KAHIBARO
14.2.2. پشتسری و کیسه هوا
Table of Contents
تنظیم پشتسری
پشتسری یکی از مهمترین اجزای ایمنی غیرفعال در خودرو است که در تصادفها، مخصوصا ضربه از عقب، از گردن و مهرههای گردنی شما محافظت میکند. نقش آن گرفتن سر و محدود کردن حرکت ناگهانی آن است، نه تکیهگاه راحت برای لم دادن.
برای تنظیم درست پشتسری، ابتدا روی صندلی خود در وضعیت صحیح رانندگی بنشینید، یعنی پشتتان به پشتی صندلی تکیه داشته باشد و سر را جلو نبرده باشید. سپس ارتفاع پشتسری را تنظیم کنید تا بالاترین قسمت آن تقریبا همسطح با بالای سر یا حداکثر در حد بالای گوشهای شما قرار بگیرد. قرار گرفتن پشتسری در سطح میانه سر یا پایینتر از آن خطر آسیب را زیاد میکند، چون در ضربه از عقب، ستون گردن را مانند اهرم خم میکند.
فاصله افقی سر تا پشتسری نیز بسیار مهم است. به طور معمول، فاصلهای در حدود ۳ تا ۵ سانتیمتر مناسب است، به طوری که وقتی سر را کمی عقب میبرید، به پشتسری برسد و برای حمایت آماده باشد. اگر فاصله زیاد باشد، در لحظه تصادف، سر با شتاب زیادی به عقب حرکت میکند و قبل از تماس با پشتسری آسیب میبیند. اگر فاصله صفر باشد و سر دائم به پشتسری چسبیده باشد، معمولا نشانه نامناسب بودن وضعیت نشستن است.
بسیاری از خودروها امکان تنظیم جلو و عقب پشتسری را هم دارند. در این صورت، آن را کمی به سر نزدیک کنید، بدون این که فشار دائمی ایجاد شود. در صندلی سرنشین جلو و عقب نیز باید پشتسریها برای هر نفر به صورت جداگانه، متناسب با قد او تنظیم شوند، نه این که در یک ارتفاع ثابت برای همه بمانند.
تنظیم درست پشتسری برای تمام سرنشینان، مخصوصا افراد قدبلند، کودکان بزرگتر که از صندلی بوستر استفاده میکنند، و سرنشینان ردیف عقب، یک ضرورت ایمنی است، نه یک انتخاب سلیقهای.
جلوگیری از آسیب گردن
در تصادفهای ضربه از عقب، شایعترین آسیب، «شلاقی شدن گردن» است، یعنی حالتی که ابتدا بدن به جلو و سر به عقب پرت میشود و سپس برعکس، سر به جلو برمیگردد. این حرکت ناگهانی میتواند باعث کشیدگی عضلات، آسیب رباطها و حتی صدمات جدی به مهرههای گردنی شود. پشتسری درست تنظیم شده میتواند محدوده این حرکت ناگهانی را بسیار کم کند و بار وارد بر گردن را کاهش دهد.
برای کاهش خطر آسیب گردن، سه عامل مهم است: وضعیت صحیح نشستن، تنظیم درست صندلی، و تنظیم دقیق پشتسری. صندلی را زیاد خوابانده نگه ندارید، زیرا در این حالت در تصادف، بدن به پایین سر میلغزد و پشتسری دیگر در جای مناسب پشت سر قرار نمیگیرد. فاصله صندلی با فرمان و داشبورد باید به گونهای باشد که بتوانید بدون کشیدن بیش از حد دستها و بدون خم کردن زیاد گردن رانندگی کنید.
سر را در حالت طبیعی نگه دارید، نه خیلی جلو آورده و نه بیش از حد عقب داده. بسیاری از افراد عادت دارند موقع رانندگی کمی سر را جلو ببرند، که هم دید را بدتر میکند و هم در زمان ضربه، فشار بیشتری به گردن وارد میشود. اگر پشتسری درست تنظیم شده باشد، در این حالت سر از تکیهگاه ایمن خود دور میشود و نقش حفاظتی آن کم میگردد.
برای سرنشینان عقب نیز خطر آسیب گردن در تصادف از عقب و حتی در ترمز شدید وجود دارد. بنابراین هرگز پشتسریهای ردیف عقب را برای «بهتر دیدن عقب» پایین نیاورید یا کلا جدا نکنید. بهتر است آینهها را درست تنظیم کنید تا نیازی به قربانی کردن ایمنی سرنشینان عقب برای دید بهتر نداشته باشید.
