19.3.1. وسایل ضروری

Table of Contents

مثلث خطر

داشتن مثلث خطر در خودرو، یک الزام عملی برای هر راننده محتاط است. این وسیله ساده، مهم‌ترین ابزار شما برای هشدار به سایر رانندگان در زمان توقف اضطراری است. هدف از مثلث خطر، «قابل‌دید کردن» خودروی ازکارافتاده شما در فاصله‌ای است که رانندگان دیگر فرصت کافی برای کاهش سرعت، تغییر خط، و عبور ایمن داشته باشند.

مثلث خطر باید ویژگی‌های مشخصی داشته باشد: رنگ قرمز یا نارنجی پررنگ، سطح بازتابنده نور، و امکان ایستادن پایدار روی زمین بدون倒 شدن در باد یا روی آسفالت ناهموار. بسیاری از مثلث‌ها تاشو هستند تا در صندوق‌عقب فضای کمی بگیرند. محل نگهداری آن باید به‌گونه‌ای باشد که در شرایط اضطراری، بدون جابه‌جا کردن وسایل زیاد، به سرعت در دسترس قرار گیرد، مثلا در کناره صندوق، زیر کف صندوق، یا جیب‌های کناری.

نکته بسیار مهم، «تمرین ذهنی» استفاده از مثلث است. یعنی از قبل در ذهن خود مراحل را مرور کرده باشید: توقف ایمن، روشن کردن فلاشر، پوشیدن جلیقه بازتابنده در صورت وجود، پیاده شدن از سمت غیرترافیک، برداشتن مثلث، و حرکت در حاشیه راه برای نصب آن. در راه‌های پرسرعت مانند آزادراه، فاصله نصب مثلث باید بسیار بیشتر از معابر شهری باشد تا فرصت واکنش کافی ایجاد شود.

قانون نانوشته اما حیاتی: هیچ‌گاه برای برداشتن یا نصب مثلث، خود را در مسیر مستقیم عبور خودروها قرار ندهید. ایمنی شما مهم‌تر از هر وسیله‌ای است.

به‌طور معمول، در شهر می‌توانید مثلث را حدود ۲۰ تا ۳۰ متری پشت خودرو نصب کنید. در جاده‌ها و آزادراه‌ها این فاصله باید به ۷۰ تا ۱۰۰ متر یا حتی بیشتر افزایش یابد، به‌خصوص در پیچ‌ها یا شیب‌ها که دید رانندگان محدود است. اگر خودرو در پیچ یا پشت قوسی از راه متوقف شده است، بهتر است مثلث را قبل از نقطه‌ای قرار دهید که دید راننده‌های در حال نزدیک شدن شروع می‌شود، حتی اگر فاصله از خودرو بیشتر شود.

جعبه کمک‌های اولیه

جعبه کمک‌های اولیه، وسیله‌ای است که امیدواریم هرگز مجبور به استفاده جدی از آن نشوید، اما وجود آن در خودرو می‌تواند در لحظات بحرانی، تفاوت بین یک وضعیت قابل‌کنترل و یک فاجعه باشد. هدف از این جعبه، انجام «اقدامات اولیه» تا رسیدن نیروهای حرفه‌ای امدادی است، نه درمان قطعی.

یک جعبه کمک‌های اولیه استاندارد باید حداقل شامل باند و گاز استریل در اندازه‌های مختلف، چسب زخم، چسب نواری پزشکی، دستکش یک‌بارمصرف، قیچی کوچک، پد استریل برای زخم، آتل ساده یا امکان ثابت‌سازی موقت اندام، پنس تمیز، و محلول ضدعفونی‌کننده مناسب پوست باشد. بهتر است داروهای خوراکی را جز در موارد بسیار ضروری و با مشورت پزشک به جعبه اضافه نکنید، چون در شرایط تصادف، تشخیص نوع و میزان دارو کار متخصص است.

نگهداری درست جعبه نیز مهم است. تاریخ انقضای مواد استریل و محلول‌ها باید دوره‌ای بررسی شود. بهترین کار این است که سالی یک‌بار، تمام محتویات را مرور و در صورت نیاز، موارد منقضی را تعویض کنید. محل قرار گرفتن جعبه باید طوری باشد که پس از تصادف یا توقف اضطراری، حتی در صورت آسیب به صندوق‌عقب، همچنان قابل دسترسی باشد، مثلا زیر صندلی جلو، یا پشت صندلی راننده در یک محفظه ثابت.

