9.1.1. گردش به راست

Table of Contents

انتخاب خط مناسب

برای گردش به راست در تقاطع، اولین کار، قرارگیری درست در خط است. در خیابان‌های چندخطه، خط راست‌ترین خط، خط اصلی برای گردش به راست است. اگر از قبل می‌دانید می‌خواهید در تقاطع بعدی به راست بپیچید، چند ده متر پیش از تقاطع به‌آرامی و با رعایت مقررات، خود را به خط راست برسانید، نه در چند متر آخر. تغییر خط ناگهانی درست قبل از تقاطع، هم خطرناک است و هم در آزمون عملی، خطا محسوب می‌شود.

اگر خیابان دارای خط ویژه (برای اتوبوس یا تاکسی) در سمت راست باشد، نباید برای گردش وارد خط ویژه شوید، مگر این که با خط‌کشی و تابلو مشخص شده باشد که برای پیچیدن به راست، ورود کوتاه‌مدت به آن مسیر مجاز است. در غیر این صورت، باید در کنار خط ویژه و خارج از آن حرکت کنید و در محلی که خط ویژه قطع می‌شود یا مجاز اعلام شده است، گردش را انجام دهید.

در خیابان‌های کم‌عرض یا یک‌خطه، قرار گرفتن «نزدیک به سمت راست» کفایت می‌کند. هدف این است که هنگام نزدیک شدن به محل گردش، خودرو شما در موقعیتی باشد که هم برای سایر رانندگان قابل پیش‌بینی باشد و هم فضای کافی برای عبور مستقیم خودروهای دیگر در سمت چپ باقی بماند.

در میدان‌ها، برای خروج به اولین خروجی سمت راست، قرار گرفتن در خط راست ضروری است. اگر در خط میانی یا چپ بمانید و ناگهان بخواهید به خروجی سمت راست خارج شوید، احتمال برخورد با خودرویی که در خط راست است بسیار زیاد می‌شود.

در تقاطع‌های شهری، «از چند خط به‌طور هم‌زمان» به راست نپیچید و تلاش نکنید از خط میانی یا چپ، ناگهان به راست بپیچید. گردش به راست فقط از خط مناسب، یعنی راست‌ترین خط مجاز، انجام می‌شود.

کاهش سرعت

پس از قرار گرفتن در خط مناسب، باید به‌موقع سرعت خود را کم کنید. کاهش سرعت باید «تدریجی» و «پیش از رسیدن به تقاطع» انجام شود، نه درست وسط پیچ. هنگامی که تابلوی تقاطع یا ورود به خیابان فرعی را می‌بینید، پای خود را از روی گاز بردارید و با ترمز ملایم، سرعت را تا حدی کاهش دهید که بتوانید پیچ را بدون نیاز به فرمان شدید و بدون انحراف ناگهانی طی کنید.

در تقاطع‌هایی که عابر پیاده، مدرسه، یا ترافیک سنگین دارند، سرعت باید کمتر از حد معمول گردش باشد، زیرا ممکن است نیاز به توقف کامل پیدا کنید. اگر تقاطع چراغ‌دار است و چراغ زرد یا قرمز شده، کاهش سرعت باید به‌گونه‌ای باشد که بتوانید «پیش از خط توقف» کاملا بایستید، نه این که با ترمز شدید، در لحظه آخر خودرو را متوقف کنید.

در شرایط بارانی، برفی، یخی یا در شب، سرعت گردش به راست را بیشتر از روزهای عادی کاهش دهید. سطح لغزنده، زاویه پیچ را خطرناک‌تر می‌کند و اگر سرعت ورود به پیچ زیاد باشد، احتمال سر خوردن چرخ‌های جلو و باز شدن شعاع گردش بالا می‌رود.

کاهش سرعت همچنین به شما فرصت می‌دهد اطراف را بهتر ببینید، تابلوها، گذرگاه عابر، دوچرخه‌سوار، موتورسیکلت و خودروهای پارک‌شده نزدیک گوشه را به‌موقع تشخیص دهید و اگر مانعی ناگهانی ظاهر شد، توانایی ترمزگیری ایمن را داشته باشید.

هرگز با همان سرعت حرکت مستقیم، وارد پیچ به راست نشوید. «کاهش سرعت پیش از پیچ» یکی از اصول مهم گردش ایمن است.

استفاده از راهنما

راهنما، زبان ارتباطی شما با دیگر رانندگان و عابران است. برای گردش به راست، باید راهنمای راست را به‌موقع، نه خیلی زود و نه خیلی دیر، روشن کنید. بهترین زمان، حدود ۳۰ تا ۵۰ متر قبل از تقاطع شهری و قبل از شروع تغییر خط یا کاهش محسوس سرعت است. این فاصله در خیابان‌های خلوت یا سرعت‌های پایین می‌تواند کمتر و در سرعت‌های بالاتر کمی بیشتر باشد، اما معیار اصلی این است که دیگران «فرصت واکنش» داشته باشند.

اگر بدون استفاده از راهنما به راست بپیچید، راننده عقب ممکن است گمان کند شما فقط سرعت را کم کرده‌اید و قصد گردش ندارید، در نتیجه فاصله را رعایت نکند یا برای سبقت از سمت راست اقدام کند. این وضعیت عامل بسیاری از برخوردهای عقب و جانبی در نزدیکی تقاطع‌ها است.

در آزمون عملی، فراموش کردن راهنما هنگام گردش به راست، از خطاهای رایج است. علاوه بر روشن کردن، باید پس از تکمیل گردش و قرار گرفتن کامل در مسیر جدید، راهنما را خاموش کنید. در بعضی خودروها، پس از بازگرداندن فرمان، راهنما به‌طور خودکار خاموش می‌شود، اما همیشه روی صفحه کیلومتر نگاه کنید و مطمئن شوید که چشمک راهنما پایان یافته است.

اگر در تقاطع بلافاصله پس از گردش به راست، قصد گردش دیگری ندارید، راهنما را پس از کامل شدن گردش خاموش کنید تا دیگران گمان نکنند هنوز قصد تغییر مسیر دیگری دارید.

«بدون راهنما پیچیدن» و «راهنمای اشتباه زدن» هر دو خطرناک‌اند. همیشه پیش از گردش به راست، راهنمای راست را روشن و پس از اتمام گردش، آن را قطع کنید.

توجه به عابر

در گردش به راست، مهم‌ترین خطر، نادیده گرفتن عابر پیاده است. عابر ممکن است از عرض خیابان فرعی یا اصلی عبور کند، مخصوصا اگر گذرگاه خط‌کشی‌شده نزدیک گوشه تقاطع باشد. در بسیاری از کشورها و نیز طبق اصول ایمنی، عابر پیاده که در گذرگاه مجاز است، دارای حق تقدم است و راننده موظف است توقف کند.

هنگامی که قصد گردش به راست دارید، باید چند بار سمت راست جلو و کنار خیابان را دقیق نگاه کنید. ابتدا قبل از رسیدن به تقاطع، مسیر پیاده‌رو و لبه جدول را بررسی کنید. در مرحله بعد، دقیقا قبل از شروع چرخاندن فرمان، دوباره به سمت راست نگاه کنید تا مطمئن شوید عابری ناگهان پا روی خط عابر نگذاشته است.

کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت، زمان بیشتری برای عبور نیاز دارند. اگر در حال عبور هستند، نباید با فشار دادن گاز یا نزدیک شدن زیاد، آنان را به عجله یا دویدن وادارید. وظیفه شما صبر و حفظ فاصله ایمن است. در نزدیکی مدارس، بیمارستان‌ها و ایستگاه‌های اتوبوس، احتمال حضور عابر بسیار بالاست و کاهش سرعت و آمادگی برای توقف کامل ضروری است.

