14.1.1. تنظیم صندلی

Table of Contents

فاصله از پدال‌ها

اولین قدم در تنظیم صندلی این است که فاصله خود را با پدال‌ها درست انتخاب کنید. پای شما باید بتواند تمام پدال‌ها را به طور کامل و محکم فشار دهد، بدون این که مجبور شوید بدنتان را از پشت صندلی جدا کنید یا زانویتان بیش از حد کشیده شود. بهترین حالت این است که وقتی پدال کلاچ را تا انتها می‌گیرید، زانوی پای چپ شما کمی خم باشد، نه کاملا صاف و نه خیلی جمع. اگر زانو کاملا صاف شود، هم کنترل شما روی پدال کم می‌شود و هم در تصادف، فشار بیشتری به مفاصل وارد می‌شود. اگر هم خیلی خم باشد، زود خسته می‌شوید و ممکن است هنگام جابجا کردن پا بین پدال‌ها، دقتتان کاهش پیدا کند.

برای تنظیم، صندلی را روی ریل جلو و عقب جابجا کنید تا به نقطه‌ای برسید که بتوانید بدون کشیدن بدن، به راحتی بین پدال‌ها جابجا شوید. پای راست باید بتواند به آرامی بین گاز، ترمز و کلاچ حرکت کند و در عین حال پاشنه پا روی کف بماند تا کنترل بهتری داشته باشید. در خودروهای اتوماتیک، همین قاعده درباره دو پدال گاز و ترمز نیز صادق است. اگر مجبورید برای ترمز گرفتن، شانه‌هایتان را از پشتی جدا کنید، یعنی صندلی بیش از حد عقب است و باید کمی جلو بیاید.

تنظیم صحیح فاصله از پدال‌ها، یعنی:
وقتی پدال کلاچ تا انتها فشرده است، زانو کمی خم باشد و شانه‌ها همچنان با پشتی صندلی در تماس بماند.

زاویه پشتی صندلی

پس از تنظیم فاصله، باید زاویه پشتی صندلی را درست انتخاب کنید. زاویه بسیار خوابیده، کنترل شما روی فرمان و پدال‌ها را کاهش می‌دهد و زمان واکنش را بیشتر می‌کند. زاویه کاملا عمودی هم باعث فشار بیش از حد به ستون فقرات و خستگی سریع می‌شود. حالت استاندارد چیزی بین این دو است، یعنی کمی مایل به عقب، به طوری که احساس کنید ستون فقرات تقریبا صاف است و شانه‌ها به راحتی با پشتی تماس دارند.

وقتی دست‌هایتان را روی فرمان قرار می‌دهید، نباید مجبور شوید به سمت جلو خم شوید. اگر برای گرفتن فرمان، شانه‌ها از پشتی جدا می‌شود، معنایش این است که پشتی صندلی بیش از حد خوابیده یا صندلی خیلی عقب است. در حالت مناسب، آرنج‌های شما کمی خم هستند و می‌توانید بدون کشیدن بدن، فرمان را کامل بچرخانید. زاویه درست پشتی صندلی به شما کمک می‌کند که فشار وزن بدن روی لگن و کمر به طور یکنواخت پخش شود و در رانندگی‌های طولانی دچار کمر درد یا گردن درد نشوید.

قانون کلی:
پشتی صندلی نه آن قدر عمودی که به کمر فشار بیاورد و نه آن قدر خوابیده که برای گرفتن فرمان مجبور به خم شدن به جلو شوید. شانه‌ها باید در حالت طبیعی با پشتی در تماس باشند.

ارتفاع صندلی

ارتفاع صندلی تعیین می‌کند که شما چه مقدار از محیط اطراف و جلوی خودرو را می‌بینید، و همچنین چقدر راحت به پدال‌ها و فرمان دسترسی دارید. اگر صندلی خیلی پایین باشد، دید شما محدود می‌شود، مخصوصا به جلوی نزدیک خودرو و گوشه‌های کاپوت. این موضوع در پارک کنار جدول و دیدن کودکان یا موانع کوتاه بسیار مهم است. اگر صندلی بیش از حد بالا باشد، ممکن است سرتان به سقف نزدیک شود، زاویه پاها نامناسب شود و فشار بیشتری به زانوها وارد شود.

