KAHIBARO
2.11.2. جملات وابسته
Table of Contents
مقدمهای بر جملات وابسته در سطح A2
در این بخش با مفهوم «جمله وابسته» در آلمانی آشنا میشوید. هدف در سطح A2 این است که بتوانید دو جمله ساده را به هم وصل کنید تا متن و مکالمه شما طبیعیتر و منسجمتر شود، بدون آن که وارد همه جزئیات پیچیده سطوح بالاتر شوید.
تفاوت جمله ساده و جمله وابسته
در آلمانی همانند فارسی دو نوع جمله اصلی داریم: جمله مستقل و جمله وابسته.
جمله مستقل جملهای است که به تنهایی معنی کامل میدهد و میتواند به صورت جداگانه به کار برود. مانند:
$Ich bin müde.$
من خسته هستم.
جمله وابسته جملهای است که برای فهم کامل به جمله دیگر احتیاج دارد و معمولا با یک «حرف ربط وابستهساز» آغاز میشود. این جمله به تنهایی در متن رسمی به صورت مستقل نمیآید. مانند:
$…, weil ich viel gearbeitet habe.$
چون زیاد کار کردهام.
در یک ساختار رایج، شما یک جمله اصلی دارید و یک جمله وابسته که به آن وصل میشود. نمونه:
$Ich bin müde, weil ich viel gearbeitet habe.$
من خستهام، چون زیاد کار کردهام.
حروف ربط وابستهساز پرکاربرد در سطح A2
در سطح A2 شما با چند حرف ربط مهم برای ساختن جملات وابسته کار میکنید. این حروف ربط در ابتدای جمله وابسته قرار میگیرند و روی ترتیب کلمات تأثیر میگذارند.
برخی از مهمترین حروف ربط وابستهساز که در سطح A2 به کار میبرید عبارتاند از:
| حرف ربط | معنی تقریبی در فارسی | نوع ارتباط |
|---|---|---|
| weil | چون، زیرا | بیان دلیل |
| dass | که | نقل قول غیرمستقیم، توضیح بیشتر |
| wenn | وقتی که، هر وقت که | زمان، شرط ساده |
| obwohl | اگرچه، با این که | تضاد |
| damit | تا این که، برای این که | هدف / منظور |
| bevor | قبل از این که | توالی زمانی |
| nachdem | بعد از این که | توالی زمانی |
در این فصل تمرکز اصلی روی ترتیب کلمات در جملات وابسته است، توضیحات معنایی عمیقتر هر حرف ربط در فصلهای مربوط به «پیوند جملات» و «حروف ربط همپایه» کاملتر خواهد شد.
ترتیب کلمات در جمله وابسته
مهمترین تفاوت ظاهری جمله وابسته و جمله مستقل در ترتیب کلمات است. در جمله مستقل در زمان حال معمولا ساختار به شکل زیر است:
فاعل + فعل صرفشده + بقیه جمله
مانند:
$Ich\ \ trinke\ \ Kaffee.$
من قهوه مینوشم.
اما در جمله وابسته که با یک حرف ربط وابستهساز شروع میشود، فعل صرفشده به آخر جمله میرود.
قاعده بسیار مهم:
در همه جملات وابسته آلمانی، فعل صرفشده در آخر جمله میآید.
الگوی کلی جمله وابسته در زمان حال:
حرف ربط + فاعل + بقیه اجزای جمله + فعل صرفشده
نمونهها:
$Ich bleibe zu Hause,\ \ \textbf{weil}\ \ ich krank \textbf{bin}.$
در خانه میمانم، چون مریض هستم.
$Er sagt,\ \ \textbf{dass}\ \ er heute keine Zeit \textbf{hat}.$
او میگوید که امروز وقت ندارد.
در هر دو مثال بالا، فعل صرفشده در جمله وابسته در انتهای جمله آمده است: $bin$ و $hat$.
ترکیب جمله اصلی و جمله وابسته
در آلمانی میتوانید جمله وابسته را بعد از جمله اصلی یا قبل از آن بیاورید. این آزادی ترتیب، همراه با تغییر جایگاه فعل در جمله اصلی، برای فارسیزبانان مهم است.
۱. جمله اصلی + جمله وابسته
این حالت سادهتر است و مناسب شروع یادگیری.
الگو:
جمله اصلی \,+\, ویرگول \,+\, حرف ربط + جمله وابسته (فعل در آخر)
نمونهها:
$Ich gehe ins Bett,\ \ weil\ \ ich müde \textbf{bin}.$
میروم بخوابم، چون خسته هستم.
$Wir bleiben zu Hause,\ \ weil\ \ es kalt \textbf{ist}.$
ما در خانه میمانیم، چون هوا سرد است.
$Er glaubt,\ \ dass\ \ das Deutschlernen nicht leicht \textbf{ist}.$
او فکر میکند که آلمانیخواندن آسان نیست.
در این ساختار، جمله اصلی همان ترتیب معمولی را دارد، یعنی فعل در جایگاه دوم قرار میگیرد.
۲. جمله وابسته + جمله اصلی
وقتی جمله وابسته را اول میآورید، باید فعل جمله اصلی بلافاصله بعد از ویرگول بیاید. این نکته از نظر ترتیب کلمات بسیار مهم است.
الگو:
حرف ربط + جمله وابسته (فعل در آخر) \,+\, فعل جمله اصلی + فاعل + بقیه جمله اصلی
نمونهها:
$Wenn\ \ ich Zeit \textbf{habe},\ \ gehe\ \ ich\ \ ins Kino.$
هر وقت وقت داشته باشم، به سینما میروم.
$Weil\ \ ich krank \textbf{bin},\ \ bleibe\ \ ich\ \ zu Hause.$
چون مریض هستم، در خانه میمانم.
$Obwohl\ \ es kalt \textbf{ist},\ \ gehen\ \ wir\ \ spazieren.$
با این که هوا سرد است، ما پیادهروی میکنیم.
قاعده مهم برای جمله وابسته در ابتدای جمله:
اگر جمله وابسته اول بیاید، فعل جمله اصلی بلافاصله بعد از ویرگول قرار میگیرد و در نتیجه در جایگاه اول ظاهری جمله اصلی قرار میگیرد.
الگو:
جمله وابسته + «،» + فعل جمله اصلی + فاعل + بقیه جمله
مقایسه دو ترتیب در یک جدول:
| ساختار | مثال آلمانی | ترجمه تقریبی |
|---|---|---|
| جمله اصلی + weil + وابسته | $Ich bleibe zu Hause, weil ich krank \textbf{bin}.$ | در خانه میمانم چون مریض هستم. |
| چون + وابسته + جمله اصلی | $Weil ich krank \textbf{bin}, bleibe \textbf{ich} zu Hause.$ | چون مریض هستم، در خانه میمانم. |
از نظر معنی، دو ساختار یکسان هستند، فقط تأکید در جمله کمی فرق میکند.
جملات وابسته با زمان گذشته Perfekt
در سطح A2 شما با زمان گذشته Perfekt نیز کار میکنید. همین قاعده «فعل صرفشده در آخر جمله وابسته» در گذشته هم برقرار است، فقط باید دقت کنید که در Perfekt دو جزء فعلی وجود دارد.
در Perfekt، در جمله مستقل، فعل کمکی صرفشده در جایگاه دوم میآید و Partizip II در آخر جمله، مانند:
$Ich habe Kaffee getrunken.$
در جمله وابسته با Perfekt، فعل کمکی صرفشده در انتهای جمله وابسته میآید و Partizip II قبل از آن قرار میگیرد.
الگو:
حرف ربط + فاعل + بقیه جمله + Partizip II + فعل کمکی صرفشده
نمونهها:
$Ich bleibe zu Hause,\ \ weil\ \ ich den Zug \textbf{verpasst habe}.$
در خانه میمانم، چون قطار را از دست دادهام.
$Er sagt,\ \ dass\ \ er das Buch noch nicht \textbf{gelesen hat}.$
او میگوید که هنوز کتاب را نخوانده است.
$Nachdem\ \ ich gegessen \textbf{habe},\ \ gehe\ \ ich\ \ spazieren.$
بعد از این که غذا خوردم، پیادهروی میروم.
در تمام این مثالها، دو جزء فعلی کنار هم در آخر جمله وابسته آمدهاند.