هر بار که تنظیم صندلی را تغییر میدهید، باید دوباره پشتسری را متناسب با وضعیت جدید بدن و ارتفاع سر خود تنظیم کنید. تغییر صندلی بدون تنظیم مجدد پشتسری، اثر حفاظتی آن را از بین میبرد.
عملکرد کیسه هوا
کیسه هوا یک سامانه ایمنی غیرفعال است که در تصادفهای نسبتاً شدید، با سرعت بسیار بالا و فقط در چند هزارم ثانیه، باز میشود تا بین بدن سرنشین و قسمتهای سخت کابین مانند فرمان، داشبورد و شیشه جلو، یک «بالش موقت» ایجاد کند و شدت ضربه را کاهش دهد. این سامانه مکمل کمربند ایمنی است، نه جایگزین آن. در طراحی خودرو، فرض بر این است که سرنشین کمربند بسته است و کیسه هوا به همان شکل تنظیم شده است.
حسگرهای ضربه یا شتاب سنجها در قسمتهای مختلف خودرو نصب شدهاند. وقتی این حسگرها شتاب ناگهانی و شدید ناشی از برخورد را تشخیص میدهند، واحد کنترل الکترونیکی، فرمان باز شدن کیسه هوا را صادر میکند. در کسری از ثانیه، یک ماده گازی یا چاشنی مخصوص، گاز تولید میکند و کیسه را پر میسازد. کیسه کاملا نرم و سبک نیست، بلکه برای این که بتواند ضربه را تحمل کند، در لحظه اول باز شدن، همراه با صدا و فشار قابل توجهی است.
پس از برخورد بدن یا سر با کیسه هوا، این کیسه از طریق سوراخهای خروجی، به سرعت تخلیه میشود تا مانع تنفس نشود و فشار ثابت روی بدن باقی نماند. مدت زمان کل عمل باز شدن تا خالی شدن کیسه هوا بسیار کوتاه است، اما همین لحظه کوتاه میتواند از ضربه مستقیم به سر، سینه، و اندامهای داخلی جلوگیری کند و جان سرنشین را نجات دهد.
نوع و محل کیسه هوا در خودروهای مختلف فرق میکند. معمولاً یک کیسه هوا در فرمان، یک کیسه در داشبورد جلوی سرنشین، و در بسیاری از خودروها کیسههای جانبی روی صندلیها یا پردهای در سقف برای حفاظت از سر در ضربههای جانبی تعبیه شده است. برخی خودروها برای زانوها نیز کیسه هوا دارند.
اگر کمربند بسته نشده باشد، بدن در لحظه برخورد بیش از حد به سمت جلو پرت میشود و در لحظه باز شدن کیسه هوا ممکن است برخورد بسیار شدیدی بین بدن و خود کیسه رخ دهد و به جای کاهش آسیب، باعث آسیبهای جدی صورت، گردن یا قفسه سینه شود. به همین دلیل است که استفاده از کمربند ایمنی حتی در خودروهای مجهز به چندین کیسه هوا نیز یک ضرورت مطلق است.
کیسه هوا فقط وقتی بهترین حفاظت را ایجاد میکند که:
۱. کمربند ایمنی به طور صحیح بسته شده باشد.
۲. سرنشین در فاصله و وضعیت درست نسبت به فرمان یا داشبورد نشسته باشد.
فاصله مناسب از فرمان
کیسه هوای راننده داخل فرمان تعبیه شده است. هنگام باز شدن، این کیسه به سرعت به سمت بدن راننده حرکت میکند و سپس بدن، آن را فشار میدهد و گاز آن تخلیه میشود. اگر راننده بیش از حد به فرمان نزدیک باشد، در لحظه باز شدن کیسه، قبل از کامل شدن باز شدن آن، بدن یا سر با آن برخورد بسیار شدیدی خواهد داشت و خطر آسیب افزایش مییابد.
فاصله مناسب راننده از فرمان به طور معمول به گونهای است که وقتی شانهها به پشتی صندلی تکیه دارند، دستها کمی خم باشند، نه کاملا صاف. یک معیار عملی این است که وقتی مچ دست خود را روی بالای فرمان میگذارید، بدون خم کردن کمر به جلو، شانهها هنوز به پشتی صندلی تکیه داشته باشند. در این وضعیت، هنگام رانندگی، دستها در حدود زاویه ۹۰ تا ۱۲۰ درجه خم هستند و فاصله قفسه سینه تا فرمان معمولا در حدود ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر است.
