14.2.3. ایمنی کودکان

Table of Contents

صندلی کودک

امن‌ترین راه برای حمل کودک در خودرو استفاده از صندلی مخصوص کودک است، نه بغل گرفتن، نشاندن روی پا، و نه فقط بستن کمربند بزرگسال. بدن کودک به دلیل وزن کم، قد کوتاه و استخوان‌های در حال رشد، در تصادف یا حتی ترمز شدید، به‌راحتی در معرض آسیب جدی قرار می‌گیرد. کمربند معمولی برای بزرگسال طراحی شده است و روی بدن کودک در جای درست قرار نمی‌گیرد، به همین دلیل به‌تنهایی نمی‌تواند محافظ خوبی باشد.

صندلی کودک، بدن کودک را در موقعیت صحیح نگه می‌دارد و نیروهای وارد شده در زمان تصادف را روی قسمت‌های قوی‌تر بدن توزیع می‌کند. در تصادف با سرعت حتی ۵۰ کیلومتر بر ساعت، کودکی که روی صندلی مناسب بسته نشده است، می‌تواند با شتاب بسیار زیاد به جلو پرتاب شود. اگر کودک در بغل فردی نشسته باشد، نیروی تصادف آن‌قدر زیاد است که هیچ‌کس قادر به نگه داشتن او نخواهد بود، حتی اگر از نظر خود خیلی قوی باشد.

استفاده از صندلی کودک برای نوزادان و کودکان خردسال یک ضرورت ایمنی است، نه یک انتخاب اختیاری یا تجملی.

انتخاب صندلی مناسب

انتخاب صندلی کودک باید بر اساس سن، وزن و قد کودک انجام شود. هر صندلی محدوده سنی و وزنی مشخصی دارد که روی برچسب یا دفترچه آن نوشته شده است. بی‌توجهی به این محدوده، باعث می‌شود صندلی نتواند در هنگام تصادف عملکرد درستی داشته باشد.

به صورت کلی چند گروه اصلی وجود دارد:

گروه تقریبی	حالت نشستن	حدود سن معمول	توضیح
نوزادی	خلاف جهت حرکت	از تولد تا حدود ۱۲–۱۸ ماه	برای نوزادان و شیرخواران
خردسال	غالبا خلاف جهت، سپس موافق	حدود ۱ تا ۴ سال	بسته به وزن و قد
کودک	موافق جهت، با پشت‌سری و مهار داخلی یا با کمربند خودرو	حدود ۴ تا ۱۰ سال	تا وقتی که قد کودک برای کمربند بزرگسال کافی شود
صندلی تقویتی (Booster)	موافق جهت، استفاده از کمربند خودرو	کودکان بزرگتر	فقط کمربند را در جای درست قرار می‌دهد

کودک باید تا زمانی که به حداکثر وزن یا قد مجاز صندلی نرسیده است، همچنان از همان صندلی استفاده کند. عجله در تغییر مرحله صندلی، ایمنی را کاهش می‌دهد. برای مثال، بهتر است کودک تا جایی که امکان دارد در وضعیت خلاف جهت حرکت بنشیند، چون در این حالت سر و گردن او در تصادف جلو ایمن‌تر است.

هنگام خرید صندلی به نکات زیر توجه کنید:

داشتن استاندارد معتبر ایمنی.
هماهنگی پایه و کمربندهای صندلی با نوع خودرو شما.
امکان تنظیم ارتفاع پشت‌سری و بندها متناسب با قد کودک.
قابل شست‌وشو بودن روکش‌ها.

همیشه به برچسب وزن و قد روی صندلی نگاه کنید و از استفاده از صندلی‌ای که برای وزن یا قد کودک شما کوچک یا بزرگ شده است خودداری کنید.

نصب صحیح صندلی

حتی بهترین صندلی کودک اگر درست نصب نشود، نمی‌تواند از کودک محافظت کند. نصب صحیح یعنی صندلی محکم، بدون لق‌زدن شدید و با بندهای تنظیم‌شده درست برای بدن کودک باشد.

