KAHIBARO
9.2.2. دور زدن دوفرمان
Table of Contents
انتخاب فضای کافی
برای دور زدن دوفرمان، مهمترین مرحله، انتخاب فضای مناسب است. دور زدن دوفرمان معمولا زمانی استفاده میشود که عرض خیابان برای دور زدن یکفرمان کافی نیست، اما با یکبار حرکت رو به جلو و یکبار دندهعقب میتوان خودرو را در جهت مخالف قرار داد. پیش از هر چیز باید به پهنای خیابان، محل توقف خودروهای دیگر، وجود تقاطعها، ورودی منازل و مغازهها و حضور عابر پیاده توجه کنید. این مانور نباید در محلهایی که طبق آییننامه دور زدن ممنوع است انجام شود، مانند روی پل، داخل تونل، در پیچ، نزدیک تقاطع، روی خط ممتد یا در محل کمدید. این جزئیات در فصل «ممنوعیت دور زدن» به طور کامل توضیح داده میشود، بنابراین در اینجا تنها یادآوری میشود که قبل از تصمیم به دور زدن، حتما به تابلوها و خطکشیها نگاه کنید.
فضای کافی برای دور زدن دوفرمان یعنی بتوانید ابتدا تا نزدیکی لبه مقابل خیابان رو به جلو حرکت کنید، سپس با یک حرکت دندهعقب، خودرو را در جهت مخالف قرار دهید، بدون اینکه مجبور شوید چند بار جلو و عقب بروید یا به جدول، خودروی پارکشده یا دیوار برخورد کنید. هرچه فاصله بین جدولها یا لبههای خیابان بیشتر باشد، مانور شما سادهتر و زاویهها ملایمتر خواهد بود. در خیابانهای باریک، برای هنرجوی مبتدی، توصیه میشود تا جای ممکن از انجام این مانور خودداری کند و در صورت ناچار بودن، تحت نظر مربی و در محل خلوت تمرین کند.
قانون کلی: قبل از شروع دور زدن دوفرمان، اگر مطمئن نیستید که در دو حرکت (یک جلو و یک عقب) میتوانید بدون برخورد و سد کردن جدی راه، خودرو را بچرخانید، این مانور را شروع نکنید.
نکته دیگر، وضعیت ترافیک است. فضای کافی فقط به پهنای خیابان مربوط نمیشود، بلکه به حجم خودروهای در حال عبور هم بستگی دارد. اگر در دو طرف، جریان رفت و آمد شدید است، حتی اگر از نظر فیزیکی فضا داشته باشید، از نظر ایمنی زمان و فرصت کافی برای انجام دور زدن نخواهید داشت. در محیط شهری واقعی، بهتر است این مانور را در خیابان خلوت یا هنگام کاهش ترافیک انجام دهید، نه وسط ازدحام.
توقف اولیه
پس از انتخاب محل مناسب، باید برای توقف اولیه برنامهریزی کنید. توقف اولیه جایی است که مانور شما عملا آغاز میشود. پیش از توقف، آینه وسط و آینه بغل را کنترل کنید تا مطمئن شوید خودرویی از پشت با سرعت زیاد نزدیک نمیشود. سپس با استفاده از راهنمای مناسب، به دیگران اعلام کنید که قرار است جهت حرکت خود را تغییر دهید. در بیشتر موقعیتها، دور زدن دوفرمان در خیابان دوطرفه انجام میشود، بنابراین معمولا لازم است ابتدا به سمت راست نزدیک جدول حرکت کنید و در جایی امن برای شروع مانور توقف کنید. اگر در کشور محل آزمون، دور زدن از سمت دیگر رایج باشد، مربی شما روش دقیق را توضیح میدهد، اما منطق کار یکسان است: در مکانی بایستید که هم دید خوبی به جلو و عقب داشته باشید و هم مزاحم تقاطع، پارکینگها و درِ منازل نباشید.
