4.3.1. فلش‌ها و نوشته‌ها

Table of Contents

فلش مستقیم

فلش مستقیم روی سطح راه، ساده‌ترین نوع فلش هدایت مسیر است، اما بی‌توجهی به آن می‌تواند به تخلف و حتی تصادف منجر شود. این فلش معمولا به شکل یک پیکان سفیدرنگ است که در امتداد خط عبور رسم شده و نوک آن به سمت جلو قرار دارد. کاربرد اصلی آن این است که به راننده یادآوری کند در این خط، ادامه حرکت فقط در جهت مستقیم مجاز است یا دست‌کم «جهت غالب» حرکت، رو به جلو است.

در بسیاری از معابر چندخطه در شهر، ممکن است یک یا چند خط فقط برای حرکت مستقیم در نظر گرفته شود. در این حالت ترکیب تابلوهای مسیر، خط‌کشی و فلش مستقیم روی آسفالت، به شما می‌گوید که اگر می‌خواهید مستقیم بروید، باید قبل از رسیدن به تقاطع وارد خطی شوید که روی آن فلش مستقیم رسم شده است. نادیده گرفتن این فلش و تلاش برای گردش از خطی که مخصوص حرکت مستقیم است، هم خطر برخورد با وسایل نقلیه کناری را افزایش می‌دهد و هم از نظر آیین‌نامه خطاست.

فلش مستقیم در ورودی تونل‌ها، پل‌ها، بزرگراه‌ها و آزادراه‌ها نیز به کار می‌رود تا تأکید کند که در این محدوده، تغییر مسیر و گردش، ممنوع یا بسیار خطرناک است. در این موقعیت‌ها، دید کم، سرعت بالاتر، و فضای محدود، باعث می‌شود هرگونه تغییر جهت ناگهانی، احتمال بروز تصادف زنجیره‌ای را افزایش دهد. بنابراین وقتی چند فلش مستقیم پیاپی روی آسفالت می‌بینید، باید بیشتر مراقب باشید که در همان خط بمانید و از تغییر خط ناگهانی خودداری کنید.

در آزمون آیین‌نامه و در رانندگی واقعی، توجه به فلش مستقیم به شما کمک می‌کند زودتر برای انتخاب خط مناسب تصمیم بگیرید. اگر جلوتر تقاطع یا ورودی بزرگراه است، با دیدن این فلش می‌توانید متوجه شوید که آیا باید در همین خط بمانید یا برای گردش، به خط دیگری منتقل شوید.

فلش گردش به راست

فلش گردش به راست روی سطح راه، معمولا در نزدیکی تقاطع‌ها، میدان‌ها، خروجی‌ها و ابتدای خط‌های انحراف به راست دیده می‌شود. شکل آن مانند یک پیکان است که ابتدا به سمت جلو و سپس با انحنا به سمت راست خم شده است، یا مستقیما به سمت راست اشاره می‌کند. مفهوم اصلی این فلش، «هدایت وسایل نقلیه به سمت راست» است، اما شدت الزام آن بستگی به همراهی با تابلوها و سایر خط‌کشی‌ها دارد.

اگر در یک خط فقط فلش گردش به راست رسم شده و تابلوها نیز تأکید می‌کنند که این خط «فقط گردش به راست» است، شما در هنگام رسیدن به تقاطع، حق ادامه مستقیم یا گردش به چپ را از این خط ندارید و باید حتما به راست بپیچید. در چنین وضعیتی، ادامه مستقیم می‌تواند موجب برخورد با خودروهایی شود که از خط مجاور مستقیم حرکت می‌کنند یا باعث مسدود شدن تقاطع شود.

در برخی خیابان‌ها، فلش گردش به راست، نقش «پیش‌آگاهی» دارد. برای مثال، چند ده متر قبل از تقاطع، روی خط سمت راست، فلش گردش به راست رسم شده است تا به شما هشدار دهد اگر قصد مستقیم رفتن دارید، باید خط خود را عوض کنید و به خطی بروید که فلش مستقیم دارد. این پیش‌آگاهی برای روان شدن ترافیک و جلوگیری از تغییر خط ناگهانی در لحظه آخر است.

