KAHIBARO
13.1.1. باران
Table of Contents
کاهش سرعت
رانندگی در باران حتی برای رانندگان باتجربه هم شرایطی پرخطر ایجاد میکند، چون سطح جاده لغزنده میشود، دید کم میشود و واکنش دیگران هم قابل پیشبینی نیست. اولین و مهمترین اقدام در چنین وضعیتی «کاهش سرعت» است. هرچقدر هم که محدودیت سرعت قانونی بالاتر باشد، شما باید سرعت خود را با شرایط واقعی جاده تنظیم کنید، نه فقط با عدد نوشته شده روی تابلو.
وقتی باران شروع میشود، لایهای از آب، گل و روغن روی آسفالت تشکیل میشود که باعث کاهش شدید اصطکاک بین لاستیک و سطح راه میگردد. در این حالت، همان ترمزی که در هوای خشک شما را در مثلا ۳۰ متر متوقف میکرد، ممکن است به ۴۰ یا ۵۰ متر نیاز داشته باشد. پس اگر با همان سرعت قبلی حرکت کنید، حتی با ترمزگیری درست، فرصت کافی برای توقف نخواهید داشت.
برای رانندگی ایمن در باران، همیشه این اصل را رعایت کنید که سرعت شما باید به قدری پایین باشد که بتوانید در محدوده دید خود کاملا متوقف شوید. اگر دید شما مثلا فقط ۵۰ متر است، سرعتتان باید آنقدر کاهش یابد که در همین ۵۰ متر بتوانید خودرو را بیخطر متوقف کنید. این موضوع در پیچها، سربالایی و سرازیری، نزدیک تقاطعها، مدرسهها و محل عبور عابر پیاده اهمیت دوچندان دارد.
همچنین در ابتدای بارش، که هنوز باران شدید نشده است، جاده از همیشه لغزندهتر است، چون لایه چربیها و آلودگیهای جمع شده روی آسفالت با اولین قطرات باران ترکیب و مثل صابون عمل میکند. در این دقایق اولیه، کاهش اضافی سرعت ضروری است. در شهرها، نزدیک تقاطعها، خط عابر، ایستگاه اتوبوس و محلهای پارک دوبل هم باید سرعت را بیشتر از حد معمول کم کنید، چون احتمال توقف ناگهانی دیگران زیاد است.
در باران همیشه سرعت «قانونی» را با سرعت «مطمئنه» مقایسه کنید و مقدار کمتر را انتخاب کنید. اگر سرعت قانونی ۸۰ و سرعت مطمئنه ۵۰ کیلومتر بر ساعت است، موظفید با حدود ۵۰ حرکت کنید.
افزایش فاصله
دومین اصل حیاتی رانندگی در باران، افزایش فاصله با خودروی جلویی است. همانطور که سطح جاده لغزندهتر میشود، مسافت لازم برای توقف خودرو هم افزایش مییابد. اگر در هوای خشک، فاصله زمانی استاندارد حداقل حدود ۲ ثانیه با خودروی جلویی است، در شرایط بارانی باید این فاصله را حداقل به ۳ ثانیه و در باران شدید حتی بیشتر افزایش دهید.
روش ساده برای سنجش فاصله زمانی این است که یک نقطه ثابت کنار جاده مثل تیر چراغ برق یا درخت را انتخاب کنید. وقتی خودروی جلویی از کنار آن میگذرد، شروع به شمردن کنید «یک هزار و یک، یک هزار و دو، یک هزار و سه». اگر قبل از تمام شدن این شمارش به آن نقطه رسیدید، یعنی فاصلهتان کم است و باید کمی از گاز بردارید تا فاصله طولی بیشتری ایجاد شود.
افزایش فاصله فقط برای زمانی نیست که در حال حرکت مستقیم هستید. هنگام نزدیک شدن به تقاطع، میدان، محل عبور عابر، سرعتگیر یا مناطقی که احتمال توقف ناگهانی وجود دارد، فاصله طولی خود را بیشتر کنید تا اگر خودروی جلو ناگهان ترمز گرفت، شما مجبور به ترمز شدید نشوید. همین فاصله اضافه است که در شرایط بارانی، شما را از برخورد زنجیرهای نجات میدهد.
