KAHIBARO
13.3.2. آبگرفتگی
Table of Contents
ارزیابی عمق آب
نخستین کار هنگام مواجهه با آبگرفتگی، تصمیم گرفتن است که «اصلاً وارد شویم یا نه». این تصمیم کاملاً به عمق آب، نوع خودرو و شرایط مسیر بستگی دارد. در خودروهای سواری معمولی، اگر سطح آب بالاتر از نیمه ارتفاع چرخها بیاید، ورود به آب تقریباً همیشه خطرناک است، چون خطر ورود آب به سیستم اگزوز و موتور، کاهش شدید چسبندگی لاستیک و حتی شناور شدن نسبی خودرو وجود دارد.
برای ارزیابی عمق آب، هرگز صرفاً به ظاهر سطح آب اعتماد نکنید، چون انعکاس نور، موجهای سطحی و کدری آب میتواند عمق واقعی را پنهان کند. اگر خودرویی شبیه خودروی شما از همان نقطه عبور میکند، میتوانید با دقت، ارتفاع آب نسبت به چرخها و سپر آن خودرو را معیار تقریبی قرار دهید. عبور موتورسیکلت یا خودروهای کوچک معیار خوبی برای خودروهای سواری نیست، اما عبور خودروهای سواری همرده یا کمی بزرگتر، تصویر بهتری میدهد.
اگر آب بسیار کدر است و خط جدول یا لبه راه دیده نمیشود، امکان وجود چاله، جوی باز، درپوش فاضلاب جابهجا شده یا گودال عمیق زیاد است. در چنین شرایطی، حتی اگر سطح آب کم به نظر برسد، ریسک سقوط یک چرخ در گودال و واژگونی یا آسیب شدید به سیستم تعلیق و جلوبندی وجود دارد. در مسیرهای ناشناس یا خیابانهایی که از وضعیت آنها اطلاع ندارید، هرگز فقط بر حافظه دیگران یا «دفعه قبل مشکلی نبود» تکیه نکنید، چون بارندگی شدید میتواند سطح راه را تغییر داده باشد.
اگر پیاده شدن در محیط امن و بدون خطر ترافیک ممکن است، میتوانید با رعایت کامل ایمنی، عمق آب را از نزدیک بررسی کنید، اما در معابر پرترافیک یا جایی که خودروهای دیگر با سرعت عبور میکنند، ایستادن در مسیر یا کنار آبگرفتگی خود میتواند خطر جدی برای جان شما ایجاد کند، بنابراین در اغلب موقعیتهای شهری بهتر است از روی نشانهها و رفتار سایر خودروها عمق را تخمین بزنید و در صورت تردید، اصلاً وارد نشوید.
اگر در مورد عمق آب تردید دارید، بهتر است عبور نکنید. ورود به آب ناشناخته میتواند به گیر کردن خودرو، آسیب جدی فنی و حتی به خطر افتادن جان سرنشینان منجر شود.
انتخاب مسیر جایگزین
پس از ارزیابی اولیه، اگر نتیجه گرفتید که عبور ایمن نیست، باید فوری به گزینه «مسیر جایگزین» فکر کنید. انتخاب مسیر جایگزین هم بخشی از رانندگی ایمن است و هم نشان میدهد که شما فقط به «رسیدن سریع» فکر نمیکنید، بلکه «رسیدن سالم» برایتان اصل است.
ابتدا بدون توقف ناگهانی، سرعت را کم کنید و با روشن کردن راهنما، به سمت مکانی بروید که بتوانید بدون سد کردن راه دیگران، تصمیم بگیرید. میتوانید در کنار راه، قبل از محدوده آبگرفتگی، جایی که توقف مجاز و ایمن است، لحظهای بایستید و با کمک مسیریاب، تابلوهای راهنمایی، یا حتی پرسیدن از دیگران، مسیر دیگری را پیدا کنید. در معابر شهری معمولاً یک یا چند خیابان موازی یا کوچههای فرعی امکان دور زدن محدوده آبگرفتگی را فراهم میکنند.
در جادهها و مسیرهای برونشهری، گاهی آبگرفتگی حاصل طغیان رودخانه یا شکستن کانال است. در این حالت احتمال افزایش عمق آب در مدت کوتاه زیاد است و حتی اگر چند خودرو توانستهاند عبور کنند، ممکن است چند دقیقه بعد عبور غیرممکن شود. در چنین وضعیتهایی، صرف زمان بیشتر برای بازگشت و انتخاب راهی دیگر، بسیار امنتر از ریسک عبور مستقیم است.
توجه داشته باشید که تلاش برای «دور زدن آبگرفتگی» از روی شانه خاکی، حاشیه نامناسب یا خلاف جهت، خودش میتواند خطرساز باشد. حاشیههای نرم یا خیس ممکن است زیر وزن خودرو فرو بروند و شما را در گل و لای گیر بیندازند. همچنین، حرکت خلاف جهت برای فرار از آبگرفتگی، هم تخلف است و هم میتواند منجر به تصادف رو در رو شود. مسیر جایگزین باید قانونی، ایمن و تا حد امکان شناختهشده باشد.