در حالت مناسب، باید بتوانید قسمت بالای داشبورد و ابتدای کاپوت را ببینید و در عین حال فضای کافی بالای سرتان وجود داشته باشد. به طور تقریبی، فاصله سر شما تا سقف باید چند انگشت باشد، نه چسبیده به سقف و نه بیش از حد دور. در خودروهایی که تنظیم ارتفاع صندلی دارند، با اهرم بالا و پایین کردن، جای مناسب را پیدا کنید. در خودروهایی که این امکان را ندارند، می‌توانید با اندکی جابجایی بدن روی صندلی، بهترین وضعیت را انتخاب کنید, اما از افزودن بالش‌های ضخیم که پایداری شما را کم می‌کند خودداری کنید.

ارتفاع مناسب کمک می‌کند پاها زاویه‌ای طبیعی داشته باشند, کف پا کامل روی پدال قرار گیرد, و ران‌ها به طور کامل روی نشیمن‌گاه صندلی تکیه داشته باشد، بدون آن که لبه صندلی پشت زانو را فشار دهد.

دسترسی به فرمان

پس از تنظیم فاصله و ارتفاع، باید مطمئن شوید که فاصله شما با فرمان درست است. اگر خیلی به فرمان نزدیک باشید، در تصادف، خطر آسیب ناشی از باز شدن کیسه هوا افزایش می‌یابد و حرکت دست‌ها محدود می‌شود. اگر هم بیش از حد دور باشید، مجبور می‌شوید دست‌ها را زیاد بکشید و کنترل روی فرمان کم می‌شود. فاصله مناسب، تعادلی است بین ایمنی و کنترل.

یک روش ساده این است که پشت خود را کامل به پشتی بچسبانید و دست‌ها را کاملا به جلو بکشید، طوری که مچ دستان شما روی بالای فرمان قرار بگیرد. در این حالت، وقتی دست‌ها را به وضعیت عادی رانندگی برگردانید و آن‌ها را حدود موقعیت ساعت ۹ و ۳ روی فرمان بگذارید، آرنج‌ها باید کمی خم باشند. این خمیدگی خفیف به شما اجازه می‌دهد در زمان پیچیدن، فرمان را نرم و دقیق بچرخانید و در برخورد با دست‌اندازها، ضربه مستقیم به مفاصل منتقل نشود.

اگر خودرو تنظیم عمق فرمان دارد، می‌توانید به جای تغییر مکرر صندلی، فرمان را به خود نزدیک‌تر یا از خود دورتر کنید تا حالت ایده‌آل به دست آید. توجه کنید که سینه شما نباید بیش از حد به فرمان نزدیک باشد. فاصله تقریبی ایمن بین سینه و مرکز فرمان حدود ۲۵ سانتی‌متر یا بیشتر است که هم برای کیسه هوا مناسب است و هم برای کنترل خودرو.

نکته مهم:
دست‌ها روی فرمان باید کمی خم باشند. کشیده شدن کامل دست برای گرفتن فرمان، نشانه فاصله نامناسب شما با فرمان است و ایمنی و کنترل هر دو کاهش می‌یابد.

میدان دید مناسب

تنظیم صندلی مستقیما بر میدان دید شما اثر می‌گذارد. میدان دید مناسب یعنی بتوانید هم جلوی نزدیک خودرو را ببینید و هم تا حد لازم دور را زیر نظر داشته باشید، بدون این که مجبور شوید زیاد به جلو خم شوید یا سر را بالا و پایین ببرید. وقتی در جای خود نشستید، باید بتوانید افق جاده و بیشتر شیشه جلو را ببینید، و تیرک‌های کناری شیشه جلو (ستون‌های A) کمترین مزاحمت را برای دید شما ایجاد کنند.

