10.2.3. پارک در شیب

Table of Contents

پارک در سربالایی

پارک در سربالایی اگر درست انجام شود از خطرات جدی مثل سر خوردن خودرو به عقب جلوگیری می‌کند. در سربالایی همیشه قبل از پارک، سرعت را خیلی کم کنید، فضای کافی جلو و عقب انتخاب کنید و سعی کنید تا حد امکان کنار جدول یا لبه راه متوقف شوید تا اگر خودرو اندکی حرکت کرد، مسافت کوتاه‌تری طی کند. پس از توقف اولیه با ترمز پایی، خودرو را کاملاً صاف و موازی با جدول تنظیم کنید و سپس مراحل ایمن‌سازی را انجام دهید، یعنی تنظیم جهت چرخ‌ها، درگیر کردن دنده مناسب، کشیدن ترمز دستی و در صورت شیب زیاد، استفاده از مانع چرخ.

در سربالایی خصوصاً در معابر شهری که عبور و مرور زیاد است، دقت کنید خودرو پشت خودروی دیگر پارک‌شده متوقف نشود تا در صورت هرگونه حرکت ناخواسته، فشار به خودروی جلو وارد نشود. همچنین خودروی خود را آن‌قدر نزدیک جدول پارک کنید که فاصله جانبی کم باشد، اما از تماس لاستیک با جدول و ساییدگی آن جلوگیری کنید.

در سربالایی پس از پارک، هرگز خودرو را در حالت خلاص رها نکنید و فقط به ترمز دستی اکتفا نکنید. دنده مناسب و جهت صحیح چرخ‌ها باید هم‌زمان با ترمز دستی استفاده شود.

پارک در سرازیری

در سرازیری، خطر حرکت ناگهانی خودرو به سمت جلو است، بنابراین پس از توقف اولیه با ترمز پایی، باید با دقت بیشتری خودرو را مهار کنید. پیش از رها کردن ترمز پایی، مطمئن شوید که ترمز دستی کاملاً کشیده شده و دنده مناسب درگیر است. در سرازیری نیز مانند سربالایی سعی کنید خودرو را نزدیک جدول پارک کنید و از انتخاب محل‌هایی با دید کم یا نزدیک پیچ‌ها خودداری کنید، زیرا در صورت حرکت ناگهانی خودرو احتمال برخورد با وسایل نقلیه در حال عبور بسیار زیاد می‌شود.

در سرازیری‌های تند، بهتر است تا حد امکان از پارک طولانی‌مدت خودداری کنید، زیرا فشار مداوم وزن خودرو روی سیستم ترمز و گیربکس قرار می‌گیرد و در صورت کوچک‌ترین نقص، احتمال حرکت ناگهانی زیاد است. در چنین شرایطی، استفاده از مانع چرخ و دوبار اطمینان از کشیده شدن کامل ترمز دستی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در سرازیری‌ها خودرو را هرگز با دنده خلاص و فقط با ترمز دستی پارک نکنید. همیشه از ترکیب ترمز دستی و دنده استفاده کنید تا در صورت خرابی یکی، دیگری خودرو را نگه دارد.

جهت چرخ‌ها

جهت قرار دادن چرخ‌های جلو مهم‌ترین تفاوت پارک در سربالایی و سرازیری است و در صورت اشتباه، همین عامل می‌تواند باعث سقوط خودرو به وسط خیابان شود. هدف از تنظیم جهت چرخ‌ها این است که اگر ترمزها از کار افتادند یا خودرو اندکی حرکت کرد، به سمت جدول یا حاشیه امن هدایت شود، نه به وسط مسیر عبور دیگر خودروها.

در خیابان دارای جدول، در سربالایی چرخ جلو را طوری بچرخانید که اگر خودرو اندکی به عقب حرکت کرد، لاستیک جلو با جدول تماس پیدا کند و خودرو متوقف شود. در سرازیری برعکس، چرخ را طوری بچرخانید که در صورت حرکت ناخواسته به سمت جلوی خودرو، فرمان خودرو را به سمت جدول هدایت کند.

در راه‌های بدون جدول، قاعده کمی متفاوت است. در سربالایی و سرازیری، چرخ‌ها را معمولاً به سمت خارج از مسیر، یعنی به طرف شانه راه یا فضای امن بچرخانید تا اگر خودرو حرکت کرد به بیرون مسیر اصلی ترافیک منحرف شود، نه به وسط جاده.

برای جمع‌بندی، می‌توان این الگو را در جدول زیر دید:

وضعیت راه	نوع شیب	جهت پیشنهادی چرخ جلو
خیابان دارای جدول	سربالایی	به سمت خارج از خیابان، دور از جدول، تا در عقب‌رفتن لاستیک به جدول گیر کند
خیابان دارای جدول	سرازیری	به سمت جدول، تا در جلو رفتن لاستیک به جدول برسد و متوقف شود
راه بدون جدول	سربالایی	به سمت حاشیه بیرون از مسیر عبور، دور از مرکز راه
راه بدون جدول	سرازیری	به سمت حاشیه بیرون از مسیر عبور، دور از مرکز راه

قاعده را به خاطر بسپارید: در هر دو حالت، جهت چرخ‌ها باید طوری باشد که اگر خودرو حرکت کرد، به جدول یا حاشیه امن «گیر» کند، نه به وسط مسیر عبور وارد شود.

استفاده از ترمز دستی

ترمز دستی یا ترمز پارک، ابزار اصلی برای ثابت نگه داشتن خودرو پس از پارک است. پس از توقف کامل با ترمز پایی، ابتدا دنده مناسب را درگیر کنید، سپس ترمز دستی را تا آخرین ضامن بالا بکشید. اگر ترمز دستی نیمه‌کاره کشیده شود، در شیب‌های تند ممکن است به‌تدریج رها شود یا نتواند جلوی حرکت خودرو را بگیرد.