برای افرادی که قد کوتاهتری دارند، نباید راهحل نزدیک کردن بیش از حد صندلی به فرمان باشد. بهتر است تا حد امکان ارتفاع صندلی و شیب پشتی را طوری تنظیم کنند که هم پدالها به راحتی زیر پا باشند و هم فاصله ایمن با فرمان حفظ شود. اگر باز هم مشکل وجود داشت، در بسیاری از خودروها تنظیم تلسکوپی فرمان (جلو و عقب شدن) کمک میکند تا بدون فدا کردن فاصله ایمن، کنترل پدالها و دید مناسب حفظ شود.
در سمت سرنشین جلو، فاصله بدن تا داشبورد و محل خروج کیسه هوا بسیار مهم است. سرنشین نباید زانوهایش را به داشبورد بچسباند یا پاها را روی داشبورد بگذارد. در تصادف، باز شدن کیسه هوا میتواند با پا یا زانوی سرنشین برخورد شدید داشته باشد و باعث شکستگی یا آسیب جدی مفاصل شود.
همچنین، تکیه دادن زیاد به جلو، مثلا برای صحبت با راننده یا دستکاری دستگاه روی داشبورد، فاصله با کیسه هوا را ناامن میکند. بهترین وضعیت، نشستن با کمر تکیه داده به صندلی و حفظ فاصله مناسب با داشبورد است.
فاصله ناکافی از فرمان یا داشبورد میتواند هنگام عمل کردن کیسه هوا، خطر شکستگی قفسه سینه، آسیب گردن، و صدمات جدی صورت را افزایش دهد. همیشه صندلی را طوری تنظیم کنید که دستها کمی خم، و سینه حداقل یک وجب از فرمان فاصله داشته باشد.
خطر قرار دادن اشیا مقابل کیسه هوا
کیسه هوا در لحظه باز شدن با نیروی بسیار زیاد به سمت سرنشین حرکت میکند. اگر بین کیسه هوا و بدن شما هر جسم دیگری وجود داشته باشد، آن جسم با همان سرعت و نیرو به سمت شما پرتاب میشود و میتواند مانند یک «پرتابه خطرناک» عمل کند. به همین دلیل است که قرار دادن هرگونه شیء در مسیر باز شدن کیسه هوا به شدت خطرناک و ممنوع است.
روی غربیلک فرمان، بهویژه در بخش مرکزی که محل نصب کیسه هوا است، نباید هیچ وسیله اضافی مانند قاب گوشی، هولدر، تزئینات برجسته، نمادها، یا هر وسیله دیگر نصب کنید. در لحظه باز شدن کیسه هوا، این وسایل میتوانند به صورت پرتابه، مستقیما به صورت و سینه شما برخورد کنند.
در سمت سرنشین جلو، قرار دادن اشیا روی داشبورد، مخصوصا روی پوشش محل خروج کیسه هوا، بسیار خطرناک است. جعبه دستمال کاغذی، تزئینات، دستگاه ضبط جداگانه، کتاب، کیف کوچک، یا هر وسیله دیگری در زمان باز شدن کیسه هوا با سرعت به سمت سرنشین پرتاب میشود و میتواند باعث شکستگی بینی، دندان، یا آسیب شدید چشم و صورت شود.
جلوی کیسههای هوای جانبی و پردهای نیز نباید وسایل سخت قرار داده شود. مثلا نصب قلاب یا آویزهای سفت و فلزی کنار ستونها و سقف، یا قرار دادن اشیای سنگین بین صندلی و در، میتواند در زمان باز شدن کیسههای جانبی، آسیبزا باشد.
چیدمان کودک روی صندلی جلو با کیسه هوای فعال، مخصوصا اگر از صندلی کودک رو به عقب استفاده شود، به شدت خطرناک است. در این حالت، در تصادف، کیسه هوا به پشت صندلی کودک ضربه میزند و فشار شدیدی به سر و گردن او وارد میکند. در بسیاری از خودروها، روی داشبورد برچسب اخطار وجود دارد که استفاده از صندلی کودک رو به عقب در مقابل کیسه هوای فعال را ممنوع میکند.
همچنین، هرگز حیوان خانگی، کیف بزرگ، یا ساک را روی پاهای سرنشین جلو طوری قرار ندهید که در مسیر باز شدن کیسه هوا باشد. این اشیا میتوانند هنگام باز شدن کیسه، هم خود سرنشین و هم دیگران را زخمی کنند.
هر شیئی که در مسیر باز شدن کیسه هوا قرار بگیرد، در لحظه تصادف میتواند به یک «پرتابه پرسرعت» تبدیل شود. هیچ چیز را روی فرمان، مقابل کیسه هوای داشبورد، یا در مسیر کیسههای جانبی قرار ندهید و از صندلی کودک رو به عقب در جلوی خودروی دارای کیسه هوای فعال استفاده نکنید.
Views: 1