KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)

IDE چیست و چرا به درد ما می‌خورد؟

در فصل راه‌اندازی پایتون، با نصب پایتون و اجرای آن آشنا شده‌اید. در این بخش می‌خواهیم یک قدم جلوتر برویم و از «محیط‌های توسعه» یا IDE استفاده کنیم تا نوشتن و اجرای برنامه‌ها راحت‌تر و منظم‌تر شود.

IDE مخفف Integrated Development Environment است؛ یعنی «محیط یکپارچهٔ توسعه». به‌جای اینکه:

  • در یک ویرایشگر ساده (مثل Notepad) کد بنویسید،
  • در ترمینال آن را اجرا کنید،
  • خطاها را جداگانه بررسی کنید،

در یک IDE همهٔ این کارها را یکجا دارید:

  • ویرایشگر کد با رنگ‌بندی
  • دکمهٔ اجرای برنامه
  • نمایش خطاها
  • گاهی امکانات تکمیلی مثل تکمیل خودکار، مدیریت پروژه و ...

در این فصل دو محیط رایج را می‌بینیم:

  • IDLE (همراه خود پایتون)
  • VS Code (یک ویرایشگر مدرن با امکانات زیاد)

کار با IDLE

IDLE همراه با پایتون نصب می‌شود (به‌ویژه در ویندوز). اگر پایتون را نصب کرده‌اید، معمولاً IDLE هم دارید.

باز کردن IDLE

ویندوز

  1. در منوی Start بنویسید: IDLE
  2. روی IDLE (Python 3.x) کلیک کنید.
    یک پنجره با عنوانی شبیه Python 3.x Shell باز می‌شود.

macOS

  • اگر پایتون را از سایت رسمی نصب کرده‌اید، در پوشهٔ Applications به دنبال IDLE یا پوشهٔ Python 3.x بگردید و روی IDLE کلیک کنید.

لینوکس

  • بسته به توزیع، ممکن است بستهٔ جداگانه idle لازم باشد.
  • بعد از نصب، در منو یا با دستور idle3 می‌توانید آن را باز کنید.

آشنایی با پنجرهٔ Shell در IDLE

اولین پنجرهٔ IDLE معمولاً «Shell» است؛ شبیه حالت تعاملی پایتون که مستقیماً دستور می‌دهید و فوراً جواب می‌گیرید.

نشانهٔ >>> یعنی می‌توانید یک دستور پایتون بنویسید:

>>> 2 + 3
5

برای تست‌های سریع و تمرین‌های کوچک، Shell بسیار مفید است.

اما برای نوشتن برنامه‌های واقعی، بهتر است از «فایل اسکریپت» استفاده کنید.

ایجاد و ذخیرهٔ یک فایل اسکریپت در IDLE

برای نوشتن یک برنامهٔ چند خطی:

  1. در منوی بالا روی File کلیک کنید.
  2. گزینهٔ New File را بزنید.
    یک پنجرهٔ جدید خالی باز می‌شود (Editor).

در این پنجره می‌توانید کد بنویسید. مثلاً:

print("سلام، این اولین برنامهٔ من در IDLE است!")

حالا لازم است این فایل را ذخیره کنید:

  1. از منوی File روی Save بزنید (یا Ctrl+S / در macOS: Cmd+S).
  2. یک نام مثل hello.py انتخاب کنید.
  3. مطمئن شوید پسوند .py است.
  4. محل ذخیره را به‌خاطر بسپارید (مثلاً روی Desktop یا در پوشه‌ای به نام python-projects).

اجرای اسکریپت در IDLE

بعد از ذخیره، برای اجرا:

  • در پنجرهٔ ویرایشگر (Editor)،
  • از منوی Run گزینهٔ Run Module را انتخاب کنید (یا کلید F5).

نتیجهٔ اجرای برنامه، در پنجرهٔ Shell نشان داده می‌شود. مثلاً:

>>> ================================ RESTART ================================
>>> 
سلام، این اولین برنامهٔ من در IDLE است!

هر بار که برنامه را تغییر دهید:

  1. Ctrl+S برای ذخیره
  2. F5 برای اجرا

رنگ‌بندی و خطاها در IDLE

IDLE برای خواناتر شدن کدها:

  • نام‌های کلیدی مثل if, for, def را با یک رنگ،
  • رشته‌ها را با رنگ دیگر،
  • کامنت‌ها را با رنگی دیگر نمایش می‌دهد.

