18.2.2. هشدارهای زرد

Table of Contents

کنترل موتور

چراغ هشدار کنترل موتور که معمولا به شکل موتور زردرنگ نمایش داده می‌شود، به سیستم مدیریت موتور و آلودگی مربوط است. روشن شدن این چراغ همیشه به معنای خطر فوری برای جان سرنشینان نیست، اما به این معنا است که موتور یا سیستم‌های وابسته به آن، خارج از محدوده کارکرد عادی خود عمل می‌کنند و باید موضوع را جدی بگیرید.

این چراغ ممکن است به دلیل خطا در سنسورها، مشکل در سیستم سوخت‌رسانی، جرقه‌زنی، اگزوز، کاتالیست، یا سیستم کنترل آلایندگی روشن شود. گاهی خودرو همچنان ظاهرا خوب حرکت می‌کند، اما مصرف سوخت بالا می‌رود یا آلایندگی افزایش می‌یابد.

اگر چراغ کنترل موتور به صورت ثابت روشن است، معمولا می‌توانید با احتیاط به مسیر خود تا نزدیک‌ترین تعمیرگاه ادامه دهید، به شرط آن که صدای غیرطبیعی، لرزش شدید، کاهش شدید قدرت، بوی سوخت یا دود غیرعادی وجود نداشته باشد. اگر چراغ شروع به چشمک زدن کند، در بسیاری از خودروها به معنای خطای جدی‌تر مانند احتراق ناقص شدید است که می‌تواند به کاتالیست و قطعات دیگر آسیب بزند. در این حالت بهتر است:

در اولین محل امن سرعت را کم کرده و توقف کنید.
از رانندگی سریع و تحت فشار خودداری کنید.
در صورت امکان خودرو را با یدک‌کش یا امداد خودرو به تعمیرگاه منتقل کنید.

چراغ زرد «کنترل موتور» را هرگز برای مدت طولانی نادیده نگیرید. روشن بودن طولانی‌مدت این چراغ می‌تواند باعث آسیب جدی و پرهزینه به موتور و سیستم اگزوز شود، حتی اگر خودرو موقتا به نظر عادی بیاید.

مکانیزم این چراغ بر پایه ثبت خطا در واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU) است. در تعمیرگاه با دستگاه دیاگ، کد خطا خوانده می‌شود و علت احتمالی مشخص می‌گردد. برای آزمون آیین‌نامه کافی است بدانید که چراغ زرد موتور به معنای «لزوم مراجعه به تعمیرگاه در اولین فرصت» است، نه لزوما توقف فوری مانند چراغ‌های قرمز.

ترمز ضدقفل

چراغ زرد سامانه ترمز ضدقفل (ABS) معمولا با نوشته ABS یا نماد دایره و حروف درون آن نمایش داده می‌شود. این چراغ هنگام روشن کردن خودرو برای چند لحظه روشن شده و سپس خاموش می‌شود که نشانه انجام «خودآزمایی» سیستم است. اگر چراغ بعد از استارت خاموش نشود یا هنگام رانندگی روشن شود، نشان می‌دهد که سامانه ABS دچار مشکل شده است.

در صورت روشن شدن این چراغ، ترمز اصلی پایی هنوز معمولا کار می‌کند، اما عملکرد «ضدقفل» که مانع قفل شدن چرخ‌ها در ترمز شدید می‌شود، از کار می‌افتد. این یعنی در ترمزگیری شدید، چرخ‌ها ممکن است قفل شوند و فرمان‌پذیری خودرو کاهش پیدا کند. در سطح خشک و با رانندگی آرام، می‌توانید با احتیاط به نزدیک‌ترین تعمیرگاه بروید، ولی باید:

از ترمزهای ناگهانی و شدید پرهیز کنید.
سرعت خود را پایین نگه دارید.
فاصله طولی ایمن را بیشتر از حالت عادی در نظر بگیرید.

