14.1.2. تنظیم آینه‌ها

Table of Contents

آینه وسط

آینه وسط مهم‌ترین آینه برای کنترل فضای پشت سر است و اگر درست تنظیم شود، هم بخش زیادی از عقب را می‌بینید و هم به کاهش نقاط کور کمک می‌کند. پیش از تنظیم، صندلی را در وضعیت نهایی خود تنظیم کنید، چون هر تغییری در ارتفاع و فاصله صندلی، زاویه دید آینه را عوض می‌کند.

برای تنظیم، به‌صورت عادی روی صندلی بنشینید، تکیه‌گاه را همان‌طور که قرار است هنگام رانندگی باشد تنظیم کنید و سپس با یک دست، قاب آینه را حرکت دهید. هدف این است که بیشترین بخش آینه، شیشه عقب را نشان دهد، نه سقف داخل خودرو و نه داشبورد عقب. خط افقی وسط آینه بهتر است تقریباً در امتداد نیمه ارتفاع شیشه عقب باشد، به‌طوری که هم لبه بالایی شیشه دیده شود و هم تا نزدیکی لبه پایینی.

در تنظیم صحیح، باید بتوانید بخش میانی و بیشترین قسمت عرضی شیشه عقب را در آینه ببینید. اگر بیش از حد رو به سمت راننده بچرخانید، قسمتی از ستون‌های داخل کابین یا سرنشینان عقب نمایان می‌شود و دیدتان از پشت جاده کم می‌شود. اگر بیش از حد رو به سمت جلو قرار بگیرد، ممکن است فقط بخش کوچکی از شیشه عقب دیده شود و خودروهای پشت را دیرتر تشخیص دهید.

سعی کنید آینه وسط را طوری تنظیم کنید که با نگاه کردن کوتاه، بدون خم کردن سر و فقط با حرکت دادن چشم‌ها، تصویر عقب را ببینید. خم کردن سر برای دیدن آینه، هم خسته‌کننده است و هم باعث می‌شود چشم مدت بیشتری از جاده جلو دور بماند.

بسیاری از خودروها آینه وسط با دو حالت «روز» و «شب» دارند. در رانندگی شب، با استفاده از این مکانیزم، نور چراغ خودروهای پشت، کمتر در چشم شما منعکس می‌شود و خیرگی کاهش می‌یابد، اما نباید طوری تنظیم شود که عملاً چیزی از عقب نبینید. پس در شب، پس از قرار دادن آینه روی حالت ضد خیرگی، دوباره مطمئن شوید که شیشه عقب در آینه قابل مشاهده است.

آینه سمت راست

آینه سمت راست مسئول نشان دادن فضای کنار و کمی عقب سمت شاگرد است. این آینه در مانورهایی مثل تغییر خط به راست، پارک کنار جدول، پارک دوبل و عبور از کنار موانع، نقش حیاتی دارد. به دلیل فاصله آن از راننده و زاویه دید متفاوت، تنظیم درست آن برای کاهش نقطه کور ضروری است.

برای تنظیم، ابتدا سر خود را در وضعیت طبیعی رانندگی نگه دارید و به آینه سمت راست نگاه کنید. قاب آینه را طوری بچرخانید که لبه کناری خودرو، فقط مقدار کمی، مثلاً حدود یک نوار باریک، در داخل آینه دیده شود. اگر بدنه خودرو بخش زیادی از آینه را بگیرد، فضای کناری جاده را از دست می‌دهید. اگر اصلاً بدنه دیده نشود، قضاوت فاصله با جدول و موانع سخت می‌شود.

از نظر عمودی، آینه را طوری تنظیم کنید که قسمت پایینی آینه، کمی از سطح خیابان و نزدیک خودرو را نشان دهد و بخش بالایی آینه، فضای دورتر و افق را. در شهر، دیدن جدول و خودروهای پارک‌شده در کنار، اهمیت زیادی دارد. در بزرگراه، می‌توانید کمی آینه را بالاتر بگیرید تا فاصله‌های دورتر و خودروهای در حال حرکت در خط کناری را بهتر ببینید، اما نباید طوری باشد که ناحیه نزدیک خودرو کاملاً ناپدید شود.

به‌دلیل انحنای معمول آینه‌های جانبی، اجسام در آینه سمت راست معمولاً دورتر از فاصله واقعی به نظر می‌آیند. هنگام قضاوت برای تغییر خط یا خروج از پارک، به این موضوع آگاه باشید و همیشه کمی بیشتر فاصله بگیرید.