اگر پشت موتورسیکلت، دوچرخه یا خودروی سنگین حرکت میکنید، فاصله را باز هم بیشتر کنید. موتورسیکلت به علت سطح تماس کمتر و ثبات کمتر، در باران بسیار لغزنده است و ممکن است ناگهانی سر بخورد یا توقف ناقص داشته باشد. خودروهای سنگین هم به دلیل طول بیشتر و آبپاشی از چرخها، دید شما را بدتر و مسافت ترمز خودشان را طولانیتر میکنند، پس قرار گرفتن خیلی نزدیک پشت آنها بسیار خطرناک است.
هرچه جاده خیستر و دید کمتر باشد، فاصله طولی بیشتری لازم است. در باران، حداقل ۳ ثانیه، و در باران شدید یا مهآلود، ۴ ثانیه یا بیشتر فاصله زمانی با خودروی جلویی حفظ کنید.
روشن کردن چراغها
یکی از اشتباههای رایج رانندگان در باران این است که تا وقتی هوا کاملا تاریک نشده، چراغ خودرو را روشن نمیکنند. در حالی که هدف چراغها در باران، فقط روشن کردن مسیر برای شما نیست، بلکه دیده شدن شما برای دیگران هم هست. باران، دید رانندگان دیگر و عابران را کاهش میدهد و قطرات باران روی شیشهها، تصویر خودروها را محو میکند. روشن بودن چراغها کمک میکند تا دیگران شما را زودتر تشخیص دهند و تصمیمهای ایمنتری بگیرند.
در باران، حتی اگر روز است و به نظرتان روشنایی کافی وجود دارد، بهتر است چراغ نور پایین را روشن کنید. استفاده از نور بالا در باران، به ویژه وقتی قطرات باران در هوا زیاد است، میتواند به چشم خودتان هم بازتاب پیدا کند و دیدتان را بدتر کند. نور بالا در ترکیب با قطرات باران، نوعی پرده نوری ایجاد میکند که جزئیات مسیر را مخفی میسازد. به همین دلیل در باران، نور پایین انتخاب ایمنتری است.
اگر در بزرگراه یا جاده بین شهری و در باران شدید رانندگی میکنید، روشن بودن چراغهای جلو و عقب برای تشخیص فاصله توسط دیگر رانندگان ضروری است. همچنین به چراغ مهشکن توجه داشته باشید. چراغ مهشکن جلو و عقب برای مه غلیظ و باران بسیار شدید است، نه برای باران سبک. استفاده بیجا از مهشکن عقب در باران سبک ممکن است راننده پشت سر را آزار دهد و تمرکزش را کم کند.
در عین حال مطمئن شوید که چراغ ترمز و چراغ راهنما هم سالم هستند، چون در باران بویژه هنگام ترمز و تغییر مسیر، دیگران برای تشخیص کار بعدی شما به این چراغها تکیه بیشتری میکنند. اگر چراغی سوخته است یا شیشه چراغها پر از گل و کثیفی است، پیش از حرکت یا در اولین فرصت ایمن آن را تمیز و اصلاح کنید.
در تمام بارانها، حتی در روز، چراغ نور پایین را روشن کنید تا هم مسیر را بهتر ببینید و هم دیگران شما را زودتر تشخیص دهند. از نور بالا در باران پرهیز کنید.
استفاده از برفپاککن
در هر رانندگی بارانی، برفپاککنها ابزار اصلی شما برای حفظ دید مناسب هستند. پیش از شروع فصل بارندگی، باید مطمئن شوید تیغههای برفپاککن سالم هستند، ترکهای ریز، پارگی، خشکی یا صدای کشیده شدن فلز روی شیشه، نشانه فرسودگی است. تیغه فرسوده آب را کامل جمع نمیکند و لکههای کشیدهای از آب روی شیشه باقی میگذارد که بهخصوص در شب، میتواند باعث خیرگی و کاهش دید شود.
در باران، متناسب با شدت بارش، سرعت مناسب برفپاککن را انتخاب کنید. استفاده از سرعت بسیار زیاد برفپاککن در باران سبک، فقط باعث لرزش و صدای اضافی و حواسپرتی میشود. در مقابل، در باران شدید اگر سرعت برفپاککن کم باشد، لایهای ضخیم از آب مدام جلوی دید شما قرار میگیرد. بیشتر خودروها چند درجه سرعت دارند و شما باید با توجه به شرایط، درجه مناسب را انتخاب کنید.