اگر دستوری را اشتباه بنویسید، هنگام اجرا در Shell پیام خطا می‌بینید. مثلاً اگر print را اشتباه تایپ کنید:

prnit("سلام")

در Shell پیام خطایی شبیه زیر می‌بینید (نوع و جزئیات را در فصل خطاها بررسی خواهید کرد):

NameError: name 'prnit' is not defined

در این فصل فقط کافی است بدانید:

  • پیام خطا به شما می‌گوید کدام خط مشکل دارد.
  • باید برگردید به پنجرهٔ Editor، خط موردنظر را اصلاح کنید و دوباره اجرا کنید.

VS Code به‌عنوان یک محیط توسعهٔ مدرن

VS Code (Visual Studio Code) یک ویرایشگر متن/کد بسیار محبوب است که با نصب افزونهٔ پایتون، به یک IDE قدرتمند تبدیل می‌شود.

برخلاف IDLE، VS Code به‌طور پیش‌فرض همراه پایتون نصب نمی‌شود و باید جداگانه نصب شود (این کار در بخش نصب ابزارها توضیح داده می‌شود؛ اینجا روی استفاده تمرکز می‌کنیم).

راه‌اندازی اولیهٔ VS Code برای پایتون

فرض می‌کنیم:

  • VS Code را نصب کرده‌اید،
  • افزونهٔ Python مایکروسافت را نیز نصب کرده‌اید (از بخش Extensions، با جستجوی Python).

پس از نصب افزونهٔ پایتون:

  1. VS Code را باز کنید.
  2. از منوی File گزینهٔ Open Folder... را انتخاب کنید.
  3. یک پوشه برای پروژه‌هایتان انتخاب یا بسازید (مثلاً python-projects).
  4. پس از باز شدن پوشه، در نوار سمت چپ روی آیکون New File کلیک کنید و یک فایل جدید با پسوند .py بسازید؛ مثلاً hello.py.

در فایل hello.py بنویسید:

print("سلام از VS Code!")

انتخاب مفسر پایتون (Python Interpreter)

VS Code باید بداند از کدام نسخهٔ پایتون استفاده کند.

  1. در پایین سمت راست یا چپ نوار وضعیت، معمولاً چیزی مثل Python 3.x یا Select Python Interpreter دیده می‌شود.
  2. روی آن کلیک کنید.
  3. نسخه‌ای را که نصب کرده‌اید (مثلاً Python 3.12) انتخاب کنید.

از این به بعد، VS Code آن نسخه را برای اجرای کدهای این پوشه استفاده می‌کند.

اجرای یک اسکریپت پایتون در VS Code

چند روش اصلی وجود دارد؛ برای شروع ساده‌ترین‌ها را ببینیم.

۱. اجرای فایل با دکمهٔ Run

اگر افزونهٔ پایتون نصب باشد:

  1. فایل hello.py را باز کنید.
  2. در بالای پنجرهٔ ویرایشگر، معمولاً دکمه‌ای مثل Run Python File یا آیکون ▶ می‌بینید.
  3. روی آن کلیک کنید.

معمولاً در بخش پایین پنجره، ترمینال داخلی VS Code باز می‌شود و خروجی را می‌بینید:

سلام از VS Code!

۲. استفاده از ترمینال داخلی VS Code

VS Code یک ترمینال داخلی دارد، شبیه ترمینال سیستم‌عامل شما.

  1. از منوی Terminal گزینهٔ New Terminal را بزنید.
  2. ترمینال در پوشهٔ پروژه باز می‌شود (زیر همان پوشه‌ای که باز کرده‌اید).
  3. دستور اجرای پایتون را مانند ترمینال عادی وارد کنید، مثلاً:

در ویندوز (بسته به نصب):

python hello.py

در بعضی سیستم‌ها:

python3 hello.py

خروجی در همان ترمینال نمایش داده می‌شود.

مشاهده و مدیریت فایل‌ها در VS Code

در نوار کناری سمت چپ (Explorer) می‌توانید:

  • فایل‌های *.py مختلف را ببینید،
  • پوشه بسازید،
  • فایل‌ها را جابه‌جا کنید.

این برای وقتی مهم است که:

  • چند فایل پایتون دارید،
  • یا می‌خواهید پروژه‌هایتان را مرتب نگه دارید.

سعی کنید هر پروژه را در یک پوشهٔ جداگانه نگه دارید و آن پوشه را در VS Code باز کنید.

رنگ‌بندی، خط زیرخط قرمز و پیشنهادها

VS Code هم مانند IDLE کدها را رنگی می‌کند، اما امکانات بیشتری دارد:

  • اگر دستوری را اشتباه تایپ کنید، ممکن است قبل از اجرا زیر آن خط قرمز بگذارد.
  • با نگه‌داشتن ماوس روی خطا، توضیح کوتاهی می‌دهد.
  • با زدن Ctrl+Space اغلب پیشنهاد تکمیل خودکار (auto-complete) می‌دهد.