در خروجی بزرگراه‌ها و کنارگذرها نیز فلش گردش به راست ممکن است روی خطوط شتاب و کاهش سرعت دیده شود. در این حالت، فلش به شما می‌گوید که جریان اصلی ترافیک به مسیر مستقیم ادامه می‌دهد و این شاخه به سمت راست، مخصوص خروج یا ورود است. به این ترتیب، شما می‌توانید به موقع سرعت خود را تنظیم و موقعیت مناسب را انتخاب کنید.

فلش گردش به چپ

فلش گردش به چپ روی آسفالت، معمولا در خطوط میانی یا سمت چپ معابر چندخطه و در نزدیکی تقاطع‌ها و محل‌های مجاز دور زدن استفاده می‌شود. این فلش به شکل پیکانی است که به سمت چپ خم شده و به راننده نشان می‌دهد که این خط، برای گردش به چپ یا در برخی موارد برای دور زدن اختصاص یافته است.

در تقاطع‌های مهم شهری، ممکن است یک یا چند خط میانی فقط برای گردش به چپ در نظر گرفته شود. در این خطوط، فلش گردش به چپ به صورت تکراری روی آسفالت کشیده می‌شود. وقتی در چنین خطی قرار دارید، باید از همان ابتدا برای گردش به چپ آماده شوید، سرعت را متناسب کنید، راهنما بزنید و به حق تقدم خودروهای مقابل توجه کنید. تلاش برای حرکت مستقیم از خطی که فقط فلش گردش به چپ دارد، رفتاری خطرناک است، زیرا خودروهای پشت سری انتظار دارند شما بپیچید و ممکن است با سرعت متفاوتی نزدیک شوند.

در برخی تقاطع‌ها، فلش گردش به چپ همراه با فلش مستقیم در یک خانه ترکیبی دیده می‌شود که مفهوم آن در بخش «فلش ترکیبی» توضیح داده می‌شود. اما وقتی فلش گردش به چپ به تنهایی و به صورت تکراری روی خطی رسم شده، مفهوم آن این است که جهت اصلی حرکت از این خط، چرخش به چپ است و شما باید پیش از رسیدن به محل قطع مسیر، برای این گردش آماده باشید.

فلش گردش به چپ در محل‌های مجاز دور زدن هم به کار می‌رود. در این نقاط، ممکن است بین دو مسیر رفت و برگشت، بریدگی یا جزیره‌ای وجود داشته باشد و فلش روی آسفالت به شما نشان دهد که از کجا و با چه مسیری باید به چپ حرکت و دور خود را کامل کنید. توجه به این فلش‌ها کمک می‌کند تا دور زدن شما منظم‌تر و ایمن‌تر انجام شود و با خط‌کشی‌ها و مسیر خودروهای دیگر تداخل نداشته باشد.

فلش ترکیبی

فلش ترکیبی، فلشی است که روی یک خط عبور، بیش از یک جهت را نشان می‌دهد، مثلا «مستقیم و راست» یا «مستقیم و چپ» یا «راست و چپ». این فلش‌ها برای راهنمایی دقیق‌تر راننده در معابر چندخطه طراحی شده‌اند تا مشخص شود از هر خط چه مسیرهایی مجاز است.

معمول‌ترین حالت‌ها عبارت‌اند از:

نوع فلش ترکیبی	مفهوم
مستقیم و راست	از این خط می‌توانید مستقیم بروید یا به راست گردش کنید.
مستقیم و چپ	از این خط می‌توانید مستقیم بروید یا به چپ گردش کنید.
راست و چپ	از این خط حق ادامه مستقیم ندارید، فقط گردش به راست یا چپ مجاز است.

فلش ترکیبی، هم در شهر و هم در بزرگراه‌ها و آزادراه‌ها، به خصوص در محل‌هایی که چند خروجی یا چند جهت مهم در یک تقاطع جمع شده‌اند، دیده می‌شود. راننده با دیدن این فلش‌ها، قبل از رسیدن به محل تصمیم‌گیری، می‌فهمد که برای رفتن به مقصد مورد نظر خود، در کدام خط بماند یا به کدام خط منتقل شود. این کار، در روان‌سازی ترافیک و جلوگیری از تغییر خط ناگهانی بسیار مؤثر است.

