KAHIBARO
6.4.3. خودروهای ویژه
Table of Contents
خودروهای امدادی
در آییننامه، «خودروهای امدادی» به وسایلی گفته میشود که برای نجات جان انسانها یا برقراری ایمنی فوری در راهها وارد عمل میشوند، مانند آمبولانس، خودروهای اورژانس، خودروهای امداد جادهای و خودروهای نجات هلال احمر. این خودروها هنگام انجام مأموریت، اگر «چراغ گردان و آژیر» خود را روشن کرده باشند، در اولویت عبور نسبت به همه وسایل نقلیه دیگر قرار میگیرند.
در تقاطعها، میدانها، خیابانهای شلوغ یا هر موقعیتی که بحث حق تقدم مطرح است، راننده باید به محض شنیدن آژیر یا دیدن چراغ گردان، برنامه حرکت خود را تغییر دهد. کاهش سرعت، بررسی آینهها و اطراف، و سپس کنار رفتن به گونهای که «مسیر مستقیم و پیوسته» برای خودروی امدادی باز شود، رفتار درست است. توقف ناگهانی در وسط مسیر یا تغییر خط بدون بررسی، میتواند مانع عبور خودروی امدادی و حتی باعث تصادف زنجیرهای شود.
اگر در تقاطعی هستید که چراغ سبز دارید، اما خودروی امدادی از جهت چراغ قرمز در حال عبور است، در عمل، حق تقدم با خودروی امدادی است. شما باید، در صورت امکان و بدون ایجاد خطر، قبل از ورود به تقاطع سرعت را کم کنید، در صورت لزوم متوقف شوید و اجازه دهید خودرو عبور کند، سپس مطابق وضعیت چراغ و قوانین ادامه مسیر دهید.
در ترافیک متراکم، وظیفه رانندگان این است که با حرکت آرام به طرفین، یک «راهرو میانی» برای عبور خودروی امدادی ایجاد کنند. بوق زدن به دیگر رانندگان، تعقیب خودروهای امدادی برای فرار از ترافیک، یا حرکت پشت سر آنها با فاصله بسیار کم، هم خلاف قانون است و هم شرایط خطرناکی ایجاد میکند.
قانون مهم: هنگام روشن بودن همزمان چراغ گردان و آژیر، «حق تقدم عبور همیشه با خودروی امدادی است» و سایر رانندگان موظفاند با کاهش سرعت، کنار رفتن ایمن و در صورت نیاز توقف، مسیر را برای آن باز کنند، حتی اگر چراغ یا تابلو به نفع آنها باشد.
خودروهای آتشنشانی
خودروهای آتشنشانی به دلیل ابعاد بزرگ، وزن زیاد و مأموریتهای بسیار حساس، در عمل یکی از «اولویتدارترین» وسایل نقلیه در راه هستند. بیشتر مأموریتهای آنها به محلهایی مربوط میشود که هر ثانیه، در نجات جان یا جلوگیری از گسترش حریق، اهمیت دارد.
از آنجا که این خودروها سنگین هستند، شتاب گرفتن و ترمزگیری آنها کندتر از خودروهای سواری است. پس وقتی آژیر و چراغ گردان خودروی آتشنشانی را مشاهده میکنید، باید زودتر از حد معمول تصمیم بگیرید: سرعت را کم کنید، آینهها را بررسی کنید و در جایی که نه راه آنها را میبندید و نه برای خودتان یا دیگران خطری ایجاد میکنید، به کنار بروید و در صورت لزوم «کاملاً متوقف شوید».
در تقاطعها، اگر خودروی آتشنشانی در حال عبور است، حتی اگر نوبت شما برای عبور با چراغ سبز یا حق تقدم باشد، وظیفه شما این است که عبور آن را در اولویت قرار دهید. در میدانها، بهتر است از قبل با دیدن و شنیدن علائم، وارد میدان نشوید و اجازه دهید خودروهای آتشنشانی که در میدان هستند یا در حال ورود به آن هستند، بدون توقف عبور کنند.
نزدیک ایستگاه آتشنشانی، هنگام خروج خودرو از محوطه، راننده باید آمادگی داشته باشد که ناگهان خودروی آتشنشانی با آژیر روشن وارد خیابان شود. توقف روی درِ خروجی ایستگاه آتشنشانی یا پارک در فاصله بسیار نزدیک به آن، مصداق سد کردن راه خودروی امدادی است و میتواند باعث تأخیر در رسیدن به محل حادثه شود.
خودروهای پلیس
خودروهای پلیس دو نقش مهم در راه دارند: یکی اجرای قانون و دیگری پاسخ به شرایط اضطراری. وقتی خودرو یا موتورسیکلت پلیس با چراغ گردان و آژیر روشن در حال حرکت است، در عمل همان مقررات مربوط به خودروهای امدادی درباره «حق تقدم» آن اعمال میشود. یعنی شما موظفید مسیر را برای آن باز کنید، حتی اگر از نظر تابلو یا چراغ، حق تقدم با شما باشد.
در موقعیتهایی که پلیس برای «هدایت ترافیک» از اتومبیل خود استفاده میکند، مثلاً با حرکت آهسته در جلو معبر را محدود میکند یا با قرار گرفتن عرضی، مسیر را میبندد، تقدم فرمان مأمور و خودروی پلیس بر تابلوها و چراغها است. در چنین حالتی، راننده باید بدون بحث و تردید، دستورها، اشارهها و مسیر تعیینشده از سوی پلیس را رعایت کند.
اگر خودروی پلیس بدون آژیر اما با چراغ گردان روشن حرکت میکند، معمولاً به معنی انجام مأموریت با شدت کمتر است، اما همچنان باید در حد امکان همکاری کرده و از مانع شدن در مسیر آن خودداری کنید. در صورت شنیدن آژیر در پشت سر خود، به جای ترمز ناگهانی، ابتدا آینهها را بررسی کنید و با تغییر خط نرم و ایمن، راه را باز کنید.
گاهی خودروی پلیس در پشت سر یک خودرو حرکت میکند تا راننده آن را متوقف کند. شما نباید با تعقیب خودروی پلیس یا قرار گرفتن بین آن و خودروی متوقفشونده، نظم و امنیت موقعیت را به هم بزنید. عبور از صحنهای که پلیس در حال رسیدگی به تخلف یا تصادف است نیز باید با سرعت کم، دقت بالا و بدون توقف غیرضروری باشد.
قاعده کلیدی: «فرمان مأمور و خودروی پلیس در حال مأموریت، نسبت به چراغ و تابلو اولویت دارد» و عدم تبعیت آگاهانه از آن میتواند تخلف جدی محسوب شود.
خودروهای نظامی و کاروانی
خودروهای نظامی و کاروانی، به ویژه هنگامی که به صورت ستون منظم حرکت میکنند، در آییننامه دارای شرایط حق تقدم ویژه هستند. وقتی چند خودروی نظامی پشت سر هم با فاصله منظم حرکت میکنند، معمولاً نباید تلاش کنید که بین آنها وارد شوید یا ستون را قطع کنید. ورود میان ستون، علاوه بر ایجاد خطر تصادف، میتواند نظم و مأموریت آنها را به هم بزند.
در تقاطعها، اگر کاروان نظامی یا دولتی همراه با خودروهای اسکورت در حال عبور است و مأمور یا خودروی پلیس مسیر را بسته است، شما موظف هستید حتی در صورت سبز بودن چراغ برای خودتان، متوقف شوید و منتظر عبور کامل ستون بمانید. عبور از مقابل خودروی اسکورت، نادیده گرفتن علامت دست مأمور یا حرکت به سمت ستون، هم غیرایمن است و هم تخلف محسوب میشود.
در مسیرهای برونشهری، اگر با یک کاروان طولانی مواجه شدید، سبقت گرفتن از کل ستون باید تنها زمانی انجام شود که تابلوها و خطکشی مسیر آن را مجاز بدانند، دید کافی وجود داشته باشد و شما مطمئن باشید میتوانید بدون مزاحمت برای جلو یا عقب ستون، سبقت را کامل کنید. تلاش برای سبقتگیری تکهتکه و ورود میان خودروهای ستون، خطر برخورد را بالا میبرد.
اگر خودروی نظامی به صورت تک، اما با چراغ گردان یا اسکورت حرکت میکند، رفتار شما مشابه برخورد با خودروهای امدادی است: بررسی آینه، کاهش سرعت و در صورت لزوم، کنار رفتن و توقف ایمن برای عبور آن.
وسایل نقلیه عمومی
وسایل نقلیه عمومی مانند اتوبوس شهری، اتوبوس بینشهری، مینیبوس و تاکسی، از یک طرف تابع همان قوانین عمومی حق تقدم هستند و از طرف دیگر، برای حمایت از جابهجایی جمعی، در برخی موقعیتها از «تسهیلات و اولویتهای عملی» برخوردارند.
در خطوط ویژه اتوبوس، شما حق ورود و حرکت در این خط را ندارید، مگر در مواردی که قانون یا تابلو به طور خاص اجازه داده باشد. حق تقدم در این مسیرها به طور کامل متعلق به وسایل نقلیه عمومی است. ورود غیرمجاز به خط ویژه، هم تخلف است و هم باعث اختلال در حرکت وسایل عمومی میشود.