این‌ها کمک می‌کند:

  • سریع‌تر بنویسید،
  • زودتر متوجه اشتباهات ساده شوید.

فعلاً کافی است با دیدن زیرخط قرمز بدانید:

  • جایی احتمالاً اشتباه تایپی یا دستوری دارید،
  • لازم است قبل از اجرا آن را اصلاح کنید.

اجرای بخش‌به‌بخش یا کدهای انتخاب‌شده (پیش‌نمایش)

برای شروع معمولاً یک فایل کوچک را کامل اجرا می‌کنید. اما VS Code اجازه می‌دهد بخشی از کد را هم در یک محیط تعاملی‌تر اجرا کنید (مثل Notebook یا Terminal یکپارچه). این امکانات را در مراحل بعدی بهتر یاد می‌گیرید؛ در این فصل فقط روی اجرای کل فایل تمرکز کنید.


مقایسهٔ کلی IDLE و VS Code برای یک مبتدی

برای اینکه بدانید کدام را در شروع راه استفاده کنید، یک مقایسهٔ ساده:

IDLE

مزایا:

  • همراه خود پایتون می‌آید، نصب جدا نیاز نیست.
  • بسیار ساده است؛ گزینه‌های اضافی کم هستند.
  • برای تمرین‌های ابتدایی و آزمایش سریع دستورات مناسب است.

محدودیت‌ها:

  • امکانات پیشرفتهٔ زیادی ندارد (مدیریت پروژه، افزونه‌ها و ...).
  • ظاهر و امکانات مدرن نسبت به VS Code کمتر است.

VS Code

مزایا:

  • ظاهر مدرن و حرفه‌ای.
  • افزونه‌های زیاد (برای پایتون و ده‌ها زبان دیگر).
  • ترمینال یکپارچه، مدیریت پروژه‌ها، پیشنهادها و تکمیل خودکار بهتر.

محدودیت‌ها:

  • نیاز به نصب جداگانهٔ VS Code و افزونهٔ پایتون.
  • گزینه‌های زیاد ممکن است برای یک مبتدی کمی گیج‌کننده باشد.

برای شروع، می‌توانید:

  • مفاهیم پایه و تمرین‌های خیلی ساده را با IDLE انجام دهید،
  • وقتی کمی راحت‌تر شدید، به VS Code مهاجرت کنید و آن را محیط اصلی خود قرار دهید.

تمرین‌های پیشنهادی با IDE

برای اینکه با IDLE و VS Code راحت شوید، این تمرین‌ها را انجام دهید:

تمرین ۱ – یک اسکریپت ساده در IDLE

  1. IDLE را باز کنید.
  2. یک فایل جدید بسازید (File > New File).
  3. کد زیر را بنویسید:
   print("برنامهٔ اول من با IDLE")
   print("دو خط متن چاپ می‌کنم")
  1. فایل را با نام first_idle.py ذخیره کنید.
  2. برنامه را با Run > Run Module اجرا کنید.
    خروجی را در پنجرهٔ Shell ببینید.

تمرین ۲ – یک اسکریپت ساده در VS Code

  1. VS Code را باز کنید و یک پوشه به نام python-practice باز کنید.
  2. یک فایل به نام first_vscode.py بسازید.
  3. کد زیر را بنویسید:
   print("سلام از VS Code")
   print("در حال تمرین نوشتن کد هستم")
  1. مفسر پایتون را انتخاب کنید (روی Python 3.x در نوار پایین کلیک کنید).
  2. فایل را ذخیره کنید (Ctrl+S).
  3. با دکمهٔ Run یا از ترمینال داخلی، برنامه را اجرا کنید.

تمرین ۳ – پیدا کردن خطاها با کمک IDE

در یکی از دو محیط (IDLE یا VS Code):

  1. یک فایل جدید بسازید.
  2. عمداً یک غلط تایپی در تابع print بگذارید:
   prnt("آزمایش خطا")
  1. برنامه را اجرا کنید.
  2. پیام خطا را مشاهده کنید و سعی کنید فقط غلط تایپی را اصلاح کنید، نه کل کد را.

هدف تمرین:

  • عادت کنید که پیام خطا را ببینید،
  • به‌جای ترس، آن را به‌عنوان راهنمای اصلاح کد در نظر بگیرید.

با تسلط نسبی بر کار با IDLE و VS Code، در فصل‌های بعدی می‌توانید روی یادگیری خود پایتون تمرکز کنید، بدون اینکه هر بار درگیر نحوهٔ اجرا و ذخیره‌سازی فایل‌ها شوید.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات