19.2.2. ترکیدن لاستیک

Table of Contents

نگه داشتن فرمان

ترکیدن لاستیک معمولا با یک صدای ناگهانی، لرزش شدید و کشیده شدن خودرو به یک سمت همراه است. در همین لحظه‌های اول، مهم‌ترین کار «حفظ کنترل فرمان» است. دستان شما باید در وضعیت استاندارد روی فرمان باشند، یعنی تقریبا در موقعیت ساعت ۹ و ۳. وقتی لاستیک می‌ترکد، خودرو به سمتی که لاستیک آن صدمه دیده می‌کشد. شما نباید فرمان را رها کنید یا آن را ناگهانی به جهت مخالف بپیچانید. فقط با فشار یکنواخت و محکم، فرمان را در مسیر مستقیم نگه دارید و سعی کنید خودرو را وسط خط حرکت خود ثابت نگه دارید.

اگر لاستیک جلو بترکد، تأثیر آن روی فرمان بیشتر است و ممکن است فرمان زیر دست شما تکان‌های ناگهانی بزند. در این حالت، از قفل کردن دست روی فرمان و حرکات عصبی خودداری کنید. در عوض، عضلات دست را محکم، اما نه خشک، نگه دارید. اگر لاستیک عقب بترکد، خودرو بیشتر از قسمت عقب منحرف می‌شود، اما همچنان کنترل فرمان نقش اصلی را در ثابت نگه داشتن مسیر دارد. مهم است که نگاه خود را به دوردست و مسیر جلو بدوزید، نه به مانیتور، دنده یا شانه راه. همان جایی را نگاه کنید که می‌خواهید خودرو به آن سمت برود، تا حرکت دست و فرمان شما ناخودآگاه در همان جهت اصلاح شود.

در سرعت‌های بالا، ترکیدن لاستیک می‌تواند حس «تاب خوردن» یا «شنا کردن» خودرو را ایجاد کند. با این وجود، واکنش درست همچنان یکسان است: فرمان را سفت در دست بگیرید، از تکان‌های شدید فرمان جلوگیری کنید و اجازه ندهید خودرو ناگهان وارد خط‌های کناری یا شانه شود. هر حرکت ناگهانی با فرمان می‌تواند باعث چرخیدن خودرو و واژگونی شود، به‌ویژه اگر لاستیک جلو سمت راننده بترکد.

در زمان ترکیدن لاستیک، اولین اولویت شما حفظ کنترل فرمان و نگه داشتن خودرو در مسیر مستقیم است، نه ترمز گرفتن.

خودداری از ترمز شدید

واکنش طبیعی بسیاری از رانندگان در برابر هر خطر، «فشار ناگهانی روی ترمز» است، اما در ترکیدن لاستیک این واکنش یکی از خطرناک‌ترین اشتباه‌ها است. وقتی لاستیک می‌ترکد، تماس یکنواخت خودرو با سطح راه از بین می‌رود و تعادل نیروها به هم می‌خورد. اگر شما در همین لحظه به شدت ترمز کنید، وزن خودرو به جلو منتقل می‌شود، چسبندگی چرخ‌های سالم کاهش می‌یابد و احتمال قفل شدن چرخ‌ها و سر خوردن خودرو بسیار زیاد می‌شود.

ترمز شدید، به‌ویژه در سرعت بالا، می‌تواند باعث شود خودرو به‌طور ناگهانی به سمت لاستیک ترکیده بچرخد یا حتی بچرخد و واژگون شود. حتی اگر خودرو شما دارای ترمز ضد قفل (ABS) باشد، ترکیدن لاستیک شرایط را آن قدر ناپایدار می‌کند که ترمز ناگهانی همچنان رفتار خودرو را غیرقابل پیش‌بینی خواهد کرد.

پس، در لحظه اول، پا را به آرامی از روی پدال گاز بردارید، ولی پدال ترمز را لمس نکنید. اجازه دهید خودرو با استفاده از مقاومت هوا و اصطکاک باقی‌مانده لاستیک‌ها، به طور طبیعی شروع به کاهش سرعت کند. اگر پای شما در لحظه حادثه روی ترمز است، آن را آرام رها کنید تا وزن خودرو ناگهانی به جلو پرتاب نشود.

اگر ترکیدن لاستیک در پیچ، روی پل، در تونل یا در کنار خودروهای دیگر رخ دهد، خودداری از ترمز شدید اهمیت بیشتری دارد، چون در این موقعیت‌ها حاشیه اشتباه بسیار کم است. ابتدا کنترل فرمان و مسیر را تثبیت کنید، سپس فقط وقتی سرعت تا حد قابل توجهی کاهش یافت، می‌توانید از ترمز «خیلی ملایم و تدریجی» کمک بگیرید.