در استفاده از جعبه، اولویت با «ایمنی امدادگر» است. ابتدا دستکش بپوشید، از تماس مستقیم با خون و مایعات بدن خودداری کنید، و سپس با حداقل دستکاری مصدوم، خون‌ریزی‌های واضح را با فشار مستقیم کنترل کنید، زخم‌ها را با گاز استریل بپوشانید، و از هرگونه اقدام غیرضروری روی شکستگی‌ها و ستون فقرات خودداری کنید.

به یاد داشته باشید: نقش شما «امداد اولیه» است، نه «درمان». پرهیز از کارهای غیرعلمی، خود یکی از مهم‌ترین کمک‌های اولیه است.

کپسول آتش‌نشانی

کپسول آتش‌نشانی کوچک مخصوص خودرو، وسیله‌ای است که در صورت استفاده درست و به‌موقع، می‌تواند از گسترش آتش و از بین رفتن کامل خودرو یا حتی آسیب جدی به سرنشینان جلوگیری کند. اما استفاده نادرست یا تأخیر در اقدام، اغلب کپسول را بی‌اثر می‌کند.

نوع مناسب کپسول برای خودرو معمولا کپسول پودری خشک یا گاهی CO₂ با ظرفیت حدود ۱ تا ۲ کیلوگرم است. آنچه مهم‌تر از نوع کپسول است، «سالم بودن» و «یاد گرفتن روش استفاده» است. باید تاریخ شارژ کپسول را کنترل کنید و از سالم بودن ضامن، شیلنگ، و نشانگر فشار مطمئن باشید. عقربه نشانگر فشار نباید در محدوده قرمز قرار داشته باشد.

کپسول باید در محلی نصب شود که:
همیشه ثابت باشد و در ترمز یا تصادف حرکت نکند.
برای راننده یا سرنشین جلو، بدون نیاز به باز کردن صندوق، قابل دسترسی باشد.
در اثر گرمای موتور یا آفتاب مستقیم، آسیب نبیند.

روش کلی استفاده را می‌توانید با فرمول ساده ذهنی «بکش، هدف بگیر، فشار بده، جاروب کن» به خاطر بسپارید:
ضامن را بکشید.
در فاصله ایمن بایستید و به «پایین شعله»، یعنی محل شروع آتش، هدف بگیرید.
دسته را فشار دهید تا ماده خاموش‌کننده خارج شود.
نازل را به صورت رفت و برگشتی روی سطح آتش حرکت دهید تا کل محدوده پوشش داده شود.

اگر آتش از کنترل خارج شده، به داخل کابین سرایت کرده یا به باک و زیر خودرو رسیده است، به‌هیچ‌وجه خود را به خطر نیندازید. از خودرو دور شوید و فقط با آتش‌نشانی تماس بگیرید.

همچنین هیچ‌گاه برای «بررسی زیر کاپوت» آن را یک‌باره کاملا باز نکنید، چون ورود ناگهانی هوا می‌تواند شعله را چند برابر کند. ابتدا کمی درِ کاپوت را نیمه‌باز نگه دارید و از همان شکاف، ماده خاموش‌کننده را به داخل بپاشید.

چراغ‌قوه

چراغ‌قوه در خودرو، یک وسیله ساده اما در شب یا در شرایط دید کم، حیاتی است. در توقف اضطراری در حاشیه جاده، خرابی در تونل، تعویض چرخ در تاریکی، یا بررسی نشتی مایعات، داشتن یک منبع نور مطمئن می‌تواند هم ایمنی شما را افزایش دهد و هم کار را بسیار آسان‌تر کند.

چراغ‌قوه مناسب خودرو بهتر است ویژگی‌های زیر را داشته باشد:
روشنایی کافی برای دیدن محیط اطراف خودرو، نه فقط نور بسیار متمرکز.
امکان استفاده طولانی‌مدت با یک ست باتری یا قابلیت شارژ با فندکی خودرو.
بدنه مقاوم در برابر ضربه و تا حد امکان مقاوم در برابر رطوبت.
داشتن حالت نور چشمک‌زن برای استفاده به عنوان «علامت هشدار» در صورت لزوم.