اگر چراغ راهنمایی برای عابر پیاده وجود دارد و چراغ او سبز است، حتی اگر چراغ شما برای گردش مجاز باشد، باید به عابر اجازه عبور بدهید. در بسیاری از تقاطع‌ها، عابر در همان جهتی حرکت می‌کند که شما گردش می‌کنید و عدم توجه شما می‌تواند منجر به برخورد در لحظه ورود به خیابان فرعی شود.

در گردش به راست، «هر زمان عابر پیاده در حال عبور از مسیر شما است، حق تقدم با عابر است» و شما باید کاملا توقف کنید، حتی اگر چراغ شما سبز باشد.

توجه به دوچرخه‌سوار

دوچرخه‌سواران به دلیل ابعاد کوچک و سرعت متوسط، به‌ویژه در گردش به راست در معرض خطر قرار می‌گیرند. دوچرخه‌سوار ممکن است در سمت راست شما و نزدیک جدول، در همان جهت شما حرکت کند. اگر بدون کنترل آینه راست و نقطه کور، به‌طور ناگهانی به راست بپیچید، احتمال برخورد جانبی با دوچرخه‌سوار بسیار زیاد است.

پیش از گردش به راست، آینه راست را بررسی کنید و در صورت لزوم، با نگاه کوتاه به سمت شانه راست، نقطه کور را کنترل کنید. اگر دوچرخه‌سوار در کنار شما یا کمی عقب‌تر در حال حرکت است، گردش را به تأخیر بیندازید، سرعت را کم کنید و اجازه دهید او از جلو شما عبور کند یا کاملا از شما جلو بیفتد. هرگز دوچرخه‌سوار را در کنار خود «گیر نیندازید»، به‌خصوص بین خودروی خود و جدول.

در مسیرهای دارای «مسیر ویژه دوچرخه» که معمولا کنار پیاده‌رو قرار دارد، هنگام گردش به راست باید از روی این مسیر عبور کنید. در این حالت، پیش از ورود به مسیر دوچرخه، سرعت را بسیار کم کرده و کاملا مطمئن شوید دوچرخه‌سواری از عقب به جلو نزدیک نمی‌شود. در صورت وجود دوچرخه‌سوار، شما باید توقف کرده و پس از عبور او گردش را انجام دهید.

در تقاطع‌هایی که دوچرخه‌سوار از مسیر روبه‌رو به‌صورت مستقیم ادامه می‌دهد و شما قصد گردش به راست دارید، اگر مسیر حرکتتان با هم تلاقی می‌کند، اولویت با دوچرخه‌سواری است که مستقیم می‌رود. هرچند قوانین کشورها متفاوت است، اما اصل ایمنی این است که وسیله کندتر و آسیب‌پذیرتر، حق تقدم عملی داشته باشد.

از سبقت گرفتن لحظه آخر از دوچرخه‌سوار درست قبل از گردش به راست خودداری کنید. اگر فرصت عبور ایمن ندارید، پشت سر او بمانید و بعد از عبور کامل او از تقاطع، گردش را انجام دهید.

گردش نزدیک به حاشیه

شکل صحیح گردش به راست، گردش «نزدیک به حاشیه راست» است. این یعنی هنگام چرخاندن فرمان، خودرو باید در نزدیکی جدول یا لبه مسیر باقی بماند و قوس گردش شما تنگ و منظم باشد. اگر در هنگام پیچ، قوس گردش را خیلی باز بگیرید و به وسط خیابان متمایل شوید، ممکن است وارد خط کناری شوید و با خودرویی که در آن خط است برخورد کنید یا حق تقدم او را نقض کنید.

گردش نزدیک به حاشیه همچنین مانع می‌شود خودرویی از سمت راست شما در لحظه گردش عبور کند. اگر شما فاصله زیادی از جدول داشته باشید، فضای خالی وسوسه‌انگیزی برای رانندگان بی‌احتیاط یا موتورسیکلت‌ها ایجاد می‌شود تا از سمت راست شما عبور کنند، که هنگام پیچیدن، بسیار خطرناک است.

