزات برقی توسط افراد غیرمتخصص است. عبور سیمهای بدون روکش مناسب، حذف یا دور زدن فیوز، استفاده از چسب یا سیمهای نازک و بیکیفیت، و اتصالهای شل باعث تولید حرارت و در نهایت آتش میشود. همچنین دستکاری در سیستم سوخت برای «تقویت» موتور، شل کردن اتصالات، یا استفاده از قطعات غیراستاندارد در مسیر بنزین، احتمال نشت سوخت و برخورد آن با بخشهای داغ را افزایش میدهد.
هر تغییری در سیستم «برق» یا «سوخت» خودرو، اگر توسط فرد غیرمتخصص و بدون استفاده از قطعات استاندارد انجام شود، میتواند مستقیماً به آتشسوزی منجر شود.
جوشکاری یا برشکاری روی بدنه یا زیر خودرو بدون خارج کردن باک یا بدون محافظت مناسب نیز بسیار خطرناک است، چون جرقه و حرارت میتواند سوخت یا بخار آن را شعلهور کند. حتی در تعمیرگاهها هم اگر اصول ایمنی رعایت نشود، احتمال آتشسوزی وجود دارد.
استفاده از قطعات تقلبی یا فرسوده برای کاهش هزینه، مخصوصاً در بخشهای کلیدی مانند شیلنگهای سوخت، بستها، درپوشها و سیمکشیها، ریسک آتش را بالا میبرد. بهتر است همیشه برای کارهای حساس، به تعمیرگاههای معتبر و افراد متخصص مراجعه شود، و پس از هر تعمیر مهم، بهویژه در بخش سوخت و برق، در چند روز اول به بوی غیرعادی، نشتی و علائم غیرمعمول دقت ویژهای داشته باشید.
استعمال دخانیات
استعمال دخانیات داخل خودرو، فقط برای سلامتی سرنشینان مضر نیست، بلکه یک عامل جدی برای شروع آتشسوزی هم محسوب میشود. تهسیگار نیمسوز، خاکستر سیگار، یا کبریت روشن میتواند مواد قابل اشتعال داخل خودرو را مانند روکش صندلی، کفپوش، کاغذها، پلاستیکها، یا حتی بخار سوخت شعلهور کند.
بسیاری از رانندگان عادت دارند تهسیگار را از پنجره به بیرون پرت کنند. این کار علاوه بر اینکه خلاف مقررات و غیربهداشتی است، از نظر ایمنی هم خطرناک است، زیرا ممکن است تهسیگار داغ به جای افتادن روی زمین، روی بخشهای پلاستیکی بدنه، روی شیشه عقب، درون فضای خالی گلگیر، یا حتی روی رویه بار در وانتها بیفتد و پس از چند دقیقه آتش ایجاد کند. در جادهها، افتادن تهسیگار روی علفهای خشک کنار راه نیز میتواند آتشسوزی گسترده حاشیه راه را رقم بزند.
کشیدن سیگار در خودرویی که «بوی سوخت میدهد» یا در آن مواد قابل اشتعال حمل میشود، بهشدت خطرناک و میتواند سبب انفجار و آتشسوزی ناگهانی شود.
حتی در خودروهایی که سیستم تهویه و فیلتر کابین دارند، استفاده از فندک خودرو یا کبریت برای روشن کردن سیگار میتواند منبع جرقه و شعله در محیط محدود داخل کابین باشد. اگر همزمان نشت گاز، نشت بنزین، یا بخار حلالها وجود داشته باشد، این شعله کوچک میتواند آتش شدید ایجاد کند. همچنین افتادن اتفاقی سیگار روشن بین درز صندلی، روی روکش پارچهای یا چرمی، یا روی اشیای کاغذی میتواند آتشی ایجاد کند که در ابتدا کوچک است، اما اگر راننده متوجه نشود، به سرعت گسترش پیدا میکند.
برای کاهش خطر، بهترین راه این است که بهطور کلی از استعمال دخانیات در خودرو خودداری شود، بهویژه زمانی که کودکان در خودرو حضور دارند یا بوی سوخت و حلال به مشام میرسد. اگر با وجود همه این خطرها، کسی در خودرو سیگار میکشد، باید تهسیگار را کاملاً خاموش کند، از پرتاب کردن آن به بیرون خودداری کند، و به هیچ وجه در پمپبنزین، نزدیکی تانکرهای سوخت، یا در پارکینگهای بسته سیگار نکشد.
Views: 0