در خودروهای مجهز به ترمز دستی مکانیکی سنتی، پس از کشیدن ترمز دستی تا حدی که احساس سفت شدن آن را دارید، معمولاً یک یا دو دندانه دیگر هم بالا بکشید تا مطمئن شوید کاملاً درگیر شده است. در خودروهای دارای ترمز پارک برقی، باید منتظر بمانید تا چراغ مربوط به فعال شدن آن روی صفحه کیلومتر روشن شود.

برای اطمینان از عملکرد ترمز دستی، پس از کشیدن آن، به‌آرامی پای خود را از روی ترمز پایی بردارید. اگر خودرو حتی ذره‌ای حرکت کرد، باید دوباره ترمز پایی را بگیرید، ترمز دستی را محکم‌تر بکشید و در صورت لزوم به وضعیت آن رسیدگی کنید. در شیب‌های زیاد، به‌ویژه زمانی که خودرو سنگین است یا سرنشین و بار زیادی دارد، اتکا فقط به ترمز دستی کار عاقلانه‌ای نیست و باید حتماً از دنده و در صورت نیاز مانع چرخ استفاده کنید.

هیچ‌گاه فقط با ترمز پایی خودرو را در شیب رها نکنید و پایتان را از روی ترمز برندارید بدون آن‌که ترمز دستی و دنده مناسب را درگیر کرده باشید.

انتخاب دنده مناسب

انتخاب دنده در هنگام پارک در شیب نقش مهمی در جلوگیری از حرکت ناخواسته خودرو دارد، زیرا موتور درگیر با گیربکس به‌عنوان مانعی اضافی در برابر غلطیدن خودرو عمل می‌کند. در خودروهای دنده دستی، قاعده کلی این است که در سرازیری از دنده عقب و در سربالایی از یکی از دنده‌های جلو، معمولاً دنده یک، استفاده شود. دلیل آن این است که جهت حرکت احتمالی خودرو خلاف جهت چرخش عادی دنده انتخاب‌شده قرار گیرد و موتور در برابر حرکت مقاومت بیشتری نشان دهد.

برای مثال، در سرازیری، اگر خودرو بخواهد به سمت جلو حرکت کند، درگیر بودن دنده عقب در مقابل این حرکت مانند قفلی عمل می‌کند و با کمک ترمز دستی احتمال حرکت را بسیار کم می‌کند. در سربالایی هم درگیر بودن دنده یک مانع حرکت به عقب می‌شود. در هر دو حالت پس از انتخاب دنده مناسب، باید کلاچ را رها کنید تا موتور با گیربکس درگیر بماند و خودرو در برابر حرکت ناگهانی مقاومت کند.

در خودروهای دنده اتومات، به‌جای انتخاب دنده خاص، از حالت P استفاده می‌شود. در حالت P، گیربکس قفل مکانیکی ایجاد می‌کند که مانع چرخیدن چرخ‌ها می‌شود. با این حال، حتی در خودروهای اتومات نیز نباید فقط به حالت P تکیه کنید و باید ترمز دستی را هم فعال کنید، به‌خصوص در شیب‌های زیاد.

در یک نگاه خلاصه:

نوع گیربکس	نوع شیب	وضعیت پیشنهادی دنده
دنده دستی	سربالایی	دنده ۱
دنده دستی	سرازیری	دنده عقب
دنده اتومات	هر دو	حالت P

قانون مهم: در پارک در شیب، «ترمز دستی + دنده مناسب» باید هم‌زمان استفاده شوند. هر دو با هم یک سیستم ایمنی دو لایه می‌سازند.

استفاده از مانع چرخ در صورت نیاز

در شیب‌های تند، یا زمانی که مجبورید خودروی سنگین، خودروی باری، یا خودرویی با سرنشین و بار زیاد را برای مدت طولانی پارک کنید، اتکا فقط به دنده و ترمز دستی منطقی نیست. در این شرایط استفاده از مانع چرخ یا گوه، یک اقدام ایمنی بسیار مهم است. مانع چرخ معمولاً قطعه‌ای لاستیکی، پلاستیکی یا چوبی است که در پشت یا جلوی چرخ، بسته به جهت شیب، قرار داده می‌شود تا در صورت لغزش، حرکت خودرو متوقف شود.

در سربالایی، چون خطر حرکت خودرو به عقب است، مانع را پشت یکی از چرخ‌های عقب، یا بهتر است پشت هر دو چرخ عقب، قرار دهید. در سرازیری، چون احتمال حرکت به سمت جلو وجود دارد، مانع باید جلوی چرخ‌ها گذاشته شود. اگر از گوه‌های استاندارد استفاده نمی‌کنید و موقتاً از سنگ یا قطعه چوب به‌عنوان مانع استفاده می‌کنید، باید دقت کنید که کاملاً محکم، سنگین و طوری باشد که زیر فشار وزن خودرو نغلتد یا له نشود.

بهتر است قبل از برداشتن مانع، ابتدا ترمز دستی را رها نکنید و در هنگام حرکت مجدد، ابتدا خودرو را در جهت مخالف مانع کمی حرکت دهید تا فشار از روی آن برداشته شود، سپس مانع را جمع‌آوری کنید. هرگز در جایی که امکان غلتیدن مانع به وسط جاده وجود دارد آن را رها نکنید.

در شیب‌های تند یا برای پارک طولانی، سه لایه ایمنی را هم‌زمان به کار ببرید: جهت صحیح چرخ‌ها، ترمز دستی محکم، دنده مناسب، و در صورت امکان مانع چرخ. هرچه شیب بیشتر است، به لایه‌های بیشتری از ایمنی نیاز دارید.