در بیشتر خودروها، صندلی کودک با یکی از این دو روش نصب می‌شود:

با استفاده از کمربند ایمنی خودرو
با استفاده از نقاط ثابت مخصوص صندلی کودک مانند سیستم ISOFIX در برخی خودروها

مراحل کلی نصب با کمربند خودرو به این صورت است:

صندلی را روی صندلی خودرو، طبق جهت توصیه‌شده توسط سازنده، قرار دهید.
کمربند ایمنی بزرگسال را از مسیری که روی صندلی کودک مشخص شده عبور دهید.
کمربند را تا انتها بکشید و در قفل محکم کنید.
طبق راهنمای صندلی، کمربند را قفل یا قلاب‌های مخصوص را درگیر کنید تا شل نشود.
صندلی را با دو دست از طرفین تکان دهید. حرکت آن باید بسیار کم باشد، معمولا کمتر از چند سانتی‌متر.

برای مهار خودِ کودک روی صندلی، بندهای داخلی صندلی باید:

کاملا بسته و قفل شده باشند.
ارتفاع آن‌ها در سطح شانه یا کمی پایین‌تر برای حالت خلاف جهت و در سطح شانه یا کمی بالاتر برای حالت موافق جهت تنظیم شود.
آن‌قدر سفت باشند که فقط یک یا دو انگشت به سختی بین بند و بدن کودک جا بگیرد.

همیشه دفترچه صندلی و خودرو را با دقت بخوانید. اگر مطمئن نیستید، از نصاب مجرب یا آموزشگاه‌های معتبر کمک بگیرید.

صندلی‌ای که با کمربند شل نصب شده یا بندهای روی بدن کودک شل بسته شده‌اند، در تصادف تقریبا مثل صندلی بدون مهار عمل می‌کند.

محل مناسب نشستن کودک

ایمن‌ترین محل برای نصب صندلی کودک معمولا صندلی عقب و در اغلب شرایط، صندلی وسط عقب است، به شرطی که امکان نصب ایمن صندلی در آن نقطه وجود داشته باشد. دلیل این موضوع فاصله بیشتر از درها و نقاط برخورد احتمالی است.

اگر صندلی وسط مناسب نصب نباشد، یکی از طرفین عقب (معمولا سمت راست برای دسترسی بهتر در پیاده و سوار کردن) انتخاب می‌شود. کودک نباید در آغوش سرنشینان یا روی پا بنشیند، حتی در مسیرهای کوتاه یا سرعت پایین. هر ترمز شدید می‌تواند او را به جلو پرتاب کند.

تا زمانی که قد و وزن کودک برای استفاده مستقیم از کمربند بزرگسال کافی نشده، باید حتما روی صندلی کودک یا صندلی تقویتی بنشیند. وقتی قد کودک به حدی برسد که بتواند بدون خم شدن، پشت صندلی را کاملا لمس کند و کمربند به‌درستی روی شانه و روی استخوان لگن قرار بگیرد، می‌توان به‌تدریج از صندلی تقویتی به کمربند عادی گذر کرد.

ویژگی‌های محل مناسب برای کودک:

وجود کمربند سه‌نقطه‌ای سالم.
نبودن اشیای شل و رها در اطراف که در ترمز یا تصادف پرتاب شوند.
فاصله کافی از شیشه‌ها.
امکان دید و دسترسی کافی بزرگسال برای کنترل کودک هنگام توقف.

کودکان باید همیشه در ردیف عقب بنشینند، مگر در شرایط استثنایی که راه دیگری وجود نداشته باشد و تمام نکات ایمنی صندلی جلو رعایت شده باشد.

خطر صندلی جلو

نشاندن کودک در صندلی جلو، به‌خصوص بدون استفاده از صندلی کودک و بدون غیرفعال کردن کیسه هوای مقابل، بسیار خطرناک است. دلیل اصلی، نزدیکی به داشبورد، شیشه جلو و وجود کیسه هوا است که برای بدن بزرگسال طراحی شده است.

در تصادف، کیسه هوا در زمانی حدود چند هزارم ثانیه با سرعت بسیار زیاد باز می‌شود. این ضربه برای بزرگسال کمک‌کننده است، اما برای بدن و به‌ویژه سر و گردن کودک می‌تواند به شدت خطرناک باشد. اگر کودک در صندلی مخصوص خود و رو به عقب، در صندلی جلو قرار گرفته باشد و کیسه هوا غیرفعال نشده باشد، در صورت باز شدن کیسه هوا احتمال آسیب مرگبار بسیار بالاست.

اگر در شرایط استثنایی مجبور هستید کودک را در صندلی جلو بنشانید، این موارد را رعایت کنید:

صندلی کودک باید حتما استاندارد و متناسب با وزن و قد کودک باشد.
اگر صندلی کودک رو به عقب است، کیسه هوای سمت شاگرد باید حتما غیرفعال شود.
صندلی جلو را تا حد امکان به عقب ببرید تا فاصله کودک از داشبورد بیشتر شود.
کمربند یا مهار صندلی کودک باید کاملا صحیح و سفت بسته شده باشد.