توقف اولیه باید کاملا کنترلشده باشد. سرعت را تدریجا کم کنید، ترمز را نرم فشار دهید و درست در جایی که برای مرحله بعدی برنامهریزی کردهاید، بایستید. از توقف ناگهانی خودداری کنید، چون راننده پشت سر را غافلگیر میکند. بعد از توقف، ترمز دستی را در صورت نیاز بکشید و دنده را در حالت مناسب قرار دهید. معمولا مانور با حرکت رو به جلو در دنده یک آغاز میشود، پس پس از توقف، خودرو را آماده حرکت با دنده یک نگه دارید، اما هنوز حرکت را شروع نکنید تا بررسی ایمنی را کامل انجام دهید.
نکته مهم این است که جهت قرارگیری اولیه خودرو را صاف و موازی با جدول حفظ کنید. اگر از همان ابتدا کمی کج بایستید، در ادامه مجبور میشوید زاویه فرمان را بیشتر اصلاح کنید و احتمال برخورد با جدول یا خودروی مقابل بالا میرود. در آزمون عملی، افسر به دقت نحوه توقف اولیه شما را میبیند، زیرا نشان میدهد که آیا قبل از شروع مانور برنامه دارید یا نه.
قاعده ایمنی: پیش از توقف اولیه، همیشه آینهها و عقب را کنترل کنید و حتما از راهنما استفاده کنید. توقف بدون اطلاع به دیگران، خطای مهم و در آزمون میتواند امتیاز منفی جدی داشته باشد.
حرکت رو به جلو
در مرحله حرکت رو به جلو، هدف شما این است که جلوی خودرو را تا حد امکان به سمت لبه مقابل خیابان ببرید، طوری که بیشترین زاویه چرخش برای مرحله دندهعقب فراهم شود. ابتدا دوباره اطراف را نگاه کنید، آینهها و نقطه کور را بررسی کنید تا مطمئن شوید خودرویی از روبهرو یا از عقب، در فاصله نزدیک نیست و عابری در حال عبور از جلوی خودرو نیست. سپس به نرمی کلاچ را رها کنید، کمی گاز بدهید و خودرو را در دنده یک به حرکت درآورید.
در همان ابتدای حرکت، باید فرمان را به سمت داخل پیچ بچرخانید، یعنی جهت نهایی که میخواهید خودرو بعد از دور زدن قرار بگیرد. اینکه از چه لحظهای فرمان را کامل بچرخانید، به فضای موجود و نوع خودروی شما بستگی دارد، اما قاعده کلی این است که پس از آزاد شدن جلوی خودرو از کنار جدول و اطمینان از نبود مانع در جلوی چرخ جلو، فرمان را به حداکثر جهت مورد نیاز بچرخانید. در دور زدن دوفرمان، اگر فرمان را دیر بچرخانید، به لبه مقابل نمیرسید و مجبور میشوید بیش از دو حرکت انجام دهید.
سرعت حرکت رو به جلو باید بسیار کم باشد. این مرحله مانور دقت است، نه سرعت. پای شما اغلب روی کلاچ در حالت نیمکلاچ و روی ترمز آماده کنترل است، گاز تنها در حدی استفاده میشود که خودرو خاموش نشود. مهم این است که همواره امکان توقف فوری را داشته باشید. هنگامی که جلوی خودرو به نزدیکی لبه مقابل خیابان یا جدول میرسد، باید بلافاصله آماده توقف شوید، پیش از آنکه چرخ یا سپر با مانع برخورد کند.
در پایان حرکت رو به جلو، خودرو معمولا در زاویهای مایل در وسط خیابان قرار میگیرد و دماغه آن نزدیک جدول یا لبه مقابل است. در این لحظه خودرو را کاملا متوقف کنید، پایتان را از گاز بردارید، کلاچ را کامل بگیرید و با ترمز خودرو را نگه دارید.
نکته کلیدی: در حرکت رو به جلو، همیشه به «محل توقف هدف» فکر کنید. نباید تا لحظه برخورد حرکت کنید، بلکه باید قبل از رسیدن چرخ یا سپر به مانع، خودرو را متوقف کرده باشید. فاصله ایمن کوچک، اما واضح، بین خودرو و جدول یا مانع حفظ کنید.