روشن شدن چراغ زرد ABS یعنی ترمز شما بدون کمک ضدقفل کار می‌کند. در شرایط لغزنده مانند باران، برف یا یخ، شما خطر بیشتری برای سر خوردن و از دست دادن کنترل دارید، پس باید سرعت را به طور جدی کاهش دهید و فاصله را زیاد کنید.

تفاوت مهم با چراغ قرمز ترمز این است که چراغ قرمز به نقص ایمنی اساسی در سیستم ترمز اشاره دارد و معمولا به معنای خطر فوری است، در حالی که چراغ زرد ABS نقص در سیستم کمکی ترمز را نشان می‌دهد که نیاز به تعمیر دارد اما اغلب اجازه ادامه حرکت با احتیاط را می‌دهد.

کنترل پایداری

چراغ زرد کنترل پایداری یا کنترل کشش، بسته به نوع خودرو با نماد خودرو همراه با رد لاستیک لغزان، یا نوشته‌هایی مانند ESP، ESC، TCS و مشابه آن نمایش داده می‌شود. این سامانه در هنگام لغزش یا از دست رفتن چسبندگی چرخ‌ها به راننده کمک می‌کند تا کنترل خودرو را حفظ کند، به ویژه در پیچ‌ها و سطوح لغزنده.

رفتار این چراغ دو حالت اصلی دارد. حالت اول زمانی است که حین رانندگی در سطح لغزنده، چراغ شروع به چشمک‌زدن می‌کند. این حالت طبیعی است و نشان می‌دهد سیستم در حال مداخله است تا از لغزش بیشتر جلوگیری کند. در این حالت، باید پدال گاز را نرم‌تر فشار دهید و از حرکات ناگهانی فرمان پرهیز کنید.

حالت دوم زمانی است که چراغ به صورت ثابت روشن باقی می‌ماند. این به معنای وجود نقص در سامانه کنترل پایداری یا کشش است، یا این که سیستم توسط راننده (اگر دکمه خاموش‌کردن وجود داشته باشد) غیرفعال شده است. در این وضعیت، خودرو همچنان قابل رانندگی است، اما در شرایط اضطراری و لغزنده دیگر از کمک الکترونیکی برای حفظ پایداری برخوردار نخواهید بود.

روشن ماندن دائمی چراغ کنترل پایداری یعنی در شرایط بحرانی تنها به مهارت خودتان متکی هستید. در باران، برف، پیچ‌های تند، سرعت بالا و مانور ناگهانی، احتمال سر خوردن و چرخیدن خودرو بیشتر می‌شود، بنابراین سرعت و مانورهای خود را محدود کنید و در اولین فرصت به تعمیرگاه مراجعه کنید.

در آزمون آیین‌نامه لازم است بدانید که چراغ زرد کنترل پایداری و کنترل کشش، هشدار نقص در سیستم کمک‌کننده به پایداری است و رفتار درست، کاهش سرعت و مراجعه به تعمیرگاه است، نه بی‌توجهی کامل.

فشار باد لاستیک

چراغ زرد فشار باد لاستیک معمولا به شکل مقطعی از لاستیک با علامت «!» درون آن نمایش داده می‌شود. این چراغ مربوط به سامانه پایش فشار باد لاستیک‌ها (TPMS) است و زمانی روشن می‌شود که فشار باد یکی از لاستیک‌ها به طور قابل توجهی کمتر از مقدار تنظیم‌شده باشد، یا سیستم دچار اختلال شود.

کاهش فشار باد می‌تواند باعث گرم شدن بیش از حد لاستیک، افزایش مصرف سوخت، بدفرمانی، و در موارد شدید، ترکیدن لاستیک شود. اگر این چراغ روشن شد باید:

در اولین محل امن توقف کنید.
دور خودرو را بگردید و به ظاهر لاستیک‌ها نگاه کنید. اگر لاستیکی به وضوح کم‌باد یا خوابیده است، رانندگی را ادامه ندهید و پس از تأمین ایمنی، آن را با زاپاس تعویض کنید یا از امداد کمک بگیرید.
اگر ظاهر لاستیک‌ها عادی است، با سرعت کم و مسیر کوتاه خود را به نزدیک‌ترین محل تنظیم باد برسانید و فشار هر چهار لاستیک را طبق عدد توصیه‌شده توسط کارخانه (معمولا روی ستون درِ راننده یا دفترچه خودرو) تنظیم کنید.

