31.3.1. چک‌لیست پیش از حرکت

Table of Contents

بررسی بیرون خودرو

پیش از آن که سوییچ را بچرخانید، چند ثانیه زمان برای نگاه کلی به بیرون خودرو بگذارید. هدف این مرحله، «دیدن قبل از سوار شدن» است تا غافلگیر نشوید. ابتدا از فاصله چند متری، دور خودرو را نگاه کنید: آیا مانعی جلوی چرخ‌ها، پشت خودرو یا کنار آن قرار دارد؟ کودکان، حیوانات، سنگ، جدول کوتاه، چاله، گلدان یا هر شیء دیگری می‌تواند در زمان حرکت، ایجاد خطر یا آسیب کند.

به سطح زمین زیر خودرو دقت کنید. لکه‌های غیرعادی روغن، بنزین یا مایع خنک‌کننده می‌تواند نشانه نشتی و یک مشکل فنی باشد. اگر متوجه چنین لکه‌هایی شدید، پیش از حرکت، حداقل سطح مایعات اصلی را کنترل کنید و در صورت جدی بودن، از حرکت صرف نظر کنید.

شیشه‌های جلو، عقب و شیشه‌های جانبی را بررسی کنید تا تمیز و بدون بخار یا برف و یخ باشند. برف‌پاک‌کن را از نظر آزاد بودن حرکت و نداشتن یخ‌زدگی یا گیرکردن بررسی کنید. آینه‌های بیرونی را برای شکستگی یا کثیفی واضح نگاه کنید، هرچند تنظیم دقیق آنها در داخل خودرو انجام خواهد شد.

اگر در محیط شلوغ یا پارکینگ عمومی هستید، مراقب باشید در زمان باز کردن در، با خودروی کناری یا عابر برخورد نکند. این چند نگاه کوتاه، از بسیاری از حوادث پارکینگ و شروع حرکت ناگهانی جلوگیری می‌کند.

قاعده طلایی: «هیچ‌وقت بدون نگاه کردن به اطراف خودرو، آن را روشن و حرکت ندهید.»

بررسی لاستیک

لاستیک‌ها تنها نقطه تماس خودرو با زمین هستند و هر نقصی در آنها، مستقیما بر ترمز، فرمان‌پذیری و پایداری اثر می‌گذارد. قبل از حرکت، در حد چند ثانیه هر چهار لاستیک را چک کنید. دنبال پنچری واضح، له شدگی دیواره، بریدگی عمیق یا جسم فرو رفته در لاستیک بگردید. اگر بدنه لاستیک متورم یا برآمده است، حرکت دادن خودرو می‌تواند به ترکیدگی ناگهانی منجر شود.

فشار باد باید حدودا مطابق عدد توصیه‌شده کارخانه باشد که معمولا روی برچسب درِ راننده یا در دفترچه خودرو نوشته شده است. هرچند در چک‌لیست روزانه، معمولا با نگاه کردن می‌توانید کم‌باد بودن شدید را تشخیص دهید، اما به صورت دوره‌ای باید با فشارسنج دقیق، باد را اندازه بگیرید.

جدول زیر تصویری کلی از تأثیر فشار باد بر ایمنی را نشان می‌دهد:

وضعیت فشار باد	پیامدهای اصلی
کم‌تر از حد مجاز	افزایش مسافت ترمز، گرم شدن لاستیک، احتمال ترکیدگی
بیش از حد مجاز	کاهش چسبندگی، ترمز ضعیف‌تر، سایش نامتعادل وسط آج
مناسب	بهترین چسبندگی، کنترل بهتر، عمر بیشتر لاستیک

به عمق آج نیز در نگاه کلی توجه کنید. اگر شیارها خیلی کم‌عمق به نظر می‌رسند، به‌ویژه در شرایط بارانی، توانایی تخلیه آب کاهش یافته و خطر سر خوردن بیشتر می‌شود. در کنار چرخ‌ها، مهره‌های چرخ را نگاه کنید تا موردی بسیار شل یا گم‌شده به چشم نیاید.