حرکت دندهعقب
پس از آنکه جلوی خودرو را به نزدیک لبه مقابل رساندید و متوقف شدید، مرحله اصلی دور زدن دوفرمان با دندهعقب شروع میشود. ابتدا خودرو را ایمن نگه دارید، پای خود را روی ترمز نگه دارید و کلاچ را کامل بگیرید. دنده را از یک، به دندهعقب منتقل کنید. در این لحظه، دوباره باید اطراف را کاملا بررسی کنید، چون با تغییر جهت حرکت، اولویت خطر نیز تغییر میکند. اکنون بیشترین توجه باید به پشت خودرو، دو طرف و بهخصوص عابران و خودروهایی باشد که ممکن است در حال نزدیک شدن از عقب باشند.
بدن خود را کمی بچرخانید، در صورت امکان کمربند را اندکی آزاد کنید، اما آن را باز نکنید. بخشی از بدن را به سمت راست بچرخانید تا بتوانید از شیشه عقب و آینه جانبی راست، عقب خودرو را بهتر ببینید. در عین حال، هر چند لحظه یکبار به آینه وسط و آینه چپ هم نگاه کنید. شروع حرکت دندهعقب باید بسیار آرام و با کنترل کامل نیمکلاچ انجام شود. در دندهعقب، از گاز زیاد استفاده نکنید، زیرا سرعت کم، امنیت و امکان اصلاح را افزایش میدهد.
در این مرحله، هدف شما این است که عقب خودرو را به سمت طرف دیگر خیابان هدایت کنید تا در پایان، خودرو تقریبا در جهت مخالف اولیه قرار بگیرد. جهت چرخاندن فرمان در دندهعقب، برعکس حرکت رو به جلو احساس میشود، اما قانون سادهای وجود دارد: هر طرف که میخواهید «عقب خودرو» برود، فرمان را به همان سمت بچرخانید. اگر میخواهید عقب به سمت راست برود، فرمان را به سمت راست بچرخانید و برعکس. در دور زدن دوفرمان، معمولا لازم است فرمان را به طرف مخالف مرحله اول، تا حد زیادی بچرخانید تا خودرو بچرخد و در جهت برگشت قرار بگیرد.
قاعده مهم: در دندهعقب، همیشه با «سرعت بسیار کم» حرکت کنید. هر قدر کندتر بروید، زمان بیشتری برای اصلاح فرمان و توقف در صورت بروز خطر دارید. سرعت زیاد در دندهعقب، یکی از خطاهای جدی در آزمون عملی است.
کنترل جلو و عقب
در کل مانور دور زدن دوفرمان، بهخصوص در دندهعقب، کنترل همزمان جلو و عقب خودرو ضروری است. بسیاری از هنرجویان مبتدی فقط به عقب توجه میکنند و فراموش میکنند که جلوی خودرو نیز در حال حرکت قوسی است و ممکن است با خودروی پارکشده، جدول یا موانع کنار خیابان برخورد کند. بنابراین باید نگاه خود را به طور منظم بین عقب و جلو جابهجا کنید.
در حرکت دندهعقب، ابتدا تمرکز اصلی روی عقب است، اما هر چند ثانیه یکبار باید وضعیت جلوی خودرو و زاویه آن نسبت به خیابان را هم ارزیابی کنید. اگر حس کردید در حال نزدیک شدن بیش از حد به خودرویی در جلو هستید یا امکان برخورد با جدول وجود دارد، بلافاصله توقف کنید، فرمان را اصلاح کنید و سپس دوباره ادامه دهید. توقفهای کوتاه برای اصلاح، نشانه دقت و تسلط است، نه ضعف. در آزمون عملی، افسر ترجیح میدهد هنرجویی را ببیند که با چند مکث کوتاه ایمن کار میکند تا کسی که با یک حرکت سریع، نزدیک به برخورد مانور انجام میدهد.
در کنار کنترل دید، باید به شنیدن هم توجه کنید. اگر صدای بوق هشدار، فریاد عابر، یا صدای نزدیک شدن خودرویی را شنیدید، فورا ترمز کنید و اطراف را دوباره بررسی کنید. در محیط واقعی، ممکن است موتورسواران، دوچرخهسواران یا عابران ناگهان وارد محدوده مانور شما شوند، پس باید همواره آمادگی توقف فوری را داشته باشید.