فشار نامناسب لاستیک به طور مستقیم بر مسافت ترمز، پایداری خودرو، احتمال ترکیدن لاستیک و مصرف سوخت اثر می‌گذارد. روشن شدن چراغ زرد فشار باد را هرگز نادیده نگیرید، به‌ویژه در سرعت بالا و جاده برون‌شهری.

برخی سامانه‌ها پس از تنظیم صحیح باد، نیاز به «ریست» یا تنظیم مجدد دارند. این کار بر اساس دستور دفترچه خودرو انجام می‌شود. در آزمون تئوری دانستن معنای کلی این چراغ و واکنش ایمن به آن کافی است: کاهش سرعت، بررسی لاستیک‌ها و تنظیم فشار باد.

کیسه هوا

چراغ هشدار سامانه کیسه هوا معمولا به شکل فرد نشسته در برابر کیسه‌ای باز شده نمایش داده می‌شود. این چراغ مانند سایر چراغ‌های هشدار، هنگام باز کردن سوئیچ یا روشن کردن خودرو برای چند ثانیه روشن و سپس خاموش می‌شود. اگر چراغ خاموش نشود یا در حین رانندگی روشن شود، نشانه وجود نقص در سیستم کیسه هوا یا پیش‌کشنده کمربندها است.

نکته مهم این است که در صورت روشن ماندن این چراغ، در تصادف ممکن است کیسه‌های هوا به‌موقع و درست عمل نکنند، یا در موارد نادر به شکل ناخواسته عمل کنند. به همین دلیل باید این هشدار را جدی بگیرید و در اولین فرصت به تعمیرگاه تخصصی مراجعه کنید.

لازم است بدانید که روشن بودن چراغ کیسه هوا معمولا به معنای خطر فوری برای ادامه رانندگی عادی نیست، اما به معنای کاهش سطح ایمنی سرنشینان در صورت تصادف است. به ویژه اگر کودک یا فرد آسیب‌پذیر در خودرو حضور دارد، اهمیت رفع این نقص بیشتر می‌شود.

کیسه هوا جزو تجهیزات حیاتی نجات جان است. روشن بودن چراغ زرد کیسه هوا یعنی در لحظه تصادف، ممکن است از این حفاظت حیاتی محروم شوید. ادامه رانندگی طولانی‌مدت با این هشدار، به معنای پذیرفتن ریسک بیشتر برای خود و سرنشینان است.

در آزمون آیین‌نامه کافی است به خاطر داشته باشید که این چراغ زرد، به نقص در سیستم ایمنی غیرفعال خودرو اشاره دارد و واکنش صحیح، مراجعه سریع به تعمیرگاه و خودداری از دستکاری یا نصب وسایل اضافی در محل کیسه هوا است.

کمبود سوخت

چراغ زرد کمبود سوخت معمولا به شکل پمپ بنزین نمایش داده می‌شود. این چراغ زمانی روشن می‌شود که سطح سوخت در مخزن به زیر حد مشخصی برسد که توسط سازنده خودرو تعیین شده است. بسیاری از خودروها در کنار روشن شدن این چراغ، مسافت تقریبی باقی‌مانده تا خالی شدن باک را نیز روی نمایشگر نشان می‌دهند.