همچنین از مایع شیشهشوی مناسب استفاده کنید. وقتی باران ابتدا شروع میشود، آلودگیها و گردوغبار روی شیشه و سطح جاده پخش میشوند و دید را تار میکنند. استفاده از برفپاککن همراه با مایع شیشهشوی کمک میکند این لایه زودتر پاک شود. هرگز روی شیشه خشک، بدون آب یا مایع، برفپاککن را طولانی روشن نگذارید، چون هم به تیغهها آسیب میزند و هم خط و خش روی شیشه ایجاد میکند.
به شیشه عقب هم توجه کنید. بسیاری از خودروها برفپاککن عقب دارند که در باران، هنگام دندهعقب رفتن، پارک کردن یا تغییر خط در ترافیک، دید شما را از پشت بسیار بهتر میکند. اگر خودروی شما شیشه عقب بخار میکند، استفاده از گرمکن شیشه عقب، همراه با برفپاککن، ترکیب مؤثری برای حفظ دید است.
تیغه برفپاککن معیوب در باران، به معنی «نیمهکور» بودن راننده است. پیش از شروع فصل بارانی، حتما تیغهها را در صورت فرسودگی تعویض کنید.
جلوگیری از ترمز ناگهانی
در جاده خیس، اصطکاک بین لاستیک و سطح راه کمتر است، در نتیجه هر نوع ترمز شدید و ناگهانی میتواند منجر به قفل شدن چرخها و سر خوردن خودرو شود. حتی اگر خودرو مجهز به ترمز ضدقفل باشد، ترمز ناگهانی میتواند تعادل خودرو را به هم بزند و امکان برخورد از عقب را افزایش دهد. بنابراین، در باران باید سبک رانندگی خود را کاملا به حالت «ترمزهای نرم و تدریجی» تغییر دهید.
برای جلوگیری از ترمز ناگهانی، باید زودتر از معمول به وضعیت پیش رو توجه کنید. همواره چند خودرو جلوتر را زیر نظر بگیرید تا اگر متوجه کاهش سرعت یا روشن شدن چراغ ترمز آنها شدید، از همان لحظه پای خود را از روی گاز بردارید و به آرامی روی ترمز بیاورید. این عادت که به آن پیشبینی و رانندگی تدافعی میگویند، باعث میشود کمتر ناگهان مجبور به ترمز شدید شوید.
در تقاطعها، میدانها، نزدیک خط عابر پیاده، مدرسه و ایستگاههای اتوبوس، همیشه از قبل سرعت خود را کم کنید، حتی اگر هنوز لازم نباشد کامل بایستید. این کار به شما اجازه میدهد در صورت ورود ناگهانی عابر یا توقف غیرمنتظره خودروی جلو، با فشاری نرمتر و طولانیتر روی ترمز، خودرو را کنترل کنید.
اگر خودرو شما ترمز ضدقفل دارد، هنگام ترمز اضطراری لازم نیست پدال ترمز را «پمپ» کنید، کافی است با فشار ثابت و محکم روی پدال بایستید تا سیستم، ضربان را خودش تنظیم کند. اما هدف اصلی این است که تا حد امکان اصلا کار به ترمز اضطراری نکشد، و این فقط با کاهش سرعت و افزایش فاصله محقق میشود.
در باران، هر ترمز ناگهانی میتواند آغاز سر خوردن باشد. با نگاه دورتر، کاهش زودتر سرعت و افزایش فاصله، نیاز به ترمز شدید را تقریبا از بین ببرید.
خطر آبپیمایی
یکی از خطرات جدی رانندگی در باران، پدیدهای است که به آن «آبپیمایی» یا هیدروپلنینگ گفته میشود. در این وضعیت، وقتی سرعت خودرو زیاد است و لایهای از آب روی سطح جاده وجود دارد، لاستیکها فرصت کافی برای کنار زدن آب و تماس مستقیم با آسفالت پیدا نمیکنند. در نتیجه، خودرو روی یک لایه نازک آب سر میخورد و عملا اصطکاک با جاده به شدت کاهش پیدا میکند. در این لحظه، فرمانپذیری و ترمزگیری خودرو به شدت مختل میشود.
عواملی که احتمال آبپیمایی را زیاد میکنند شامل سرعت بالا، عمق زیاد آب روی جاده، لاستیکهای کم آج یا صاف، فشار باد نامناسب و حتی شیارهای فرسوده سطح جاده هستند. هرچه سرعت شما بیشتر باشد، احتمال اینکه لاستیک نتواند آب را به موقع از زیر خود خارج کند، بیشتر میشود. به همین دلیل در بزرگراهها و آزادراهها هنگام باران شدید، کاهش قابل توجه سرعت ضروری است.