اگر لاستیک یدکی از بیرون خودرو قابل مشاهده است، نگاهی اجمالی به آن هم بیندازید. در سفرهای برون‌شهری، این کار می‌تواند در زمان پنچری، شما را از دردسر نجات دهد.

قاعده مهم: «هر لاستیک غیرعادی، به‌ویژه با برآمدگی، پنچری شدید یا ترک عمیق، یعنی ممنوعیت حرکت تا رفع مشکل.»

بررسی چراغ

پیش از حرکت، مطمئن شوید چراغ‌های اصلی خودرو قابلیت کار دارند، به‌خصوص اگر قرار است در شب، هوای ابری، بارانی، مه‌آلود یا تونل رانندگی کنید. ابتدا چراغ نور پایین را روشن کنید و از جلو خودرو بررسی کنید که هر دو چراغ کار می‌کنند. سپس در صورت امکان، با کمک دیوار، شیشه فروشگاه یا فرد دیگری، نور چراغ‌های جلو، عقب و راهنماها را کنترل کنید.

چراغ ترمز اهمیت ویژه دارد، چون رانندگان پشت سر تنها با دیدن این چراغ می‌فهمند شما در حال کاهش سرعت یا توقف هستید. اگر تنها هستید، می‌توانید با فشار دادن پدال ترمز و نگاه در آینه یا بازتاب پشت سر، از روشن شدن چراغ ترمز مطمئن شوید. در غیر این صورت، گاهی لازم است از فرد دیگری بخواهید در پشت خودرو بایستد و روشن شدن چراغ‌ها را چک کند.

چراغ راهنما را به چپ و سپس به راست بزنید و از داخل آینه‌ها و بازتاب جلو و عقب، چشمک زدن آنها را ببینید. چراغ فلاشر نیز باید به‌درستی کار کند، زیرا در شرایط اضطراری تنها هشدار سریع شما به دیگر رانندگان است.

چراغ مه‌شکن، چراغ دنده‌عقب و چراغ پلاک، در چک روزانه الزامی نیستند، اما باید به‌صورت دوره‌ای، به‌ویژه پیش از سفر، کنترل شوند.

اصل ایمنی: «اگر چراغ ترمز یا چراغ جلو در شب کار نکند، حرکت دادن خودرو از نظر ایمنی و قانونی خطرناک است.»

تنظیم صندلی

پس از نشستن پشت فرمان، اولین کار شما تنظیم صندلی است. هدف، رسیدن به وضعیتی است که هم کنترل کامل روی فرمان و پدال‌ها داشته باشید و هم خسته نشوید. ابتدا فاصله صندلی تا پدال‌ها را طوری تنظیم کنید که وقتی پدال کلاچ را تا آخر می‌گیرید، زانوی شما هنوز کمی خم باشد و کاملا کشیده نشود. اگر پاها بیش از حد خم باشند، در ترمزگیری شدید کنترل کاهش می‌یابد و اگر خیلی کشیده باشند، قدرت و دقت شما کم می‌شود.

سپس زاویه پشتی صندلی را تنظیم کنید. پشت شما باید کاملا به پشتی تکیه کند و شانه‌ها روی صندلی قرار بگیرند. اگر خیلی خوابیده بنشینید، فاصله شما از فرمان و دید شما کم می‌شود و کنترل دقیق فرمان دشوار خواهد شد. اگر بیش از حد عمودی بنشینید، در سفر طولانی سریع‌تر خسته می‌شوید.

ارتفاع صندلی را اگر امکان تنظیم وجود دارد، طوری انتخاب کنید که دید خوبی به جلو، کناره‌ها و صفحه کیلومتر داشته باشید و لبه بالای فرمان، صفحه کیلومتر را نپوشاند. سر شما نباید بیش از حد به سقف نزدیک باشد، اما نباید آنقدر پایین بنشینید که کاپوت بخش زیادی از دیدتان را بگیرد.

فاصله از فرمان نیز اهمیت دارد. در خودروهای دارای کیسه هوا، فاصله سینه شما تا فرمان بهتر است حدود 25 تا 30 سانتی‌متر باشد تا در صورت باز شدن کیسه هوا، آسیب کمتر شود. دست‌های شما روی فرمان باید کمی خم باشند، نه خیلی کشیده و نه خیلی جمع شده.