حرکت با سرعت پایین
اگر پس از ارزیابی، اطمینان دارید که عمق آب در محدودهای است که با خودروی سواری میتوان به طور نسبی ایمن از آن گذشت، باید شیوه عبور خود را با وضعیت خاص سطح راه هماهنگ کنید. در آبگرفتگی، اصل مهم «سرعت پایین، یکنواخت و بدون تغییر ناگهانی» است.
در هنگام ورود به محدوده آب، دنده مناسب را از قبل انتخاب کنید، معمولاً دنده یک یا دو بسته به شیب و طول مسیر آبگرفته. بهتر است با دور موتور نسبتاً ثابت و فشار ملایم روی پدال گاز حرکت کنید تا آب کمتر به داخل محفظه موتور و اگزوز نفوذ کند. تعویض دنده وسط آبگرفتگی باعث کاهش یا افزایش ناگهانی دور موتور و ممکن است سبب خاموش شدن یا مکش آب به سیستم اگزوز شود.
ترمز ناگهانی در آب نه تنها ممکن است باعث لغزش شود، بلکه با انتقال وزن خودرو به جلو، چسبندگی لاستیکهای عقب را کم میکند و کنترل را سختتر میسازد. همچنین فشار شدید ناگهانی روی گاز، موج بلندی ایجاد میکند که میتواند به بخشهای حساس خودرو مانند ورودی هوای موتور آسیب برساند.
بهتر است در طول عبور، فرمان را ثابت و نرم نگه دارید و از حرکتهای تند و تغییر مسیر ناگهانی و پیدرپی خودداری کنید. سرعتی را انتخاب کنید که به شما امکان دهد اگر خودروی جلویی ناگهان متوقف شد، زمان کافی برای واکنش و توقف تدریجی در همان مسیر داشته باشید. به یاد داشته باشید که در آب، مسافت ترمز افزایش پیدا میکند، چون اصطکاک بین لاستیک و آسفالت کاهش مییابد.
در عبور از آبگرفتگی، سرعت زیاد و تغییر ناگهانی سرعت یا دنده بسیار خطرناک است. حرکت باید آرام، یکنواخت و بدون شوک به موتور و ترمز باشد.
جلوگیری از ایجاد موج
هر خودرویی که با سرعت از داخل آب عبور میکند، یک «موج» در جلوی خود ایجاد میکند. هرچه سرعت بیشتر باشد، ارتفاع و شدت موج بیشتر است. این موج میتواند مشکلات جدی به وجود بیاورد، حتی اگر عمق خود آب خطرناک به نظر نرسد.
موج بلند ممکن است از حد معمول سپر و چرخها بالاتر برود و به بخشهای حساس خودرو مانند ورودی هوای موتور، اتصالات برقی پایین، یا درزهای بدنه برسد. ورود آب به ورودی هوا میتواند باعث خاموش شدن ناگهانی موتور و حتی در موارد شدید باعث آسیب جدی داخلی موتور شود. علاوه بر این، موج قوی میتواند عابران پیاده را خیس و به خطر بیندازد یا آب را به سمت درِ مغازهها و منازل هدایت کند و خسارت ایجاد نماید.
برای جلوگیری از موج شدید، باید سرعت را از ابتدای ورود به آب کم کنید و همان سرعت پایین را حفظ کنید. حرکت «آرام و خزنده» در آب، موج را بسیار کوچکتر میکند و کمک میکند سطح آب اطراف خودرو تقریباً ثابت بماند. اگر خودرویی جلوی شما در حال حرکت است، فاصله طولی کافی را رعایت کنید تا در موج ناشی از آن گرفتار نشوید و مجبور نشوید برای جلوگیری از برخورد، ناگهان ترمز بگیرید.
همچنین باید به خودروهایی که از سمت مقابل میآیند توجه کنید. اگر میبینید خودروی مقابل با سرعت و بیاحتیاط در حال نزدیک شدن است و احتمال میدهید موج بزرگی ایجاد کند، در صورت امکان سرعت خود را اندکی کم کنید یا اگر فضا و شرایط اجازه میدهد، لحظاتی صبر کنید تا موج او بگذرد و سپس ادامه دهید. در خیابانهای باریک، هماهنگی نانوشته بین رانندگان، مانند عبور نوبتی، میتواند از ایجاد موجهای خطرناک جلوگیری کند.
حرکت سریع در آبگرفتگی و ایجاد موج بلند، علاوه بر خطر آسیب جدی به موتور و سیستم برقی خودرو، میتواند به عابران و املاک اطراف خسارت وارد کند و رفتار کاملاً غیرایمن به حساب میآید.
بررسی ترمز پس از عبور
پس از خروج از محدوده آبگرفتگی، فرض را بر این بگذارید که کارایی ترمزها «موقتاً کاهش یافته» است. ورود آب به اطراف لنتها و دیسک یا کاسه ترمز، یک لایه نازک آب بین سطح اصطکاکی ایجاد میکند و باعث میشود در چند لحظه نخست، ترمز به نرمی عمل نکند یا فاصله مورد نیاز برای توقف افزایش یابد.