بهتر است علاوه بر چراغ‌قوه اصلی، یک چراغ کوچک پیشانی یا چراغ قوه‌ای که قابلیت قرار گرفتن روی زمین یا آویزان شدن را دارد نیز در خودرو نگه دارید، تا هنگام تعویض چرخ یا کار با هر دو دست، مجبور نباشید چراغ‌قوه را با دست بگیرید.

محل نگهداری چراغ‌قوه نباید زیر انبوه وسایل در صندوق مدفون شود. داشبورد، جیب درِ راننده، یا یک کیف ثابت در زیر صندلی محل‌های مناسبی هستند. هر چند ماه یک‌بار، باتری را کنترل کنید، آن را برای چند دقیقه روشن کنید تا از سلامت آن مطمئن شوید، و در صورت ضعیف شدن نور، باتری را تعویض یا شارژ کنید.

در شرایط اضطراری شبانه، ترجیح دارد پیش از پیاده شدن و حرکت در حاشیه راه، چراغ‌قوه را روشن کنید تا سایر رانندگان حضور شما را بهتر ببینند.

جلیقه بازتابنده

جلیقه بازتابنده، وسیله‌ای مخصوص راننده و سرنشین است، نه خود خودرو. نقش آن، قابل‌دید کردن بدن شما برای رانندگان دیگر، به‌خصوص در شب، مه، باران، یا در راه‌های پرسرعت است. بسیاری از تصادف‌های ثانویه در صحنه خرابی یا تصادف، به این دلیل رخ می‌دهد که راننده یا سرنشین پیاده‌شده در حاشیه راه «دیده نمی‌شود».

جلیقه بازتابنده باید:
رنگ روشن مانند زرد یا نارنجی داشته باشد.
نوارهای بازتابنده باکیفیت روی آن دوخته شده باشد تا نور چراغ خودروها را منعکس کند.
سایز آن طوری باشد که به راحتی روی لباس معمولی پوشیده شود.
در محلی نگهداری شود که در ثانیه‌های اول توقف، بدون خروج از خودرو، قابل دسترس باشد، مثلا پشت صندلی راننده، جیب در، یا داخل جیب‌های پشت صندلی.

بهترین روش استفاده این است که پیش از پیاده شدن در حاشیه جاده یا آزادراه، ابتدا فلاشر را روشن کنید، سپس جلیقه را بپوشید و بعد از سمت امن، یعنی سمتی که رو به ترافیک نیست، پیاده شوید. در صورت وجود چند سرنشین، حداقل راننده و فردی که قرار است برای نصب مثلث یا بررسی خرابی به سمت عقب خودرو برود، باید جلیقه بپوشند.

هرگاه مجبور شدید در نزدیکی خط عبور خودروها پیاده شوید، نبودن جلیقه بازتابنده، ریسک برخورد را چند برابر می‌کند. در شب، روی «دیده شدن» خودتان سرمایه‌گذاری کنید.

کابل باتری

کابل باتری (کابل اتصال باتری به باتری) برای زمانی است که باتری خودرو شما ضعیف شده و خودرو روشن نمی‌شود، اما یک خودرو دیگر با باتری سالم حاضر به کمک است. با وجود این، استفاده نادرست از این کابل می‌تواند به سیستم برق خودرو یا حتی خود باتری‌ها آسیب بزند.

کابل مناسب باید دارای سیم ضخیم، روکش عایق مرغوب، و گیره‌های فلزی محکم با روکش عایق باشد. طول کابل باید به اندازه‌ای باشد که بتوانید به راحتی دو خودرو را در وضعیت ایمن (نه خیلی نزدیک و نه در زاویه خطرناک برای ترافیک) قرار دهید و همچنان به هر دو باتری دسترسی داشته باشید.

نکات مهم ایمنی هنگام استفاده از کابل باتری عبارت‌اند از: خاموش بودن هر دو خودرو در هنگام اتصال کابل، رعایت ترتیب صحیح اتصال مثبت و منفی طبق دفترچه خودرو، اطمینان از تماس نداشتن گیره‌ها با بدنه فلزی یا یکدیگر، و خودداری از جرقه زدن نزدیک باتری، چون احتمال وجود گاز قابل‌اشتعال در اطراف باتری وجود دارد. پس از روشن شدن خودرو، باید کابل‌ها را به ترتیب ایمن و معکوسِ اتصال، جدا کنید.

اگر با ترتیب و روش اتصال کابل آشنا نیستید، بهتر است بدون آگاهی اقدام نکنید و از امداد خودرو یا فرد باتجربه راهنمایی بگیرید، زیرا اتصال اشتباه می‌تواند به واحد کنترل الکترونیکی و قطعات برقی آسیب جدی وارد کند.

نگهداری کابل در یک کیف جداگانه و مرتب، از آسیب دیدن روکش سیم و گیره‌ها جلوگیری می‌کند. همچنین بهتر است هر از گاهی، سلامت عایق‌ها و تمیزی گیره‌ها را بررسی کنید تا در زمان نیاز، با کابل زنگ‌زده یا پاره روبه‌رو نشوید.

ابزار تعویض چرخ

برای مقابله با پنچری یا ترکیدگی لاستیک که یکی از شایع‌ترین مشکلات در سفر است، تنها داشتن لاستیک زاپاس کافی نیست. شما به مجموعه‌ای از ابزارها نیاز دارید تا بتوانید چرخ آسیب‌دیده را به شکل ایمن و صحیح تعویض کنید. این مجموعه معمولا شامل جک، آچار چرخ، و گاهی میله یا دسته جک و ابزار کمکی دیگر است.

جک باید متناسب با نوع و وزن خودروی شما باشد. جک فابریک کارخانه معمولا برای همین خودرو طراحی شده، اما نحوه قرار دادن آن در نقاط تقویت‌شده زیر شاسی بسیار مهم است. اگر جک در جای نادرست قرار گیرد، ممکن است هم به بدنه آسیب بزند و هم در هنگام بالا بردن خودرو، ناگهان سر بخورد و خودرو سقوط کند. آچار چرخ باید به خوبی با اندازه پیچ‌های چرخ شما متناسب باشد و طول آن به اندازه‌ای باشد که بتوانید با نیروی معقول، پیچ‌ها را باز کنید.

مراحل کلی تعویض چرخ شامل مواردی مانند توقف در محل امن دور از پیچ و ترافیک، کشیدن ترمز دستی، قرار دادن دنده در وضعیت مناسب، قرار دادن مثلث خطر، شل کردن اولیه پیچ‌ها پیش از بالا بردن کامل خودرو، بالا بردن خودرو به اندازه جدا شدن چرخ، باز کردن کامل پیچ‌ها، تعویض چرخ، بستن پیچ‌ها به صورت ضربدری، پایین آوردن خودرو، و سپس سفت کردن نهایی پیچ‌ها است.

داشتن لوازم تکمیلی مانند دستکش کار، زیرپایی یا تخته کوچک برای قرار دادن زیر جک روی خاک نرم، و حتی یک آچار چرخ بلندتر یا کمکی می‌تواند کار را بسیار ساده‌تر و ایمن‌تر کند. همچنین اگر خودرو شما به جای لاستیک زاپاس، به کیت تعمیر موقت پنچری مجهز است، باید محل آن، روش استفاده، و محدودیت‌های سرعت و مسافت پس از استفاده را به‌خوبی بشناسید.

پس از تعویض چرخ، در اولین فرصت مناسب، به یک تعمیرگاه یا آپاراتی مراجعه کنید تا هم چرخ تعمیر یا تعویض شود و هم سفتی پیچ‌ها کنترل گردد. رانندگی طولانی با چرخ زاپاس یا پیچ‌های به‌درستی سفت‌نشده، می‌تواند خطرناک باشد.

در نهایت، توصیه می‌شود حتی یک‌بار در محیطی امن مانند پارکینگ، به صورت تمرینی، فرآیند تعویض چرخ را زیر نظر فرد باتجربه انجام دهید تا در شرایط واقعی اضطراری، اولین تجربه شما نباشد.