در خیابان‌های باریک، نزدیک بودن به حاشیه به شما کمک می‌کند تا در هنگام گردش، وارد مسیر مقابل نشوید و در خیابان مقصد، در سمت درست قرار بگیرید. توجه داشته باشید که نزدیک بودن به حاشیه به معنای «اصطکاک با جدول» یا عبور چرخ از روی جدول نیست، بلکه فاصله مناسب و بدون تماس است.

در تقاطع‌های بدون خط‌کشی، تصور کنید یک خط فرضی در امتداد حاشیه راست ادامه پیدا کرده است و تلاش کنید مرکز خودرو شما با حفظ فاصله ایمن، در کنار این خط فرضی بماند. این کار نظم ترافیک را حفظ می‌کند و پیش‌بینی رفتار شما را برای دیگران آسان‌تر می‌سازد.

گردش به راست با «قوس باز» و ورود به وسط تقاطع، هم حق تقدم دیگران را نقض می‌کند و هم احتمال برخورد جانبی را بالا می‌برد. همیشه تا حد ممکن نزدیک به حاشیه راست بپیچید.

ورود به خط مناسب

پس از انجام گردش، بخش مهم دیگر، نحوه ورود به خیابان جدید است. بسیاری از رانندگان تازه‌کار، پس از گردش به راست، ناخواسته در وسط خیابان یا حتی در خط مخالف قرار می‌گیرند که بسیار خطرناک است و در آزمون عملی هم خطای جدی محسوب می‌شود.

قاعده کلی این است که پس از گردش به راست، «وارد نزدیک‌ترین خط مجاز سمت راست» در خیابان مقصد شوید. اگر خیابان مقصد چندخطه است، شما نباید مستقیما وارد خط میانی یا چپ شوید، مگر این که با خط‌کشی و تابلو، گردش هم‌زمان در چند خط مجاز شده باشد، که در اغلب معابر شهری ایران متداول نیست. ابتدا در خط راست مستقر شوید، سپس در صورت نیاز و اجازه، با رعایت مقررات خط را تغییر دهید.

هنگام تکمیل گردش، فرمان را به‌آرامی بازگردانید تا خودرو در خط راست «موازی با جدول» و نه مورب یا مایل، قرار بگیرد. در سرعت پایین، می‌توانید با نگاه به لبه کاپوت و حاشیه خیابان، موازی بودن را تخمین بزنید، اما عادت کنید که بیشتر به دوردست نگاه کنید و از حواس خود برای حس کردن مرکز بودن استفاده کنید.

اگر درست پس از تقاطع، خودرویی پارک‌شده یا مانعی در سمت راست قرار دارد، گردش را طوری انجام دهید که ابتدا در خط راست قرار بگیرید، سپس با راهنما و کنترل آینه، برای عبور از مانع کمی به چپ متمایل شوید. نباید به خاطر وجود مانع، از ابتدا وارد خط میانی شوید و کل قوس گردش را تا وسط خیابان ادامه دهید، مگر این که خیابان بسیار باریک باشد و راه دیگری وجود نداشته باشد.

در خیابان‌های یک‌طرفه که چند خط دارند، ورود به نزدیک‌ترین خط سمت راست همچنان قاعده اصلی است، مگر برای موارد خاص مانند تابلوهای مشخص‌کننده خطوط خاص. به‌عنوان راننده تازه‌کار، همیشه ساده‌ترین و ایمن‌ترین الگو را انتخاب کنید: گردش از خط راست، ورود به خط راست، و سپس تصمیم‌گیری برای تغییر خط در صورت نیاز.

پس از گردش به راست، «ورود مستقیم به خط وسط یا چپ» بدون ضرورت و بدون خط‌کشی مجاز، تخلف و خطرناک است. خط طبیعی شما پس از این گردش، نزدیک‌ترین خط سمت راست در خیابان مقصد است.