یک نکته ظریف، کنترل موقعیت چرخها است. در آینه جانبی، میتوانید حدودی از فاصله چرخ عقب از جدول را حدس بزنید. در ابتدای کار ممکن است این تخمین سخت باشد، اما با تمرین، چشم شما به فاصله واقعی عادت میکند و میتوانید بدون برخورد، فاصله ایمن را حفظ کنید. در این میان، هرگز از ترمز ناگهانی خشن در شرایط لغزنده استفاده نکنید، زیرا ممکن است کنترل خودرو را از دست بدهید، بهخصوص اگر سطح راه خیس یا ناهموار باشد.
اصل ایمنی: در تمام زمان مانور، اگر حتی برای لحظهای دید کافی به جلو یا عقب ندارید، حرکت را متوقف کنید. حرکت در شرایط «نداشتن دید کامل» یکی از خطرناکترین خطاها در دور زدن است.
تکمیل دور زدن
وقتی عقب خودرو را در دندهعقب به سمت طرف مقابل خیابان آوردید و زاویه خودرو تقریبا در راستای جهت مخالف اولیه قرار گرفت، نوبت تکمیل دور زدن است. در این لحظه، باید خودرو را در نقطهای متوقف کنید که اگر دوباره به دنده یک برگردید و مستقیم حرکت کنید، بدون نیاز به مانور اضافه، در خط صحیح و جهت درست خیابان جدید قرار بگیرید.
پس از توقف، دنده را از دندهعقب خارج کنید و در حالت یک قرار دهید. پیش از شروع حرکت نهایی، آینهها را بررسی کنید و نقطه کور را کنترل کنید، چون اکنون قرار است در جهت جدید به جریان ترافیک وارد شوید. اگر خیابان دوطرفه است، باید به هر دو سمت نگاه کنید، درست مانند زمانی که از پارک خارج میشوید یا از فرعی وارد اصلی میشوید. این بخش در فصلهای «خروج از پارک» و «حق تقدم در موقعیتهای ویژه» به طور مفصل توضیح داده میشود، اما در اینجا یادآوری میشود که حق تقدم با خودروهایی است که در مسیر در حال حرکت هستند.
در تکمیل دور زدن، فرمان را به آرامی صاف کنید تا خودرو در وسط خط حرکت قرار بگیرد، نه چسبیده به جدول و نه روی خط وسط. شتابگیری را نرم انجام دهید و از افزایش ناگهانی سرعت خودداری کنید. در آزمون عملی، افسر به این دقت میکند که پس از دور زدن، آیا در خط صحیح، با سرعت مناسب و بدون انحراف حرکت میکنید یا نه. اگر پس از دور زدن، خودرو شما کمی کج است، با اصلاح ملایم و تدریجی، نه با حرکات ناگهانی فرمان، جای خود را درست کنید.
در پایان مانور، حتما راهنما را خاموش کنید. بسیاری از هنرجویان بعد از تکمیل دور زدن، فراموش میکنند راهنما را برگردانند و این موضوع میتواند رانندگان دیگر را گمراه کند و در آزمون نیز به عنوان خطای جزئی ثبت شود. همچنین اگر در حین مانور، به هر دلیل تشخیص دادید که ادامه کار ایمن نیست، همیشه میتوانید آن را نیمهکاره رها کنید، خودرو را در محل مناسب متوقف کنید و پس از عبور ترافیک، دوباره از ابتدا مانور را برنامهریزی کنید.
جمعبندی ایمن دور زدن دوفرمان:
۱. فضای کافی و محل مجاز را انتخاب کنید.
۲. توقف اولیه را با آینه و راهنما انجام دهید.
۳. حرکت رو به جلو را آهسته، تا نزدیک لبه مقابل، با فرمان کاملا چرخیده انجام دهید.
۴. در دندهعقب، بسیار آرام حرکت کنید و همزمان جلو و عقب را کنترل کنید.
۵. پس از قرارگیری در جهت مخالف، با رعایت حق تقدم و بررسی آینه و نقطه کور، وارد جریان ترافیک شوید.
با تمرین مرحلهبهمرحله این مانور در محیط امن و خلوت، دور زدن دوفرمان از یک کار دشوار و استرسزا، به یک مهارت قابل اعتماد و کنترلشده تبدیل میشود.
Views: 1