اگر خیلی پایین بنشینید، ممکن است افراد کوتاه‌قد، کودکان، حیوانات کوچک یا موانع کوتاه را در جلوی خودرو نبینید. اگر بیش از حد بالا بنشینید، ممکن است نتوانید به درستی علامت‌ها و تابلوهای بالای مسیر را در دید طبیعی خود داشته باشید و مجبور شوید دائم گردن را حرکت دهید. همچنین باید به دید جانبی توجه کنید. در وضعیتی که انتخاب می‌کنید، امکان نگاه سریع به آینه‌های جانبی و وسط باید بدون تغییر زیاد وضعیت سر وجود داشته باشد.

تنظیم درست صندلی به شما اجازه می‌دهد خط افق شیشه جلو تقریبا در میانه میدان دید شما باشد. یعنی نه آن قدر بالا که فقط آسمان ببینید و نه آن قدر پایین که فقط نزدیک‌ترین بخش‌های جاده دیده شود. این توازن به شما کمک می‌کند زودتر تابلوها، تقاطع‌ها و خطرات دور را تشخیص دهید و در عین حال حواستان به موانع نزدیک مثل دست‌اندازها و عابران باشد.

یادآوری مهم:
هر بار که صندلی را جابجا می‌کنید، پس از آن حتما آینه‌های جلو و جانبی را دوباره تنظیم کنید. تغییر موقعیت صندلی، میدان دید شما را عوض می‌کند.

جلوگیری از خستگی

یکی از هدف‌های اصلی تنظیم صحیح صندلی، کاهش خستگی در رانندگی است. خستگی زیاد تمرکز را کم می‌کند، زمان واکنش را طولانی‌تر می‌کند و احتمال اشتباه را بالا می‌برد. اگر صندلی بد تنظیم شده باشد، پس از مدت کوتاهی در کمر، گردن، شانه یا زانو احساس درد و گرفتگی می‌کنید و ناخودآگاه شروع به جابجایی مداوم بدن روی صندلی می‌کنید که خود نشانه وضعیت نامناسب است.

برای جلوگیری از خستگی، باید وزن بدن به طور یکنواخت روی نشیمن‌گاه و پشتی تقسیم شود. ران‌ها باید به طور کامل روی نشیمن‌گاه قرار بگیرند، بدون این که لبه صندلی پشت زانو را فشار دهد. کمر باید با پشتی در تماس باشد، و اگر صندلی شما تنظیم گودی کمر دارد، آن را طوری تنظیم کنید که انحنای طبیعی کمر حفظ شود. فاصله مناسب با پدال‌ها و فرمان، به عضلات اجازه می‌دهد در حالت نیمه‌فعال و راحت کار کنند، نه در حالت کشیده و تحت فشار.

در رانندگی‌های طولانی، حتی با تنظیم خوب صندلی، بهتر است هر ۱٫۵ تا ۲ ساعت یک بار توقف کوتاه داشته باشید، از خودرو پیاده شوید، کمی راه بروید و عضلات را کشش دهید. اما وقتی صندلی به درستی تنظیم شده باشد، این فاصله‌ها طولانی‌تر و احساس خستگی کلی کمتر می‌شود. توجه کنید که اگر بعد از مدت کوتاه رانندگی همواره دچار درد مشخصی در یک ناحیه می‌شوید، نشانه آن است که باید دوباره تنظیم صندلی، زاویه پشتی و فاصله تا پدال‌ها و فرمان را بازبینی کنید.

اصل کلیدی:
صندلی را طوری تنظیم کنید که بدن در «حالت طبیعی و بدون زور» قرار بگیرد. هر وضعیتی که مجبور شوید طولانی‌مدت خود را در آن نگه دارید، دیر یا زود باعث خستگی و کاهش ایمنی می‌شود.