6.3.3. خروج از میدان

Table of Contents

انتخاب خروجی

برای خروج صحیح از میدان، همه چیز از قبل از ورود به میدان شروع می‌شود. راننده باید از همان ابتدا بداند در کدام خروجی قصد ترک میدان را دارد تا در طول حرکت، فرصت کافی برای انتخاب خط و انجام کارهای لازم داشته باشد. شماره‌گذاری ذهنی خروجی‌ها بسیار کمک‌کننده است. هنگام نزدیک شدن به میدان، خروجی مورد نظر خود را نسبت به محل ورودتان به صورت «خروجی اول، دوم، سوم و…» در ذهن مشخص کنید. این کار باعث می‌شود ناگهان در لحظه آخر تصمیم به خروج نگیرید.

در میدان‌های مجهز به تابلوهای اخباری و جهت‌نما، پیش از ورود به میدان تابلوها را بخوانید و خروجی مورد نیاز را پیدا کنید. اگر میدان چندخطه است، همراه با تعیین خروجی باید در همان ابتدای ورود، خط خود را متناسب با خروجی آینده انتخاب کنید، نه در لحظه آخر. اگر خروجی نزدیک است، برای آن که زمان کافی داشته باشید، باید سرعت خود را به اندازه‌ای کاهش دهید که بتوانید محیط اطراف، دیگر خودروها و عابران را به‌خوبی بررسی کنید.

اگر در میدان، خروجی خود را گم کردید یا به هر دلیل نتوانستید در موقعیت مناسب برای خروج قرار بگیرید، نباید ترمز ناگهانی بگیرید یا تغییر خط تند و ناگهانی انجام دهید. ساده‌ترین راه این است که یک دور دیگر در میدان بزنید تا این بار با آمادگی بیشتر، خروجی را انتخاب کنید.

قاعده مهم: اگر برای خروج از میدان آماده نیستید، «یک دور کامل دیگر» در میدان بزنید. هرگز با ترمز ناگهانی یا تغییر خط ناگهانی خود و دیگران را در خطر قرار ندهید.

قرارگیری در خط مناسب

نحوه قرار گرفتن در خط، به اندازه خود خروج از میدان اهمیت دارد، به ویژه در میدان‌های چندخطه. در میدان‌های تک‌خطه، تمام خودروها در یک خط حرکت می‌کنند و کافی است هنگام نزدیک شدن به خروجی، به سمت راست متمایل شوید، بدون این که از خط خارج شوید یا حرکتی زیگزاگی انجام دهید. اما در میدان‌های دو یا چندخطه، انتخاب و حفظ خط مناسب بسیار مهم است.

در بیشتر میدان‌ها، اصل کلی این است که خودروهایی که می‌خواهند از خروجی‌های نزدیک استفاده کنند، در خط راست حرکت کنند و خودروهایی که قصد دارند بیشتر در میدان بمانند، در خطوط میانی یا چپ قرار بگیرند. وقتی در میدان هستید و می‌دانید خروجی شما نزدیک است یا در یک تا دو خروجی آینده باید خارج شوید، باید به تدریج به سمت خط راست منتقل شوید. این کار با ترتیب مشخص انجام می‌شود: کنترل آینه‌ها، استفاده از راهنما، بررسی نقطه کور، تنظیم سرعت و سپس تغییر آرام خط.

اگر در خط چپ یا میانی هستید و متوجه می‌شوید که برای خروج باید در خط راست باشید، اما راه برای تغییر خط ایمن وجود ندارد، نباید از میان خودروها «خود را جا بدهید» یا دو خط را یک‌باره قطع کنید. در این وضعیت، ادامه حرکت در خط فعلی و انجام یک دور کامل دیگر در میدان، امن‌ترین و مطابق آیین‌نامه‌ترین کار است.

در میدان‌های خیلی شلوغ، انتخاب سرعت مناسب برای هماهنگ شدن با خودروهای خط راست کمک می‌کند که بتوانید بدون فشار آوردن به دیگران و بدون ترمز ناگهانی، به خط راست منتقل شوید. همیشه به یاد داشته باشید که «خط خروج» معمولا همان نزدیک‌ترین خط به حاشیه راست میدان است و باید پیش از رسیدن به خروجی، در این خط قرار گرفته باشید، نه روی خود خروجی.

استفاده از راهنما

راهنما زبان رسمی شما با دیگر رانندگان است. در میدان، دو استفاده اصلی از راهنما برای خروج وجود دارد: اول هنگام تغییر خط برای نزدیک شدن به خروجی، و دوم درست پیش از خروج از میدان. بسیاری از رانندگان تازه‌کار یکی از این دو را فراموش می‌کنند که می‌تواند باعث ایجاد سوءبرداشت و تصادف شود.

وقتی تصمیم می‌گیرید از خط میانی یا چپ به خط راست حرکت کنید، باید راهنمای سمت راست را قبل از شروع تغییر خط روشن کنید تا رانندگان پشت سر و کنار شما بدانند قصد دارید به سمت راست بروید. پس از تکمیل تغییر خط و قرار گرفتن کامل در خط جدید، اگر هنوز تا خروجی فاصله دارید، می‌توانید راهنما را خاموش کنید تا دیگران تصور نکنند در همان لحظه می‌خواهید از میدان خارج شوید.

در مرحله دوم، زمانی که در خط راست هستید و خروجی نزدیک است، باید دوباره راهنمای راست را روشن کنید تا به رانندگان عقب و کنار خود اعلام کنید که در خروجی پیش رو، میدان را ترک خواهید کرد. راهنما باید «به‌موقع» زده شود، نه آن قدر زود که باعث اشتباه دیگران شود و نه آن قدر دیر که دیگران فرصت واکنش نداشته باشند. معیار مناسب این است که کمی قبل از شروع انحراف به سمت خروجی، راهنما را فعال کنید و تا پس از ورود کامل به خیابان خروجی روشن نگه دارید.

اشتباه رایج این است که برخی رانندگان در طول کل حضور در میدان، راهنما را روشن نگه می‌دارند. این کار به شدت گمراه‌کننده است، زیرا دیگران نمی‌دانند دقیقا در کدام نقطه قصد خروج دارید. همچنین روشن نکردن راهنما هنگام خروج، یکی از خطاهای مهم در آزمون عملی محسوب می‌شود.

قاعده مهم: هر بار که برای خروج از میدان، «خط عوض می‌کنید» یا «از میدان خارج می‌شوید»، باید راهنمای راست را روشن کنید. نداشتن راهنما در این دو حالت، خطای جدی و خطرآفرین است.

کنترل نقطه کور

در میدان، به علت قوس مسیر و تغییر مداوم زاویه دید، نقاط کور اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. حتی اگر آینه‌های شما به‌درستی تنظیم شده باشند، همیشه ناحیه‌ای در کنار و کمی عقب خودرو وجود دارد که در آینه‌ها دیده نمی‌شود. هنگام خروج از میدان، معمولا باید به خط راست نزدیک شوید یا از همان خط راست به سمت خروجی انحراف ایجاد کنید، و در هر دو حالت، احتمال حضور موتورسیکلت، دوچرخه یا خودروی سواری در نقطه کور شما وجود دارد.

کنترل نقطه کور، مرحله‌ای جدا از نگاه کردن در آینه‌ها است. ترتیب صحیح پیش از خروج این است که ابتدا آینه وسط و سپس آینه راست را بررسی کنید، بعد راهنما بزنید و در نهایت با یک نگاه کوتاه به شانه راست، نقطه کور را کنترل کنید. این نگاه باید سریع و کوتاه باشد تا چشم شما زیاد از مسیر جلو جدا نشود، اما به اندازه‌ای واضح که بفهمید وسیله‌ای در کنار شما حرکت می‌کند یا نه.

در میدان‌های شلوغ، به‌خصوص جایی که موتورسواران زیاد بین خطوط حرکت می‌کنند، احتمال حضور آن‌ها در نقطه کور بسیار بالا است. اگر هنگام نگاه به نقطه کور متوجه شدید وسیله‌ای در کنار شما است، نباید به حرکت خود برای خروج ادامه دهید. در این شرایط، راهنما را روشن نگه دارید، سرعت خود را کمی تنظیم کنید و اجازه دهید وسیله نقلیه از کنار شما عبور کند. پس از خالی شدن فضای کناری، دوباره نقطه کور را چک کنید و سپس برای خروج اقدام کنید.

رانندگان تازه‌کار گاهی به آینه‌ها اعتماد کامل می‌کنند و مرحله نگاه به شانه را حذف می‌کنند، در حالی که یکی از نکات کلیدی در آموزش و آزمون عملی، «ترکیب آینه، راهنما و کنترل نقطه کور» است. نادیده گرفتن هر کدام از این سه، به معنی افزایش احتمال برخورد جانبی هنگام خروج از میدان است.

توجه به گذرگاه عابر

بسیاری از میدان‌ها دارای گذرگاه عابر پیاده در ابتدای خیابان‌های خروجی هستند. این گذرگاه‌ها معمولا کمی بعد از خروج از میدان یا بلافاصله در ابتدای خیابان قرار دارند. هنگام تمرکز بر خروج، راننده ممکن است فقط به خودروهای دیگر توجه کند و عابران را فراموش کند که یکی از مهم‌ترین خطاهای ایمنی است.