قاعده فعل در جمله وابسته با Perfekt:
در جمله وابسته با زمان Perfekt، Partizip II + فعل کمکی صرفشده (haben/sein) در انتهای جمله قرار میگیرند.
تفاوت ظاهری جمله وابسته و جمله پرسشی
برای فارسیزبانان، گاهی جمله وابسته با «کلمه پرسشی» شبیه جمله پرسشی به نظر میرسد، چون هر دو میتوانند با واژههایی مثل $wo$, $wann$, $warum$ شروع شوند. اما ترتیب کلمات تفاوت مهمی دارد.
در پرسش مستقیم با کلمه پرسشی:
$Wo\ \ wohnst\ \ du?$
کجا زندگی میکنی؟
ساختار: کلمه پرسشی + فعل صرفشده + فاعل
اما در جمله وابسته:
$Ich weiß nicht,\ \ wo\ \ du\ \ wohnst.$
نمیدانم کجا زندگی میکنی.
اینجا ساختار وابسته است:
کلمه پرسشی (به عنوان حرف ربط) + فاعل + بقیه جمله + فعل در آخر
جدول مقایسه:
| نوع جمله | ساختار | مثال |
|---|---|---|
| پرسش مستقیم | کلمه پرسشی + فعل + فاعل | $Wann kommst du?$ |
| جمله وابسته | کلمه پرسشی + فاعل + بقیه جمله + فعل در آخر | $Ich weiß nicht, wann du kommst.$ |
این تفاوت برای جلوگیری از اشتباه بسیار کلیدی است.
حذف تکراری در جملات وابسته
در بسیاری از جملات وابسته در آلمانی، همانند فارسی، از تکرارهای غیرضروری پرهیز میشود. اما در سطح A2 بهتر است شما ابتدا ساختار کامل را بنویسید تا ترتیب فعل را درست تمرین کنید. با پیشرفت، به حذفها و سادهسازیهای طبیعیتر خواهید رسید.
برای مثال، میتوانید این دو نسخه را مقایسه کنید:
نسخه آموزشی و کامل:
$Ich bleibe zu Hause, weil ich sehr müde bin.$
نسخه کوتاه شده که آلمانیها در گفتار ممکن است استفاده کنند معمولا تغییر چندانی در سطح A2 ندارد، بلکه در سطوح بالاتر گاهی جمله را بازنویسی میکنند. در این سطح، تمرکز شما روی این است که جمله وابسته را با حرف ربط و فعل در آخر درست بسازید.
نکتههای رایج برای فارسیزبانان
برای فارسیزبانان چند خطای رایج در جملات وابسته وجود دارد:
نخست، آوردن فعل در جایگاه دوم به عادت جمله اصلی. مثال اشتباه:
$*Ich bleibe zu Hause, weil ich bin krank.$
در حالی که درست آن است:
$Ich bleibe zu Hause, weil ich krank \textbf{bin}.$
دوم، فراموش کردن جابهجایی فعل جمله اصلی وقتی جمله وابسته در ابتدا میآید. مثال اشتباه:
$*Weil ich krank bin, ich bleibe zu Hause.$
شکل درست:
$Weil ich krank bin, bleibe ich zu Hause.$
سوم، اشتباه گرفتن ساختار پرسش با جمله وابسته در جملههایی که با کلمه پرسشی شروع میشوند. مثال اشتباه:
$*Ich weiß nicht, wann kommst du.$
شکل درست:
$Ich weiß nicht, wann du kommst.$
شناخت این الگوهای خطا و تمرین با چند الگوی ثابت به شما کمک میکند تا خیلی سریع در استفاده از جملات وابسته مسلط شوید.
جمعبندی
در این فصل با مفهوم جمله وابسته و نقش حروف ربط وابستهساز در زبان آلمانی آشنا شدید. مهمترین نکته فنی برای سطح A2 این است که در همه جملات وابسته، فعل صرفشده در انتهای جمله قرار میگیرد و اگر جمله وابسته در ابتدای ساختار کلی بیاید، فعل جمله اصلی باید بلافاصله بعد از ویرگول قرار بگیرد. با تمرین ساختن جملات با حروف ربطی مانند $weil$, $dass$, $wenn$ و $obwohl$، میتوانید متنها و مکالمات خود را طبیعیتر، منسجمتر و دقیقتر بیان کنید.
Views: 2