در ترکیدن لاستیک، از هرگونه ترمزگیری ناگهانی و شدید خودداری کنید. فشار شدید روی ترمز می‌تواند به چرخیدن و واژگونی خودرو منجر شود.

کاهش تدریجی سرعت

پس از آن که فرمان را تحت کنترل گرفتید و از ترمز شدید خودداری کردید، مرحله بعدی کاهش تدریجی سرعت است. اولین گام، برداشتن پای شما از روی گاز است. این کار بدون هیچ شوک اضافی، باعث می‌شود سرعت خودرو به دلیل مقاومت هوا و اصطکاک سطح راه بتدریج کم شود.

در خودروهای دنده دستی، می‌توانید پس از کاهش اولیه سرعت، به شکل حساب‌شده دنده را یک مرحله بالاتر نبرید و در همان دنده بمانید تا ترمز موتور به کاهش سرعت کمک کند. اگر سرعت به اندازه کافی کم شد و خودرو پایدار بود، می‌توانید به آرامی دنده را یک درجه بالاتر ببرید و با رها نکردن کامل گاز، فقط اجازه دهید خودرو بدون افزایش سرعت، در حال کاهش سرعت بماند. هدف این است که از هر تغییری که تعادل خودرو را بهم می‌زند، پرهیز شود.

در خودروهای اتوماتیک، فقط پا را از گاز بردارید و اجازه دهید گیربکس به‌طور خودکار با کاهش سرعت هماهنگ شود. از تعویض دستی ناگهانی به دنده‌های کم یا حالت‌هایی مانند L یا 1 در لحظه اول حادثه خودداری کنید، چون این کار هم می‌تواند باعث ضربه به سیستم انتقال قدرت و ناپایداری خودرو شود. اگر سرعت خیلی کم شده و خودرو پایدار است، می‌توانید به آرامی و در صورت نیاز، یک دنده سنگین‌تر را انتخاب کنید تا کنترل بیشتری بر سرعت داشته باشید.

پس از آن که سرعت به میزان قابل توجهی کاهش یافت، برای مثال تا حدودی که خودرو زیر کنترل و واکنش‌ها آرام شده است، می‌توانید از ترمز پایی با فشار بسیار ملایم کمک بگیرید. ترمزگیری باید به شکل تدریجی، یکنواخت و بدون فشار ناگهانی باشد. در این مرحله، شما هم‌زمان باید اطراف را کنترل کنید تا مطمئن شوید فضای کافی در شانه راه یا حاشیه مسیر برای توقف امن در اختیار دارید.

اگر ترکیدن لاستیک در جاده خیس، لغزنده یا پوشیده از شن و ماسه رخ دهد، اهمیت کاهش تدریجی سرعت دوچندان است، چون چسبندگی چرخ‌ها کمتر است و هر حرکت شدید روی پدال‌ها، می‌تواند منجر به لغزش شود.

در ترکیدن لاستیک، روش ایمن کاهش سرعت این است که ابتدا پا را از روی گاز بردارید و فقط پس از کاهش محسوس سرعت، در صورت نیاز، ترمز بسیار ملایم بگیرید.

خروج ایمن از مسیر

وقتی سرعت خودرو تا حد قابل قبولی کاهش یافت و دیگر کنترل آن دشوار نیست، زمان آن است که خودرو را از خط عبور اصلی به حاشیه یا شانه راه منتقل کنید. این مرحله باید با برنامه و مرحله به مرحله انجام شود، نه با یک حرکت ناگهانی.

اول، اطراف خود را با آینه‌ها بررسی کنید. ببینید در خط کنار شما خودرو یا موتورسیکلتی حضور دارد یا نه. به‌یاد داشته باشید که در لحظه حادثه، رانندگان دیگر ممکن است هنوز متوجه مشکل شما نشده باشند، پس تغییر ناگهانی خط می‌تواند آنها را غافلگیر کند. اگر امکان استفاده از راهنما را دارید و خودرو زیر کنترل است، راهنمای مناسب (سمتی که می‌خواهید به آن سمت بروید، معمولا سمت راست و حاشیه راه) را روشن کنید تا دیگران از قصد شما آگاه شوند.

در این مرحله، حرکت عرضی شما به سمت حاشیه باید بسیار نرم و تدریجی باشد. فرمان را به آرامی بچرخانید تا خودرو به شانه راه یا فضای امن حاشیه‌ای هدایت شود. از انحراف تند و ورود ضربه‌ای به شانه راه خودداری کنید، چون ممکن است شانه راه ناهموار، پر از شن، یا دارای اختلاف ارتفاع با سواره‌رو باشد و این اختلاف ارتفاع می‌تواند تعادل خودرو را به هم بزند.

در آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها، همیشه تلاش کنید به سمت راست جاده و روی شانه متوقف شوید، نه سمت چپ. توقف در سمت چپ، به دلیل عبور خودروها با سرعت بالا در خط سرعت، خطر برخورد از عقب را افزایش می‌دهد. فقط اگر سمت راست غیرقابل دسترسی یا مسدود است و امکان توقف در سمت چپ امن‌تر به نظر می‌رسد، با احتیاط کامل این کار را انجام دهید.

اگر ترکیدن لاستیک در پیچ یا روی پل رخ داده است، بهتر است ابتدا پیچ یا پل را با سرعت کم و کنترل شده طی کنید و سپس در نخستین قسمت مستقیم و امن بعد از آن، برای خروج از مسیر اقدام کنید. توقف وسط پیچ یا ابتدای پل می‌تواند خطر برخورد دیگران با خودرو شما را افزایش دهد.

در حین خروج از مسیر، حرکت به سمت حاشیه باید آرام، با راهنما و پس از بررسی آینه‌ها انجام شود. از پیچاندن ناگهانی فرمان به سمت شانه راه خودداری کنید.

توقف در محل مناسب

پس از هدایت خودرو به حاشیه یا شانه راه، باید در محلی متوقف شوید که تا حد ممکن امن باشد. منظور از محل مناسب، جایی است که هم برای شما و سرنشینان ایمن باشد و هم کمترین مزاحمت و خطر را برای سایر کاربران راه ایجاد کند.

در آزادراه و بزرگراه، بهترین محل، شانه راه پهن و سفت‌شده، دور از خط عبور اصلی است. سعی کنید خودرو را تا حد امکان از لبه خط عبور دور کنید، طوری که اگر خودرویی از مسیر منحرف شد، احتمال برخورد با شما کمتر باشد. اگر شانه راه باریک است، خودرو را تا جایی که می‌توانید به خارج از سواره‌رو نزدیک کنید، حتی اگر بخشی از خودرو روی خاکریز یا فضای غیرآسفالته قرار بگیرد، به شرطی که خطر گیر کردن یا واژگونی نداشته باشد.

در جاده‌های دوطرفه، اگر شانه مناسبی وجود دارد، آن را انتخاب کنید. از توقف در پیچ‌ها، پشت سربالایی‌ها، زیر تونل‌ها، روی پل‌ها و درست بعد از پیچ‌های کور خودداری کنید، زیرا رانندگان دیگر شما را دیر می‌بینند و احتمال برخورد از عقب زیاد است. اگر مجبورید در چنین نقاطی توقف کنید، فاصله هشدار (مثلث خطر) را بسیار بیشتر از حالت عادی در نظر بگیرید.

بعد از توقف کامل، دنده را در حالت ایمن قرار دهید (مثلا یک یا دنده عقب در خودرو دستی، یا P در خودرو اتوماتیک) و ترمز دستی را بکشید. سپس فلاشر را روشن کنید تا به دیگر رانندگان هشدار دهید. پیش از پیاده شدن، اطراف را به دقت بررسی کنید و اگر امکان دارد، سرنشینان را از سمت دورتر از جریان ترافیک پیاده کنید تا کمتر در معرض خطر برخورد قرار بگیرند.

اگر قصد تعویض چرخ را دارید، ابتدا مثلث خطر را در فاصله مناسب پشت خودرو قرار دهید. در راه‌های معمولی، حداقل حدود ۳۰ متر، و در آزادراه‌ها و بزرگراه‌ها بیشتر. سپس در صورت امکان، سرنشینان را به پشت گاردریل یا مکانی دور از خط عبور هدایت کنید. هرگز برای بررسی لاستیک یا تعویض چرخ، در سمت ترافیک و بدون توجه به عبور خودروها زانو نزنید یا خم نشوید.

پس از ترکیدن لاستیک و کاهش سرعت، خودرو را در محلی متوقف کنید که دید کافی، فاصله مناسب از مسیر عبور، و امکان هشدار به سایر رانندگان وجود داشته باشد. توقف در نقاط کم‌دید مانند پیچ و سربالایی بسیار خطرناک است.

با رعایت این مراحل، حتی در صورت ترکیدن ناگهانی لاستیک، می‌توانید احتمال از دست دادن کنترل و وقوع تصادف را به حداقل برسانید و شرایط را به‌صورت ایمن مدیریت کنید.