در همان چند ده متر اول بعد از عبور، زمانی که پشت سر خودروها فاصله کافی دارید و خطر برخورد از عقب کم است، چند بار به آرامی و کوتاه روی پدال ترمز فشار دهید. این کار باعث ایجاد گرما در سطح لنت و دیسک میشود و آب باقیمانده را سریعتر تبخیر میکند، در نتیجه قدرت ترمز به حالت عادی نزدیکتر میشود. توجه کنید که این فشارها باید «ملایم و تدریجی» باشند تا موجب توقف ناگهانی یا لغزش خودرو نشوند.
اگر در این مرحله احساس کردید پدال ترمز بسیار نرم است، خودرو به یک طرف میکشد، یا ترمز گرفتن همراه با صدا و لرزش غیرعادی است، باید با احتیاط بیشتری رانندگی کنید و در اولین فرصت ایمن، خودرو را متوقف کرده و وضعیت را بررسی نمایید. گاهی ورود گل و لای یا سنگریزه میان لنت و دیسک میتواند صدا و سایش نامناسب ایجاد کند و در صورت ادامه حرکت، به اجزای ترمز آسیب بزند.
به هیچ وجه بلافاصله پس از عبور از آبگرفتگی، وارد مسیر پرسرعت یا مانورهای پیچیده نشوید. تا زمانی که از عملکرد نرمال ترمز مطمئن نشدهاید، سرعت را پایین نگه دارید و فاصله طولی با خودروی جلویی را بیشتر از حالت معمول در نظر بگیرید تا اگر ترمز کمی ضعیف بود، هنوز فرصت کافی برای توقف ایمن داشته باشید.
بعد از عبور از آبگرفتگی، بدون آزمودن ملایم ترمزها، با سرعت بالا رانندگی نکنید. خیس شدن سیستم ترمز میتواند مسافت توقف را به طور محسوسی افزایش دهد.
خطر خاموش شدن موتور
یکی از جدیترین خطرات در عبور از آبگرفتگی، خاموش شدن ناگهانی موتور در وسط آب است. این اتفاق هم از نظر فنی پرهزینه است و هم از نظر ایمنی میتواند بسیار خطرناک باشد، زیرا خودرو ممکن است در جایی متوقف شود که دیگر رانندگان شما را به موقع نبینند یا جریان آب شما را به سمت نقاط عمیقتر ببرد.
خاموش شدن موتور در آب معمولاً به یکی از این دلایل رخ میدهد: ورود آب به ورودی هوای موتور، رسیدن آب به اگزوز و ایجاد مقاومت شدید در خروج گازها، نفوذ آب به اجزای برقی و ایجاد اختلال در جرقه، یا افت ناگهانی دور موتور به دلیل گاز دادن یا ترمز گرفتن نامناسب. اگر موتور هنگام عبور در آب خاموش شد، مهمترین نکته این است که از «تلاش مکرر برای استارت زدن» خودداری کنید، زیرا اگر آب وارد سیلندر شده باشد، استارت زدن میتواند باعث شکستگی قطعات داخلی موتور شود که هزینه بسیار زیادی در پی دارد.
در چنین حالتی، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید، فلاشر را روشن کنید و اگر عمق آب اجازه میدهد و برای شما و سرنشینان خطری نیست، با کمک دیگران خودرو را تا جای ممکن به بیرون از محدوده عمیق هل دهید. خروج از خودرو در آب عمیق یا در مسیر عبور خودروهای دیگر باید با بیشترین احتیاط و ترجیحاً پس از اطمینان از توقف ترافیک انجام شود.
هنگامی که خودرو در جایی امنتر قرار گرفت، بهتر است تا رسیدن امداد خودرو و بررسی متخصص، از دستکاری موتور و برق آن خودداری کنید. اگر خاموش شدن موتور فقط به علت پاشش سطحی آب روی اتصالات برقی باشد، با خشک شدن نسبی ممکن است مشکل به طور موقت برطرف شود، اما تشخیص این موضوع بدون تجربه فنی دقیق نیست و هر استارت غیرضروری میتواند ریسک آسیب جدی را بالا ببرد.
اگر موتور در آبگرفتگی خاموش شد، هرگز به طور مکرر استارت نزنید. در صورت احتمال ورود آب به موتور، استارت زدن میتواند به «خرابی شدید داخلی موتور» منجر شود. اول ایمنی سرنشینان، سپس تماس با امداد فنی.
در مجموع، برخورد ایمن با آبگرفتگی بر سه اصل استوار است: «ارزیابی درست، احتیاط در عبور، و مراقبت فنی پس از خروج». هرگاه در هر یک از این سه بخش تردید داشتید، انتخاب امنتر، توقف در محل مناسب و استفاده از مسیر یا راهحل جایگزین است.
Views: 1