هرگز کودک را بدون صندلی کودک و بدون کمربند، روی صندلی جلو ننشانید، حتی برای «فقط چند دقیقه».

قفل کودک

قفل کودک وسیله‌ای ساده ولی بسیار مؤثر برای جلوگیری از باز شدن ناخواسته درهای عقب خودرو توسط کودک است. بیشتر خودروهای امروزی روی لبه درهای عقب، یک ضامن کوچک مکانیکی دارند که با چرخاندن آن، قفل کودک فعال یا غیرفعال می‌شود.

وقتی قفل کودک فعال است:

درِ عقب از داخل باز نمی‌شود، حتی اگر قفل معمولی در باز باشد.
باز شدن در فقط از بیرون امکان‌پذیر است.
احتمال باز کردن ناگهانی در، هنگام حرکت یا توقف در کنار خیابان، کاهش می‌یابد.

برای استفاده درست از قفل کودک:

پیش از حرکت، درهای عقب را باز کنید و ضامن قفل کودک را طبق علامت روی در، در وضعیت فعال قرار دهید.
پس از بستن در، از بیرون مطمئن شوید که در از داخل باز نمی‌شود.
هنگام پیاده کردن کودک، همیشه خودتان در را از بیرون باز کنید و اجازه ندهید کودک بدون هماهنگی، دست به در ببرد.

برخی خودروها علاوه بر قفل کودک مکانیکی، امکان قفل مرکزی شیشه‌های عقب را هم دارند. بهتر است وقتی کودک روی صندلی عقب نشسته است، بالا و پایین رفتن شیشه‌های عقب نیز تحت کنترل راننده باشد.

فعال کردن قفل کودک، مخصوصا در خودروهایی که کودکان خردسال در آن سوار می‌شوند، باید به یک عادت همیشگی تبدیل شود.

پیاده شدن ایمن

پیاده و سوار کردن کودک اگر بی‌دقت انجام شود، می‌تواند در محیط شهری و کنار خیابان به سرعت خطرساز شود. کودکان معمولا عجول هستند و ممکن است ناگهان از خودرو بیرون بپرند، بدون آن‌که به خودروها یا موتورسیکلت‌های عبوری توجه کنند.

برای پیاده شدن ایمن کودک این اصول را رعایت کنید:

ابتدا تا حد امکان در سمت امن متوقف شوید، یعنی جایی که درِ کنار کودک رو به پیاده‌رو باز شود، نه رو به خیابان. از توقف در کنار خیابان‌های پرسرعت یا در پیچ‌ها، مگر در شرایط اضطراری، خودداری کنید. بعد از توقف کامل و کشیدن ترمز دستی، موتور را در صورت امکان خاموش کنید. سپس از بیرون خودرو، سمت درِ کودک بروید و خودتان در را باز کنید. اجازه ندهید کودک قبل از اجازه شما یا قبل از توقف کامل، دست به قفل یا دستگیره در بزند.

هنگام پیاده کردن کودک:

ابتدا مطمئن شوید پشت سر و کنار خودرو، مسیر برای پیاده شدن امن است.
در را تا حد لازم باز کنید و آن را با دست نگه دارید تا ناگهان بیشتر باز نشود یا با دوچرخه، موتورسیکلت یا خودروی عبوری برخورد نکند.
کودک را آرام از صندلی پایین بیاورید، دست او را بگیرید و او را به سمت پیاده‌رو یا محل امن هدایت کنید.
هرگز اجازه ندهید کودک بین دو خودرو، مخصوصا دو خودروی پارک‌شده، در رفت‌وآمد باشد. همیشه او را به سمت جلو یا عقب خودرو، جایی که دید رانندگان بهتر است، هدایت کنید.

برای آموزش کودک، بارها تکرار کنید که:

تا زمانی که شما نگفته‌اید، نباید کمربند یا بند صندلی را باز کند.
بدون اجازه شما نباید در خودرو را باز کند.
همیشه باید از سمتی که به پیاده‌رو نزدیک‌تر است پیاده شود، نه سمت خیابان.

درِ خودرو را فقط زمانی برای کودک باز کنید که کاملا مطمئن هستید مسیر برای پیاده شدن امن است، و تا زمان دور شدن کودک از کنار خودرو، در را رها نکنید.