نشانههای شروع آبپیمایی ممکن است شامل سبک شدن ناگهانی فرمان، واکنش ندادن فرمان به پیچ کوچک، و احساس شناور شدن چرخها روی آب باشد. در این لحظه، واکنش شما بسیار مهم است. هرگونه چرخاندن شدید فرمان یا ترمز ناگهانی، میتواند باعث چرخش ناگهانی و از دست رفتن کنترل کامل خودرو شود.
اگر احساس کردید خودرو روی آب سر میخورد، پای خود را به آرامی از روی پدال گاز بردارید و اجازه دهید خودرو به تدریج سرعتش را کم کند. فرمان را محکم ولی بدون حرکت شدید نگه دارید و منتظر بمانید تا وقتی که دوباره احساس کردید چرخها با سطح جاده درگیر شدهاند، سپس به آرامی کنترل کامل را بازمیگیرید. از ترمز ناگهانی یا کشیدن فرمان خودداری کنید.
برای پیشگیری از آبپیمایی، در باران شدید سرعت را به طور محسوس کاهش دهید و مطمئن شوید لاستیکها آج کافی و فشار باد مناسب دارند.
عبور از آبگرفتگی
در بارانهای شدید یا در نقاطی با سیستم زهکشی ضعیف، ممکن است با محلهایی روی جاده روبهرو شوید که آب در آنها جمع شده است. عبور ناآگاهانه از آبگرفتگی میتواند به خودرو و سرنشینان آسیب برساند، کنترل خودرو را مختل کند یا حتی باعث خاموش شدن موتور و گیر افتادن در وسط مسیر شود.
اولین نکته این است که اگر عمق آب مشخص نیست، تا حد امکان از عبور خودداری کنید. آب تیره و گلآلود عمق واقعی را نشان نمیدهد و ممکن است چالهای عمیق یا دریچهای باز زیر آن پنهان باشد. تا جایی که ممکن است صبر کنید تا آب فروکش کند یا مسیر دیگری را انتخاب کنید. اگر خودروی دیگری با سرعت پایین از همان نقطه عبور میکند، میتوانید از او برای تخمین عمق کمک بگیرید، اما هرگز کورکورانه به دنبالش وارد آب نشوید.
اگر تصمیم گرفتید از آبگرفتگی عبور کنید و مطمئن هستید که عمق آن از نیمه چرخ کمتر است، بایستی با سرعت بسیار پایین و یکنواخت حرکت کنید. دنده سبک ولی سرعت کم انتخاب کنید، طوری که نیازی به تعویض دنده وسط آب نداشته باشید. تعویض دنده و برداشتن پا از روی گاز ممکن است باعث ورود آب به اگزوز یا افت توان موتور شود. ورود با سرعت زیاد، موج بزرگی ایجاد میکند که میتواند آب را به موتور، برق خودرو یا داخل کابین برساند.
اگر مسیر دوطرفه است، هنگام عبور از آبگرفتگی باید حواستان به اسپری آب روی خودروهای روبهرو یا عابران هم باشد. حرکت با سرعت پایین، علاوه بر حفظ کنترل، مانع پاشیدن شدید آب روی دیگران میشود که هم غیراخلاقی است و هم میتواند دید آنها را برای لحظهای مختل کند.
پس از عبور از محل پرآب، در نقطهای امن و خشک، چند بار به نرمی ترمز بگیرید تا لنتها خشک شوند و مطمئن شوید ترمزها به حالت عادی برگشتهاند. اگر احساس کردید ترمز نرم شده یا صدای غیرعادی میدهد، با احتیاط و سرعت کم خود را به تعمیرگاه برسانید. همچنین اگر موتور بد کار میکند یا چراغ هشدار روی صفحه روشن شده است، خودرو را بررسی کنید و از ادامه رانندگی طولانی با وضعیت نامشخص پرهیز کنید.
اگر عمق آبگرفتگی را نمیدانید یا احتمال میدهید بالاتر از نیمه چرخ باشد، از عبور خودداری کنید. یک دور زدن امن یا صبر کردن، ارزشش از گیر افتادن در آب بسیار بیشتر است.
Views: 1