آینه سمت چپ

آینه سمت چپ، آینه اصلی شما برای مشاهده خودروهایی است که از سمت راننده نزدیک می‌شوند یا قصد سبقت دارند. این آینه در تغییر خط به چپ، سبقت، خروج از پارک، و حتی در حرکت عادی برای کنترل خودروهای پشت سر اهمیت دارد.

مانند آینه سمت راست، ابتدا در وضعیت طبیعی رانندگی بنشینید، بدن را خم نکنید و فقط با نگاه، آینه چپ را ببینید. آینه را طوری تنظیم کنید که یک نوار باریک از بدنه خودرو در لبه داخلی آینه دیده شود. اگر بدنه زیادی را می‌بینید، آینه به سمت داخل تنظیم شده و بخش مهمی از مسیر کناری و عقب، پنهان می‌ماند. اگر اصلاً بدنه را نمی‌بینید، تشخیص فاصله کناری برای تغییر خط و عبور از کنار موانع سخت‌تر می‌شود.

از نظر ارتفاع، آینه چپ باید هم سطح جاده کنار خودرو و هم تا فاصله‌ای در دوردست را پوشش دهد. بخش پایینی آینه می‌تواند لبه کنار جاده و خطوط خط‌کشی را نشان دهد و بخش بالایی، خودروهای در حال نزدیک شدن از عقب را. این ترکیب کمک می‌کند هم فاصله جانبی و هم فاصله طولی را بهتر تخمین بزنید.

در بسیاری از خودروها، آینه سمت چپ نیز انحنا دارد و تصویر را کمی کوچک‌تر و دورتر نشان می‌دهد. در رانندگی شهری، این موضوع معمولاً مشکل بزرگی ایجاد نمی‌کند، اما در سرعت‌های بالا باید حواس‌تان باشد که خودرویی که «دور» به نظر می‌رسد، ممکن است سریع به نقطه کور شما برسد.

کاهش نقاط کور

حتی با تنظیم درست هر سه آینه، همیشه بخش‌هایی وجود دارد که در هیچ آینه‌ای دیده نمی‌شود. به این بخش‌ها «نقطه کور» گفته می‌شود. هدف از تنظیم حرفه‌ای آینه‌ها، کم کردن اندازه این نقاط است، نه حذف کامل آنها، چون حذف مطلق تقریباً امکان‌پذیر نیست.

روش کلی برای کاهش نقاط کور این است که زاویه آینه‌های جانبی را کمی بیشتر به خارج بچرخانید تا جایی که تصویر آینه وسط و آینه‌های جانبی، حداقل هم‌پوشانی را داشته باشند. به این ترتیب، وقتی خودرویی از پشت سر نزدیک می‌شود، ابتدا در آینه وسط دیده می‌شود، سپس در آینه جانبی ظاهر می‌شود، و در نهایت، وقتی از آینه ناپدید شد، باید در دید مستقیم کنار شما باشد.

یک روش تمرینی ساده این است که در یک پارکینگ خلوت، از فردی بخواهید با فاصله مناسب در کنار خودرو حرکت کند. شما داخل خودرو نشسته‌اید و آینه‌ها را تنظیم کرده‌اید. از او بخواهید از عقب به جلو حرکت کند و هر لحظه اعلام کنید او را در کدام آینه می‌بینید یا در دید مستقیم. اگر متوجه شدید که بین ناپدید شدن در آینه وسط و ظاهر شدن در آینه جانبی، فاصله‌ای وجود دارد، آینه جانبی را کمی به بیرون تنظیم کنید. اگر خودرو مدتی طولانی در هر دو آینه دیده می‌شود، احتمالاً هم‌پوشانی زیاد است و باید آینه را کمی به بیرون بچرخانید.

با وجود این تنظیمات، هنوز هم ناحیه‌ای کوچک در کنار و کمی عقب خودرو، خارج از میدان دید آینه‌ها باقی می‌ماند. برای پوشش این ناحیه، باید هنگام تغییر خط یا پیچیدن، علاوه بر نگاه به آینه‌ها، با چرخاندن کوتاه سر و نگاه سریع به شانه، نقطه کور را بررسی کنید. آینه‌ها ابزار اصلی هستند، اما جایگزین کامل نگاه شانه نیستند.

کاهش نقاط کور با تنظیم صحیح آینه‌ها، ضرورت نگاه کردن به نقطه کور با چرخاندن سر را از بین نمی‌برد. همیشه پیش از تغییر خط، هم آینه را چک کنید و هم با یک نگاه کوتاه شانه، نقطه کور را بررسی کنید.

کنترل آینه پیش از حرکت

پیش از آغاز هر حرکت، حتی اگر مدت کوتاهی خودرو را خاموش کرده‌اید، باید وضعیت آینه‌ها را کنترل کنید. تغییر راننده، جابه‌جا شدن صندلی، ضربه هنگام شستن خودرو، یا حتی برخورد ناخواسته دست، می‌تواند زاویه آینه‌ها را به هم بزند و میدان دید شما را محدود کند.