نکته مهم این است که مفهوم فلش ترکیبی باید همراه با تابلوهای بالاسری یا کناری مسیر تفسیر شود. برای مثال، ممکن است روی خطی، فلش «مستقیم و چپ» رسم شده باشد، اما تابلوی بالاسری نشان دهد که جهت چپ مربوط به «شهر الف» و جهت مستقیم مربوط به «شهر ب» است. شما با تطبیق این دو، تصمیم می‌گیرید که برای رفتن به کدام شهر، در کدام خط باقی بمانید.

در آزمون آیین‌نامه، ممکن است از شما بپرسند که بر اساس فلش‌های ترکیبی روی آسفالت، کدام خودرو اجازه دارد در یک جهت خاص حرکت کند. در این گونه سؤالات، باید به دقت نگاه کنید که کدام خط، فلش مناسب با جهت انتخابی راننده را دارد و کدام خط این امکان را نمی‌دهد.

فلش تغییر خط

فلش تغییر خط، با فلش‌های ساده جهت حرکت تفاوت دارد. این فلش، معمولا به صورت مورب رسم می‌شود و از یک خط به خط مجاور اشاره می‌کند، گاهی به صورت چند فلش پیاپی که به شکل «کجی» از یک خط به دیگری حرکت می‌کنند. هدف آن، راهنمایی راننده برای ادغام یا خروج از خطی مشخص است، نه صرفا تعیین جهت نهایی حرکت.

این فلش‌ها را بیشتر در این موقعیت‌ها می‌بینید: جایی که یک خط در حال پایان یافتن است، جایی که باید ترافیک از چند خط در هم ادغام شود، یا جایی که خط ویژه یا خط کاری در حال شروع یا پایان است. برای مثال، در بزرگراهی که از سه خط به دو خط کاهش می‌یابد، روی خطی که قرار است حذف شود، فلش‌های تغییر خط به سمت خط کناری رسم می‌شود. این فلش‌ها به شما هشدار می‌دهند که باید به تدریج وارد خط کناری شوید و در آن بمانید، چون جلوتر جایی برای ادامه مسیر در این خط وجود نخواهد داشت.

اگر فلش تغییر خط را در کنار تابلوهایی مانند «پایان خط» یا «ادغام مسیرها» ببینید، باید زودتر آینه‌ها را کنترل و راهنما را روشن کنید و با تنظیم سرعت، در فرصت مناسب و بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران، خط خود را تغییر دهید. تأخیر در واکنش، باعث می‌شود در آخرین لحظه مجبور به تغییر خط ناگهانی شوید که یکی از عوامل مهم تصادف است.

فلش تغییر خط در ورودی و خروجی بزرگراه‌ها نیز کاربرد دارد. در این حالت، روی خط شتاب یا خط کاهش سرعت، فلش‌هایی رسم می‌شود که نشان می‌دهد راننده باید از این خط به تدریج وارد خط اصلی شود یا از آن جدا شود. شما با دنبال کردن جهت فلش‌ها، درک می‌کنید که چه زمانی باید ادغام را شروع و در چه نقطه‌ای آن را تکمیل کنید.

نوشته‌های روی آسفالت

علاوه بر فلش‌ها، در بسیاری از معابر شهری و برون‌شهری، کلمات یا حروف اختصاری روی آسفالت نوشته می‌شود تا پیام‌های مهمی را مستقیما در میدان دید راننده قرار دهد. این نوشته‌ها معمولا به رنگ سفید یا زرد و با اندازه بزرگ هستند تا از فاصله مناسب قابل خواندن باشند.

