Table of Contents
چرا حالت تعاملی مهم است؟
حالت تعاملی پایتون (Interactive Mode) محیطی است که در آن:
- یک خط کد مینویسید
- همان لحظه Enter میزنید
- بلافاصله نتیجه را میبینید
این حالت برای:
- آزمایشهای سریع
- یادگیری و تمرین مفاهیم جدید
- امتحانکردن تکههای کوچک کد
بسیار مفید است.
در این فصل تمرکز روی همین حالت است، نه اجرای فایلهای .py.
وارد شدن به حالت تعاملی
ویندوز
۱. منوی Start را باز کنید.
۲. عبارت cmd یا PowerShell را جستوجو و اجرا کنید.
۳. در پنجرهٔ ترمینال بنویسید:
pythonاگر این کار جواب نداد، ممکن است لازم باشد دستور زیر را امتحان کنید:
pyاگر همهچیز درست باشد، چیزی شبیه این میبینید:
Python 3.12.1 (tags/...)
Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
>>>
سه علامت >>> یعنی شما الان در حالت تعاملی هستید.
برای خروج:
exit()
یا کلیدهای Ctrl + Z سپس Enter.
macOS و لینوکس
۱. برنامهٔ Terminal را باز کنید.
۲. دستور زیر را وارد کنید:
python3
اگر سیستم شما به جای python3، از python استفاده میکند، یکی از اینها را امتحان کنید:
python
python3
بعد از اجرای موفق، دوباره نشانهٔ >>> را میبینید.
برای خروج:
exit()
یا Ctrl + D.
کار با مفسر تعاملی (REPL)
به این محیط تعاملی اغلب میگویند REPL که مخفف است از:
- Read (خواندن ورودی شما)
- Evaluate (اجرا و محاسبه)
- Print (نمایش نتیجه)
- Loop (تکرار این چرخه)
هر خط که بنویسید و Enter بزنید، بلافاصله بررسی و اجرا میشود.
امتحان چند دستور ساده
در حالت تعاملی (جایی که >>> میبینید) چند مثال را امتحان کنید:
>>> 2 + 3
5
>>> 10 / 4
2.5
>>> print("سلام")
سلاممتوجه میشوید که:
- اگر فقط یک عبارت بنویسید (مثل
2 + 3) خودش نتیجه را چاپ میکند. - ولی اگر تابعی مثل
print()صدا کنید، خروجی طبق کدی است که نوشتید.
ادامهٔ خط و نماد `...`
اگر دستوری بنویسید که در یک خط کامل نمیشود (مثلاً if یا for)، نشانهٔ ... ظاهر میشود؛ یعنی مفسر منتظر ادامهٔ کد است.
مثلاً:
>>> if 5 > 3:
... print("بزرگتر است")
...
بزرگتر استنکتهها:
- بعد از
ifدر همان خط:را بگذارید. - در خط بعد باید یک فاصلهٔ تو رفته (مثلاً ۴ فاصله) قبل از
printبگذارید. - یک خط خالی (فقط Enter) بزنید تا مفسر بفهمد بلوک تمام شده است.
اگر وسط کار اشتباه کردید و میخواهید لغو کنید، معمولاً میتوانید Ctrl + C بزنید.
ویرایش و تاریخچه در حالت تعاملی
در محیط تعاملی، برای راحتی کار با خطوط قبلی میتوانید از کلیدها استفاده کنید:
- ↑ (Arrow Up): رفتن به دستور قبلی
- ↓ (Arrow Down): رفتن به دستور بعدی در تاریخچه
- Home / End: رفتن به ابتدای / انتهای خط
- Left / Right: جابهجایی در میان کاراکترهای خط فعلی
این قابلیتها به شما کمک میکند:
- کدی که کمی اشتباه است را اصلاح کنید بدون اینکه دوباره از اول بنویسید.
- دستورات پرکاربرد را سریع تکرار کنید.
استفاده از حالت تعاملی برای تست ایدهها
حالت تعاملی بهترین جا برای:
- تست یک تابع کوچک
- دیدن نتیجهٔ یک عبارت
- بررسی نحوهٔ کار یک تابع داخلی
مثلاً:
>>> len("salam")
5
>>> round(3.14159, 2)
3.14
>>> type(10)
<class 'int'>اینجا میتوانید قبل از نوشتن یک اسکریپت کامل، تکههای کوچک کد را آزمایش کنید.
پیغامها و خطاها در حالت تعاملی
اگر اشتباهی در کد باشد، بلافاصله پیام خطا را میبینید. مثلاً:
>>> 5 / 0
Traceback (most recent call last):
...
ZeroDivisionError: division by zeroیا:
>>> prin("salam")
Traceback (most recent call last):
...
NameError: name 'prin' is not definedاین بازخورد سریع کمک میکند تا:
- متوجه اشتباه تایپی شوید
- بفهمید چرا یک عبارت درست کار نمیکند
در فصلهای مربوط به خطاها، این پیامها را دقیقتر بررسی خواهید کرد؛ اینجا فقط با ایدهٔ کلی آشنا میشوید.
استفاده از `help()` در حالت تعاملی
در حالت تعاملی میتوانید از تابع help() برای گرفتن راهنما استفاده کنید:
>>> help(print)
برای خروج از صفحهٔ راهنما معمولاً با زدن q (حرف q) برمیگردید به >>>.
همچنین:
>>> help(len)
>>> help(str)این روش برای وقتی مفید است که میخواهید دربارهٔ یک تابع یا نوع داده اطلاعات کلی ببینید.
اجرای چند خط کد ساده پشت سر هم
در حالت تعاملی میتوانید دستورها را پیاپی اجرا کنید؛ مثل اینکه برنامه را خطبهخط مینویسید:
>>> x = 10
>>> y = 3
>>> x + y
13
>>> x * y
30دقت کنید:
- متغیرها بعد از تعریفشدن در حالت تعاملی، تا زمانی که از مفسر خارج نشدهاید در حافظه میمانند.
- با خروج از مفسر (
exit()یاCtrl + Z/Ctrl + D) تمام متغیرها از بین میروند.
تفاوت حالت تعاملی با اجرای اسکریپت
چند تفاوت مهم که لازم است همینجا بدانید:
- در حالت تعاملی:
- کد را خطبهخط مینویسید و فوری نتیجه میبینید.
- برای آزمایش و یادگیری عالی است.
- در اسکریپت (فایل
.py): - کد را در یک فایل ذخیره میکنید.
- همهٔ کد یکجا اجرا میشود.
- برای ساخت برنامههای واقعی و طولانی ضروری است.
در این فصل روی حالت تعاملی تمرین کنید؛ اجرای اسکریپتها در فصل مربوطه بهطور کامل توضیح داده میشود.
چند تمرین پیشنهادی در حالت تعاملی
این تمرینها را مستقیماً در محیط تعاملی انجام دهید:
۱. چند عبارت ریاضی مختلف بنویسید:
- جمع، تفریق، ضرب، تقسیم
- توان (
**)، تقسیم صحیح (//)، باقیمانده (%)
۲. چند متن چاپ کنید:
>>> print("سلام پایتون")
>>> print("عدد من:", 42)۳. یک متغیر تعریف کنید و با آن بازی کنید:
>>> a = 5
>>> b = 2
>>> a + b
>>> a * b
۴. یک بلوک ساده if را امتحان کنید و با نشانهٔ ... آشنا شوید.
این تمرینها کمک میکنند با فضای حالت تعاملی راحت شوید؛ در فصلهای بعدی از همین محیط زیاد استفاده خواهید کرد.