پروسه کوتاهی را به عادت روزانه خود تبدیل کنید. پس از نشستن و تنظیم صندلی و فرمان، ابتدا آینه وسط را نگاه کنید و مطمئن شوید که شیشه عقب در مرکز دید آن قرار دارد. سپس آینه سمت چپ را چک کنید، باید هم لبه بدنه خودرو و هم قسمتی از مسیر کنار و عقب را ببینید. در نهایت، آینه سمت راست را بررسی کنید تا مطمئن شوید لبه بدنه و قسمت مناسبی از کنار خودرو و جدول یا حاشیه راه قابل مشاهده است.

اگر راننده دیگری پیش از شما با این خودرو رانندگی کرده است، تقریباً همیشه لازم است آینه‌ها را دوباره تنظیم کنید. هر شخص قد، طرز نشستن و فاصله متفاوتی نسبت به فرمان دارد، بنابراین تنظیم مناسب برای یک نفر، برای دیگری ممکن است میدان دید ناقص و ناایمن ایجاد کند.

پیش از حرکت از جای پارک، از آینه‌ها برای اطمینان از خالی بودن پشت و اطراف خودرو استفاده کنید، سپس با چرخاندن کوتاه سر، نقطه کور را نیز بررسی کنید. این کار در خروج از پارک دوبل، پارک کنار جدول، یا خروج از پارکینگ‌های شلوغ، از برخورد با موتورسیکلت‌ها و عابران جلوگیری می‌کند.

کنترل دوره‌ای هنگام رانندگی

تنظیم درست آینه‌ها فقط در ابتدای حرکت کافی نیست. عادت به «اسکن» منظم آینه‌ها هنگام رانندگی، یکی از ویژگی‌های مهم رانندگی ایمن و تدافعی است. هدف از این کار، آگاه ماندن از موقعیت خودروهای اطراف است تا در صورت نیاز به تغییر خط، ترمز ناگهانی، یا دور زدن مانع، غافلگیر نشوید.

در حرکت عادی، بهتر است هر چند ثانیه یک‌بار، نگاه کوتاهی به آینه وسط و سپس به آینه‌های جانبی داشته باشید. زمان مشخص و ثابتی وجود ندارد، اما به عنوان قاعده کلی، در مسیرهای شهری، هر ۵ تا ۱۰ ثانیه و در بزرگراه‌ها کمی زودتر، مفید است. نگاه‌ها باید بسیار کوتاه باشد، به اندازه‌ای که از وضعیت کلی عقب و کناره‌ها مطلع شوید، بدون اینکه نگاه از جلوی جاده برای مدت طولانی برداشته شود.

در موقعیت‌های خاص، مانند نزدیک شدن به تقاطع، کاهش سرعت ناگهانی خودروهای جلو، ورود به بزرگراه، سبقت گرفتن یا نزدیک شدن به خروجی، باید کنترل آینه‌ها را بیشتر کنید. برای نمونه، پیش از ترمزگیری شدید، با نگاه به آینه وسط وضعیت خودرو پشت سر را بررسی کنید تا در صورت فاصله کم، ترمز خود را نرم‌تر و تدریجی‌تر کنید و به او هم فرصت واکنش بدهید.

اگر احساس کردید در طول رانندگی، صندلی را کمی جابه‌جا کرده‌اید، یا خودرو روی دست‌انداز شدید افتاده است، یک‌بار دیگر در اولین فرصت امن، زاویه آینه‌ها را مرور کنید. هر چند جابه‌جایی کوچک می‌تواند میدان دید شما را کمی تغییر دهد.

در ترافیک سنگین و حضور زیاد موتورسیکلت‌ها، کنترل دوره‌ای آینه‌های جانبی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. موتورسواران ممکن است ناگهان در فضای باریک میان خطوط ظاهر شوند. با آگاه ماندن از موقعیت آنها، هنگام تغییر خط یا باز کردن در، از بروز تصادف جلوگیری می‌کنید.

در رانندگی شب، به‌خصوص در جاده‌ها، از آینه‌ها برای تشخیص نزدیک شدن خودروهای پرسرعت از عقب استفاده کنید و در صورت لزوم، با انتخاب خط مناسب، مسیر کافی برای عبور آنها باز بگذارید. اگر نور چراغ‌های عقب باعث خیرگی شدید در آینه وسط می‌شود، از حالت ضد خیرگی استفاده کنید، اما هرگز آینه را طوری تنظیم نکنید که عملاً چیزی از پشت سر نبینید.