پیش از خروج از میدان، باید میدان دید خود را کمی گسترش دهید و علاوه بر خودروها، حاشیه راست و چپ خروجی را نیز بررسی کنید تا حضور احتمالی عابر، کودک، سالمند یا فردی که قصد عبور از خط عابر را دارد، دیده شود. اگر گذرگاه در ابتدای خروجی قرار دارد، راننده باید هنگام انحراف به سمت خروجی، آمادگی کامل برای کاهش سرعت و حتی توقف قبل از خط عابر پیاده را داشته باشد.

حق تقدم در گذرگاه عابر پیاده با عابر است، به ویژه وقتی گذرگاه خط‌کشی شده یا چراغ عابر وجود دارد. بنابراین حتی اگر از نظر ترافیکی، شما مجاز به خروج از میدان باشید، در صورت حضور عابر روی گذرگاه یا در آستانه ورود به آن، موظفید ابتدا به عابر اجازه عبور بدهید و سپس حرکت کنید.

در میدان‌های نزدیک مدرسه یا مناطق مسکونی، احتمال حضور کودکان و عابران کم‌تجربه بیشتر است. در این شرایط، باید سرعت خروج را کمتر کنید و منتظر حرکات ناگهانی احتمالی باشید. هرگز نباید روی این فرض حساب کنید که عابر حتما در جای خود می‌ایستد یا به شما راه می‌دهد. در آزمون عملی، بی‌توجهی به عابر، حتی اگر تصادفی رخ ندهد، می‌تواند جزو خطاهای خطرناک محسوب شود.

قاعده مهم: «خروج از میدان» شما هرگز نباید موجب قطع عبور ایمن عابر روی گذرگاه شود. اگر عابری روی گذرگاه است یا قصد ورود به آن را دارد، ابتدا توقف کنید، سپس پس از تخلیه گذرگاه از میدان خارج شوید.

خروج ایمن

خروج ایمن از میدان ترکیبی از تمام مراحل قبلی است، اما با تأکید ویژه بر نرمی و پیش‌بینی‌پذیری حرکت. خروج ایمن یعنی شما بدون ایجاد ترس، اجبار یا واکنش ناگهانی در دیگران، میدان را ترک کنید و بلافاصله پس از خروج، در موقعیت درستی در خیابان جدید قرار بگیرید.

ترتیب منطقی خروج ایمن را می‌توان چنین خلاصه کرد: ابتدا خروجی را از قبل انتخاب کرده‌اید، سپس در فاصله مناسب به خط راست آمده‌اید، بعد آینه‌ها را چک می‌کنید، راهنمای راست را روشن می‌کنید، نقطه کور را نگاه می‌کنید و وقتی مطمئن شدید مسیر کناری و جلو خالی است، با کاهش ملایم زاویه فرمان، خودرو را به سمت خروجی هدایت می‌کنید. در تمام این مراحل، سرعت شما باید با شرایط میدان، حجم ترافیک و وجود احتمالی عابر هماهنگ باشد.

هنگام خروج، نباید به صورت تند و با زاویه زیاد فرمان را بچرخانید، زیرا این کار ممکن است باعث انحراف ناگهانی، کشیده شدن عقب خودرو به سمت خط مجاور یا لغزش در شرایط نامساعد جوی شود. انحراف به سمت خروجی باید تدریجی و پیوسته باشد تا خودروهای پشت سر و کنار شما فرصت کافی برای تنظیم حرکت خود داشته باشند.

به محض ورود به خیابان خروجی، باید دوباره شرایط جدید را ارزیابی کنید. ممکن است این خیابان خود چندخطه باشد و شما لازم باشد در یکی از خطوط مشخص قرار بگیرید. بلافاصله پس از خروج، راهنما را در زمان مناسب خاموش کنید، سرعت خود را با ترافیک خیابان جدید هماهنگ کنید و در صورت نیاز، تعویض دنده انجام دهید.

اشتباهات رایج در خروج از میدان شامل ترمز ناگهانی در لحظه آخر، پیچیدن تند، تغییر خط هم‌زمان با خروج، عدم استفاده از راهنما، بی‌توجهی به عابر و برگشتن ناگهانی به داخل میدان در صورت تردید است. اگر در لحظه خروج تردید کردید یا احساس کردید موقعیت شما مناسب نیست، نباید به وسط خروجی ترمز شدید بگیرید یا سعی کنید نیمه‌راه به میدان برگردید. در این حالت، ادامه خروج و سپس اصلاح مسیر در خیابان بعدی، ایمن‌تر از برگشت ناگهانی است.

قاعده مهم: خروج ایمن از میدان یعنی «بدون ترمز ناگهانی، بدون پیچ تند، بدون تغییر خط ناگهانی و بدون مزاحمت برای عابر یا خودروهای دیگر» میدان را ترک کنید. اگر هر یک از این موارد لازم شد، از خروج صرف نظر کنید و یک دور دیگر در میدان بچرخید.