یک قاعده ساده: وقتی مچ دست خود را روی بالای فرمان می‌گذارید، بدون کشیدگی شدید شانه باید به آن برسید. این یعنی فاصله صندلی تقریبا مناسب است.

تنظیم آینه

پس از قرار گرفتن درست روی صندلی، نوبت تنظیم آینه‌ها است. ترتیب منطقی این است که ابتدا آینه وسط و سپس آینه‌های جانبی را تنظیم کنید، چون هر تنظیم صندلی روی زاویه دید شما اثر دارد.

آینه وسط باید طوری تنظیم شود که شما بتوانید بیشترین بخش ممکن از شیشه عقب را بدون جابه‌جا کردن زیاد سر ببینید. هنگام نگاه کردن به آینه وسط، تنها با حرکت چشم‌ها، نه با خم کردن سر، باید دید خوبی به عقب داشته باشید. آینه را از نظر تمیزی نیز بررسی کنید.

برای آینه جانبی چپ، آن را طوری تنظیم کنید که لبه کناری خودرو مقدار کمی در داخل آینه دیده شود و بقیه تصویر، مسیر و کنار جاده را پوشش دهد. اگر خودرو بیش از حد در آینه دیده شود، بخش زیادی از میدان دید را از دست می‌دهید و اگر اصلا دیده نشود، تشخیص فاصله خودروهای نزدیک سخت‌تر می‌شود.

در آینه جانبی راست نیز به همین شکل عمل کنید، با این تفاوت که به علت فاصله بیشتر و زاویه متفاوت، ممکن است بخواهید کمی بیشتر از بدنه خودرو را ببینید تا در پارک کنار جدول و فاصله از موانع کمک کند.

هدف از تنظیم درست آینه‌ها، «کاهش نقاط کور» است. با تنظیم درست، هنگامی که خودرویی از آینه وسط خارج می‌شود، تقریبا بلافاصله در آینه جانبی ظاهر می‌شود. با این حال، هیچ تنظیمی نقطه کور را به صفر نمی‌رساند، بنابراین همیشه علاوه بر آینه، باید پیش از تغییر خط، با چرخش کوتاه سر، نقطه کور را چک کنید.

اصل مهم: «تنظیم آینه، پیش از حرکت.» هرگز در حال حرکت، به‌خصوص در ترافیک، مشغول تنظیم آینه نشوید.

بستن کمربند

آخرین بخش از چک‌لیست پیش از حرکت، بستن کمربند ایمنی برای راننده و سرنشینان است. کمربند باید پیش از روشن کردن و حرکت خودرو بسته شود، نه بعد از ورود به جریان ترافیک. بند کمربند را با دست بگیرید، آن را صاف و بدون پیچ‌خوردگی از روی شانه و سینه رد کنید و در قفل، تا شنیدن صدای «کلیک» فرو ببرید.

بخش مورب کمربند باید از مرکز شانه شما بگذرد، نه از روی گردن و نه از زیر بازو. بخش افقی یا کمری کمربند باید روی استخوان‌های لگن و پایین شکم قرار بگیرد، نه روی شکم نرم، تا در ترمز شدید یا تصادف، فشار آسیب‌زا به شکم وارد نشود. در صورت امکان، ارتفاع کمربند روی ستون کناری را طوری تنظیم کنید که از روی گردن عبور نکند.

سرنشین جلو و عقب هر دو باید کمربند را ببندند. نیروی پرتاب سرنشین عقب در تصادف می‌تواند هم برای خودش و هم برای سرنشینان جلو致 مرگ باشد، حتی اگر سرنشین جلو کمربند بسته باشد.

برای کودکان، استفاده از صندلی مخصوص کودک الزام ایمنی است و حتی با وجود آن، باید کمربند خودرو به‌درستی از روی صندلی کودک عبور کند.

قاعده غیرقابل مذاکره: «بدون کمربند، حرکت ممنوع.» حتی در مسیر کوتاه، درون شهر و با سرعت پایین، همیشه پیش از حرکت، کمربند را ببندید و از بسته بودن کمربند همه سرنشینان مطمئن شوید.