برخلاف برخی چراغ‌های دیگر، روشن شدن این چراغ به ندرت به معنای خطر مستقیم برای ایمنی آنی است، اما دو خطر مهم دارد. اولین خطر، خاموش شدن خودرو در محل نامناسب مثل وسط تقاطع، بزرگراه، تونل یا روی پل است که می‌تواند بسیار خطرناک باشد. خطر دوم، آسیب احتمالی به پمپ بنزین و برخی اجزای سیستم سوخت در اثر کار کردن مداوم با سوخت بسیار کم است، زیرا بسیاری از پمپ‌ها درون باک قرار دارند و سوخت نقش خنک‌کننده آنها را هم ایفا می‌کند.

رفتار درست هنگام روشن شدن چراغ کمبود سوخت این است که:

بی‌درنگ برنامه خود را طوری تنظیم کنید که در کوتاه‌ترین مسیر ممکن به جایگاه سوخت برسید.
از رانندگی پرشتاب، سبقت‌های پی‌درپی و سرعت‌های خیلی بالا که مصرف سوخت را زیاد می‌کند پرهیز کنید.
هرگز در بزرگراه یا آزادراه تا حد «آخرین قطره» حرکت نکنید، زیرا خاموش شدن خودرو در این مسیرها بسیار خطرناک است.

هرچند چراغ کمبود سوخت زرد است، ولی عدم توجه به آن می‌تواند شما را در بدترین نقطه ممکن متوقف کند. خاموش شدن خودرو در مسیر پرسرعت، به‌ویژه در شب یا شرایط بد جوی، خطر تصادف شدید را بالا می‌برد.

در آزمون تئوری معمولا بر این نکته تأکید می‌شود که روشن شدن این چراغ به معنای لزوم «سوخت‌گیری در اولین فرصت مناسب» است، نه ادامه رانندگی طولانی‌مدت بدون برنامه.

نیاز به بررسی خودرو

بسیاری از خودروهای جدید چراغ یا نماد عمومی «نیاز به سرویس» یا «نیاز به بررسی خودرو» دارند که ممکن است به شکل آچار، خودرو همراه با علامت «!» یا پیغام متنی روی صفحه نمایش باشد. این چراغ لزوما نشانه یک خرابی حاد نیست، بلکه بیشتر به معنای فرارسیدن موعد سرویس دوره‌ای یا ثبت یک خطای غیر بحرانی در یکی از سیستم‌های خودرو است.

این هشدار می‌تواند به دلایل زیر ظاهر شود: نزدیک شدن یا عبور از کیلومتر تعیین‌شده برای تعویض روغن و فیلتر، سرویس ترمز، بررسی سیستم‌ها، یا ثبت خطاهای نرم‌افزاری و الکترونیکی که هنوز به سطح هشدار اختصاصی (مثل چراغ موتور یا ABS) نرسیده‌اند.

رفتار مناسب در برابر این چراغ آن است که:

دفترچه راهنمای خودرو را بررسی کنید تا معنای دقیق نماد در مدل خودروی شما مشخص شود.
اگر پیام مربوط به سرویس دوره‌ای است، در اولین زمان مناسب برای سرویس به نمایندگی یا تعمیرگاه معتبر مراجعه کنید.
اگر همراه این چراغ، علائم هشدار دیگری مانند صدای غیرطبیعی، عملکرد نامنظم موتور، کشیدن فرمان، یا افزایش مسافت ترمز وجود دارد، مراجعه را به هیچ وجه به تعویق نیندازید.

چراغ زرد «نیاز به بررسی خودرو» به شما یادآوری می‌کند که پیش از تبدیل شدن ایراد کوچک به خرابی بزرگ و پرخطر یا پرهزینه، اقدام کنید. بی‌توجهی به سرویس‌های دوره‌ای، از عوامل مهم کاهش ایمنی و افزایش احتمال نقص فنی در حین رانندگی است.

برای هدف این دوره و آزمون آیین‌نامه، کافی است بدانید که چراغ‌ها و نمادهای زرد عمومی، به شما می‌گویند: خودرو از نظر قانونی هنوز قابل حرکت است، اما برای حفظ ایمنی و سلامت فنی، باید در اولین فرصت معقول، خودرو را بررسی و سرویس کنید.