3.4.1. جهت‌های اجباری

Table of Contents

حرکت مستقیم

تابلوی «حرکت مستقیم» یک دایره آبی‌رنگ با پیکان سفید رو به جلو است که به شما دستور می‌دهد فقط در همان مسیر رو به جلو حرکت کنید. این تابلو معمولا قبل از تقاطع‌ها، خروجی‌ها و نقاطی که گردش در آن‌ها ممنوع است نصب می‌شود تا مسیر مجاز را مشخص کند. مفهوم آن این است که راننده حق گردش به راست، گردش به چپ یا دور زدن را در محدوده اثر تابلو ندارد، مگر این که با تابلو یا علامت دیگری خلاف آن مشخص شده باشد.

در برخورد با این تابلو باید پیش از رسیدن به محل نصب، خط حرکت خود را به گونه‌ای انتخاب کنید که نیاز به تغییر ناگهانی مسیر نداشته باشید. اگر خیلی نزدیک تابلو متوجه آن شوید، نباید با ترمز یا انحراف ناگهانی، خود و دیگران را به خطر بیندازید. در چنین حالتی، عبور رو به جلو و ادامه در مسیر مجاز، ایمن‌ترین و قانونی‌ترین انتخاب است، حتی اگر از خروجی یا پیچ مورد نظر خود عبور کنید.

تابلوی آبی دایره‌ای با پیکان رو به جلو، «دستور به حرکت فقط مستقیم» است. در محدوده اثر آن، هر نوع گردش یا دور زدن «ممنوع» است، مگر این که علامت دیگری اجازه بدهد.

این تابلو را نباید با تابلوهای اخباری یا اطلاعاتی که جهت شهرها را با فلش نشان می‌دهند اشتباه گرفت، زیرا آن‌ها دستور قطعی نمی‌دهند، بلکه فقط اطلاع‌رسانی می‌کنند. دایره آبی به معنای الزام است، در حالی که مستطیل‌ها و تابلوهای سبزرنگ معمولا نقش راهنما و خبر دارند، نه دستور حرکتی.

گردش اجباری به راست

تابلوی «گردش اجباری به راست» دایره‌ای آبی با پیکان سفید خمیده به سمت راست است که به راننده «دستور می‌دهد» در محل مشخص شده، حتما به راست بپیچد و حق ادامه مستقیم یا گردش به چپ را ندارد. این تابلو معمولا در محل‌هایی که ادامه مستقیم خطرناک است یا مسیر بسته می‌شود، در ابتدای کوچه‌ها و خیابان‌های یک‌طرفه یا در طرح‌های ترافیکی نصب می‌شود.

راننده باید پیش از رسیدن به محل گردش، وارد خط راست شود، سرعت را به‌موقع کاهش دهد، از راهنما برای اعلام گردش استفاده کند و گردش را به صورت نرم و نزدیک به حاشیه راست انجام دهد. در تقاطع‌هایی که این تابلو نصب است، حتی اگر از نظر شما ادامه مستقیم «خالی و امن» به نظر برسد، باز هم حق عبور مستقیم ندارید، زیرا دستور تابلو از ارزیابی شخصی شما مهم‌تر است.

یکی از اشتباه‌های رایج این است که راننده پس از دیدن تابلو، خیلی دیر به سمت راست می‌آید و در آخرین لحظه خط را عوض می‌کند یا از بین دو خودرو خود را جا می‌دهد که می‌تواند به تصادف منجر شود. اگر دیر تصمیم گرفتید و فرصت ایمن برای تغییر خط ندارید، بهتر است از تقاطع عبور کنید و در جای مناسب بعدی مسیر خود را اصلاح کنید.

هرگاه تابلوی دایره آبی با پیکان خمیده به راست را دیدید، «گردش به راست الزامی» است و ادامه مستقیم یا گردش به چپ «ممنوع» است، حتی اگر مسیر روبه‌رو خلوت باشد.

گردش اجباری به چپ

تابلوی «گردش اجباری به چپ» دایره آبی با پیکان سفید خمیده به سمت چپ است که به معنای «الزام به گردش چپ» در محل مشخص می‌باشد. این تابلو در محل‌هایی به کار می‌رود که ادامه مستقیم مجاز نیست، یا برای وارد شدن به یک خیابان یک‌طرفه از سمت درست، راننده باید حتما به چپ بپیچد. همچنین ممکن است برای هدایت ترافیک به مسیرهای جایگزین در طرح‌های ترافیکی یا هنگام عملیات راه‌سازی استفاده شود.

هنگامی که به این تابلو نزدیک می‌شوید باید از قبل در خط مناسب قرار بگیرید، سرعت را کاهش دهید، راهنمای چپ بزنید و حق تقدم سایر کاربران را مطابق قواعد مربوط به گردش و تقاطع رعایت کنید. در حضور این تابلو حق ندارید مستقیم بروید یا به راست بپیچید، مگر این که تابلوی موقت دیگری مسیر دیگری را برای شما مشخص کرده باشد.

در خیابان‌های دوطرفه، گردش به چپ معمولا پیچیده‌تر از گردش به راست است، چون باید هم به خودروهای روبه‌رو و هم به عابران توجه کنید. وجود تابلو «گردش اجباری به چپ» فقط مسیر «مجاز» شما را تعیین می‌کند و به معنای نادیده گرفتن حق تقدم دیگران نیست. بنابراین حتی با وجود این تابلو، بدون بررسی دقیق و کامل بودن شرایط ایمن، نباید گردش را آغاز کنید.

تابلوی دایره آبی با پیکان خمیده به چپ یعنی «فقط باید به چپ بپیچید». در محدوده اثر تابلو، حرکت مستقیم و گردش به راست «ممنوع» است.

حرکت مستقیم یا گردش

گاهی لازم است راننده بداند که در خط فعلی، چند نوع حرکت مجاز است. تابلوهای «حرکت مستقیم یا گردش» به همین منظور استفاده می‌شوند. این تابلوها معمولا دایره آبی با دو پیکان سفید هستند، مثلا یک پیکان رو به جلو و یک پیکان خمیده به راست، یا یک پیکان رو به جلو و یک پیکان خمیده به چپ. معنای آن‌ها این است که شما در آن خط، اجازه دارید یا مستقیم بروید، یا در جهت مشخص شده گردش کنید، اما به سایر جهات حق حرکت ندارید.

برای مثال، اگر تابلوی آبی با دو پیکان «مستقیم و راست» را در خطی ببینید، در آن خط حق گردش به چپ یا دور زدن را ندارید. برعکس، اگر تابلوی «مستقیم و چپ» نصب باشد، گردش به راست از آن خط ممنوع است. این تابلوها بیشتر در تقاطع‌های چندخطه و مسیرهای شلوغ نصب می‌شوند تا رانندگان زودتر خط خود را بر اساس مقصد انتخاب کنند و از تغییر خط ناگهانی نزدیک تقاطع جلوگیری شود.

راننده هوشیار، چند ده متر قبل از تقاطع، تابلوهای جهت اجباری را می‌بیند و بر اساس آن‌ها تصمیم می‌گیرد که آیا در خط فعلی بماند یا به خط دیگری برود. اگر دیر متوجه شدید که خط شما فقط اجازه حرکت در جهتی را می‌دهد که نمی‌خواهید بروید، بهترین کار این است که طبق تابلو همان مسیر مجاز را ادامه دهید و بعد از تقاطع در محل امن مسیر را اصلاح کنید، نه این که در لحظه آخر خط را قطع کنید یا روی خط عابر توقف کنید.

در تابلوهای «حرکت مستقیم یا گردش»، فقط «جهت‌های نشان داده‌شده با پیکان» مجاز هستند. هر جهتی که پیکان ندارد، برای آن خط «ممنوع» است، حتی اگر از نظر شما عملی و امکان‌پذیر به نظر برسد.

عبور از سمت راست مانع

تابلوی «عبور از سمت راست مانع» معمولا به صورت یک دایره آبی با پیکان سفید خمیده به سمت راست پایین نمایش داده می‌شود یا به صورت تابلوی مستطیلی که روی آن فلش، جهت عبور را به سمت راست مانع نشان می‌دهد. این تابلو در محل‌هایی نصب می‌شود که در وسط راه مانعی مانند جزیره ترافیکی، رفیوژ، کارگاه راه‌سازی یا بلوک بتنی قرار دارد و راننده باید حتما از سمت مشخص شده، یعنی سمت راست مانع، عبور کند.

مفهوم این تابلو فقط تعیین مسیر عبور در کنار مانع است و معنایش این نیست که حتما باید از کل راه در سمت راست حرکت کنید، بلکه دقیقا می‌گوید در کنار این مانع مشخص، مسیر شما از سمت راست آن می‌گذرد. رعایت نکردن این دستور می‌تواند شما را رو‌به‌روی جریان مخالف قرار دهد یا باعث برخورد با مانع شود.

این تابلو را زیاد در ورودی میدان‌ها، ابتدای رفیوژ وسط خیابان، کنار گاردریل‌های موقت و قبل از محل‌های عملیات راه‌سازی می‌بینید. وقتی نزدیک این تابلو می‌شوید باید از قبل، خط حرکت خود را طوری تنظیم کنید که بدون انحراف ناگهانی از سمت راست مانع عبور کنید. هرگز برای دور زدن قانون، از سمت چپ مانع یا در خلاف جهت مسیر ترافیک عبور نکنید، حتی اگر راه ظاهرا باز به نظر برسد.

تابلوی راهنمای «عبور از سمت راست مانع» یعنی در کنار آن مانع مشخص، فقط «سمت راست» برای عبور مجاز است. عبور از سمت چپ در محدوده این تابلو به منزله حرکت خلاف جهت و وضعیت خطرناک است.

عبور از سمت چپ مانع

تابلوی «عبور از سمت چپ مانع» نیز معمولا یک دایره آبی با پیکان سفید خمیده به سمت چپ پایین است یا تابلوی مستطیلی که فلش آن جهت عبور را به سمت چپ نشان می‌دهد. این تابلو زمانی استفاده می‌شود که بنا به طراحی راه، جریان مجاز ترافیک باید از سمت چپ یک مانع یا جزیره عبور کند، مثلا در ابتدای بعضی جزیره‌ها، در نزدیکی تقاطع‌های خاص، یا در محل‌هایی که یک راه‌بند بزرگ بخشی از مسیر را مسدود کرده است.

در مواجهه با این تابلو، راننده موظف است مسیر خود را طوری تنظیم کند که از سمت چپ مانع عبور کند و از تلاش برای عبور از سمت راست آن خودداری نماید، حتی اگر در ظاهر امکان عبور از سمت راست وجود داشته باشد. علت این الزام، هماهنگ بودن با جهت کلی جریان ترافیک و جلوگیری از تداخل مسیرها است.

توجه کنید که این تابلو، شما را ملزم به رانندگی در «کل مسیر» از سمت چپ نمی‌کند، بلکه فقط درباره محل مشخص شده و مانع روبه‌رو دستور می‌دهد. پس از عبور از کنار مانع، باید دوباره در خط صحیح و مطابق سایر علائم و خط‌کشی‌ها قرار بگیرید. اگر به دلیل سرعت زیاد یا بی‌توجهی، خیلی دیر متوجه تابلو شوید و دیگر فرصت امن برای تغییر مسیر نداشته باشید، باید با کاهش سرعت و در صورت لزوم توقف کنترل‌شده، وضعیت را اصلاح کنید، نه این که ناگهان فرمان را به شدت بچرخانید.

تابلوی «عبور از سمت چپ مانع» عبور از «سمت راست همان مانع» را ممنوع می‌کند، حتی اگر فضا باز به نظر برسد. نادیده گرفتن آن می‌تواند شما را وارد مسیر مخالف کند یا باعث برخورد با مانع شود.

میدان

تابلوی «میدان» در گروه تابلوهای دستوری و جهت اجباری قرار می‌گیرد و معمولا به شکل یک دایره آبی است که روی آن فلش‌های خمیده سفید، حرکت دورانی را نشان می‌دهند. این تابلو به راننده دستور می‌دهد که هنگام ورود به میدان، باید در جهت مشخص شده توسط فلش‌ها، معمولا خلاف جهت عقربه‌های ساعت، حرکت کند و حق ندارد در جهت مخالف بچرخد یا در وسط میدان دور زدن غیرقانونی انجام دهد.

این تابلو دو پیام اصلی دارد: اول، اعلام وجود میدان و جهت حرکت در آن، و دوم، الزام به پیروی از گردش دایره‌ای مشخص. وقتی به این تابلو می‌رسید باید از قبل سرعت خود را کم کنید، خط مناسب برای ورود را انتخاب کنید و پس از ورود به میدان، در همان جهت تعیین شده، در خط خود بمانید. گردش در میدان همیشه باید مطابق جهت فلش‌های تابلو باشد و چرخش در خلاف جهت، هرچند ممکن است از نظر بعضی رانندگان «راه میان‌بر» به نظر برسد، کاملا خطرناک و غیرقانونی است.

در بسیاری از میدان‌ها همراه با این تابلو، علائم دیگری مانند «حق تقدم با وسایل نقلیه داخل میدان» یا خط‌کشی‌های خاص هم وجود دارد که شیوه ورود و خروج را مشخص می‌کنند. تابلوی میدان، فقط جهت کلی حرکت دایره‌ای را به شما دستور می‌دهد و جایگزین قوانین حق تقدم نمی‌شود، بنابراین باید هم‌زمان به تابلوهای حق تقدم، خط عابر پیاده و سایر علائم نیز توجه کنید.

تابلوی آبی میدان یعنی «گردش دایره‌ای در جهت مشخص شده، الزامی است». ورود یا حرکت در خلاف جهت فلش‌ها در میدان، تخلف و بسیار خطرناک است.

با شناخت دقیق این تابلوهای جهت اجباری، می‌توانید در تقاطع‌ها، میدان‌ها و کنار موانع، هم قانونی و هم ایمن حرکت کنید و در آزمون آیین‌نامه، سؤالات مربوط به آن‌ها را بدون تردید پاسخ دهید.