نمونه‌های رایج از نوشته‌های روی آسفالت عبارت‌اند از: نام شهرها یا مقصدها در مسیرهای برون‌شهری، کلماتی مانند «تاکسی»، «اتوبوس» یا «BUS» برای مشخص کردن خطوط ویژه وسایل نقلیه عمومی، کلماتی مانند «SLOW» یا معادل فارسی آن، در نزدیکی محل‌های خطرناک یا مدرسه، و نیز علائمی مانند «STOP» در برخی کشورها. هرچند در ایران تمرکز اصلی روی تابلو و خط‌کشی است، اما این نوشته‌ها نیز در سال‌های اخیر بیشتر مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

این نوشته‌ها ممکن است همراه با فلش‌ها بیایند تا پیام را کامل کنند. برای نمونه، در یک خط اختصاصی اتوبوس، هم روی آسفالت کلمه «اتوبوس» یا «BUS» نوشته می‌شود و هم در کنار مسیر، تابلوی «مسیر ویژه اتوبوس» نصب می‌شود. راننده خودروی شخصی با دیدن این دو علامت، باید بداند که ورود به این خط ممنوع است، حتی اگر در آن لحظه اتوبوسی در آن خط نباشد.

در برخی تقاطع‌ها، نام خیابان بعدی یا بزرگراه پیش رو، روی آسفالت خطوط مختلف نوشته می‌شود تا رانندگان قبل از رسیدن به محل انشعاب، خط درست را انتخاب کنند. این شیوه، به ویژه در معابر پرترافیک و ورودی‌های شهرهای بزرگ، کمک می‌کند که رانندگان تازه‌وارد کمتر دچار سردرگمی شوند و ترافیک روان‌تر بماند.

نکته مهم این است که نوشته‌های روی آسفالت، مانند تابلوها، جزو علائم راهنمایی و رانندگی هستند و بی‌توجهی به آن‌ها می‌تواند تخلف محسوب شود. پس لازم است هنگام رانندگی، فقط به تابلوهای نصب‌شده توجه نکنید، بلکه سطح راه را هم به طور منظم زیر نظر داشته باشید.

علائم محدودیت سرعت

علائم محدودیت سرعت، فقط به صورت تابلوهای گرد با عدد مشخص نیستند. در بسیاری از مسیرها، به ویژه بزرگراه‌ها، تونل‌ها و محدوده‌های خاص شهری، عدد سرعت مجاز روی خودِ آسفالت نیز نوشته می‌شود. این عدد معمولا در یک دایره یا بدون قاب، با رنگ سفید یا زرد، در وسط یا کنار خط عبور دیده می‌شود.

نوشتن محدودیت سرعت روی آسفالت چند فایده دارد. اول این که مستقیما در محدوده دید راننده قرار می‌گیرد و اگر راننده تابلو را از دست داده باشد، دوباره یادآوری می‌شود. دوم این که در نقاطی مانند ورودی تونل، نزدیکی پیچ‌های خطرناک، یا محدوده مدارس، تأکید بیشتری بر کاهش سرعت ایجاد می‌کند. سوم این که در مسیرهای چندخطه، می‌توان سرعت‌های مختلف را برای خطوط متفاوت نشان داد، مثلا روی خط سبقت عددی و روی خط کناری عددی دیگر نوشته شود، هرچند در عمل معمولا محدودیت کلی مسیر یکسان است.

هرجا عدد سرعت روی آسفالت نوشته شده باشد، آن عدد «محدودیت لازم‌الاجرا» است و رعایت نکردن آن، مانند رعایت نکردن تابلو، تخلف به حساب می‌آید.

گاهی این اعداد همراه با خط‌کشی‌های دیگر ظاهر می‌شوند، برای مثال قبل از یک دست‌انداز یا گذرگاه عابر، ابتدا عدد «۳۰» یا «۴۰» روی آسفالت دیده می‌شود، سپس خط‌کشی مخصوص عابر یا برجستگی سطح راه ظاهر می‌شود. ترتیب منطقی این علائم به شما می‌گوید که باید قبل از رسیدن به محل عابر یا ناهمواری، سرعت را به مقدار نوشته شده کاهش دهید.

در شرایط جوی نامناسب، ممکن است تابلوها به دلیل مه، باران شدید یا برف، کمتر دیده شوند، اما نوشته‌های روی آسفالت هم در این حالت با برف یا آب پوشانده می‌شوند. بنابراین شما نمی‌توانید فقط به یک نوع علامت تکیه کنید. بهترین روش این است که همواره با توجه به قوانین کلی و سرعت مطمئنه حرکت کنید و هرجا عدد محدودیت سرعت را، چه روی تابلو و چه روی آسفالت، مشاهده کردید، سرعت خود را با آن منطبق کنید.