در ایستگاههای اتوبوس، زمانی که اتوبوس پس از سوار و پیاده کردن مسافران، راهنمای سمت چپ خود را برای خروج از محل توقف و ورود به جریان ترافیک روشن میکند، رانندگان دیگر باید در حد امکان با کاهش سرعت و ایجاد فاصله، به او فرصت ادغام در جریان را بدهند. این موضوع، هم برای ایمنی مسافران و هم برای تسهیل حملونقل عمومی اهمیت دارد.
نزدیک مدارس، ترمینالها و ایستگاههای بزرگ، اتوبوسها و تاکسیها غالباً در حال توقف و حرکت متناوب هستند. حق تقدم عابران پیاده که از جلوی این وسایل عبور میکنند، همیشه باید در نظر گرفته شود، چون ممکن است در نقطه کور قرار بگیرند. هنگامی که اتوبوس در ایستگاه متوقف است، عبور سریع و نزدیک از کنار آن بدون توجه به احتمال ظاهر شدن ناگهانی عابر، رفتاری خطرناک است.
در میدانها و تقاطعها، تاکسی و اتوبوس با وجود نقش حملونقل عمومی، حق تقدم ویژهای فراتر از قانون ندارند و مانند دیگر خودروها باید مقررات و تابلوها را رعایت کنند. در نتیجه، شما نیز نباید برای «جا نماندن تاکسی از مسافر» یا «عجله اتوبوس» حق تقدم قانونی خود یا حق عابر را نادیده بگیرید.
اصل مهم: وسایل نقلیه عمومی در خط ویژه، «حق تقدم حرکتی» دارند، اما در تقاطعها و حق تقدمهای عمومی، تابع همان مقرراتی هستند که برای سایر رانندگان برقرار است. شما موظفید در خروج اتوبوس از ایستگاه، در حد امکان همکاری کنید و از سبقتگیری خطرناک کنار ایستگاهها خودداری کنید.
ماشینآلات راهسازی
ماشینآلات راهسازی مانند گریدر، لودر، بولدوزر، غلتک و کامیونهای مخصوص عملیات عمرانی، معمولاً در محدودههای مشخصی که به وسیله تابلوهای «عملیات راهسازی»، «حضور کارگران» و علائم موقت مشخص شدهاند، فعالیت میکنند. این وسایل اغلب سرعت کم، ابعاد بزرگ و نقاط کور گسترده دارند، بنابراین مدیریت حق تقدم در محدوده حضور آنها با شرایط عادی تفاوت عملی دارد.
در محدوده عملیات راهسازی، معمولاً سرعت مجاز کاهش یافته و تابلوها و مخروطهای ایمنی، مسیرهای موقت یا باریک را مشخص میکنند. حتی اگر از نظر تئوری در یک تقاطع کوچک داخل این محدوده، حق تقدم با شما باشد، باید به دلیل حضور تجهیزات سنگین و کارگران، با «حداکثر احتیاط» و سرعت بسیار کم حرکت کنید. در عمل، ایمنی کارگران و ماشینآلات بر عجله شما مقدم است.
وقتی یک ماشین راهسازی در حال ورود یا خروج از محل کار به سطح راه اصلی است، به علت کندی حرکت و میدان دید محدود راننده آن، شما باید زودتر سرعت را کم کنید و آماده توقف باشید. تلاش برای عبور سریع از جلوی لودر یا غلتک، به امید اینکه زودتر از شما نوبت را به خود اختصاص ندهد، رفتاری بسیار خطرناک است.
در بسیاری از کارگاههای جادهای، حرکت خودروها توسط کارگران مجهز به پرچم، تابلو «ایست» یا «حرکت» و گاهی چراغهای دستی کنترل میشود. در این شرایط، «فرمان مسئول کارگاه مانند فرمان مأمور راهنمایی و رانندگی» محسوب شده و بر تابلوها و حتی حق تقدمهای معمول اولویت دارد. شما باید بدون بحث، علامت «ایست» او را بپذیرید و منتظر اجازه عبور بمانید.
همچنین، حضور ماشینآلات راهسازی اغلب به معنای وجود سطح لغزنده، شن، آسفالت تازه یا پستی و بلندی موقت است. حتی اگر حق تقدم عبور از نظر قانونی با شما باشد، رعایت سرعت مطمئنه، افزایش فاصله و آمادگی برای توقف ناگهانی، بخشی از وظیفه شما در حفظ ایمنی خود، کارگران و رانندگان دیگر است.
Views: 1