KAHIBARO
2.11.3. ترتیب کلمات با weil و dass
Table of Contents
مقدمه
در سطح A2 شما باید بتوانید دلیل و توضیح را در جملههای آلمانی بیان کنید و جملههای ساده را به هم وصل کنید. دو حرف ربط بسیار پرکاربرد برای این کار weil و dass هستند. در این فصل فقط روی ترتیب کلمات با این دو حرف ربط کار میکنیم، نه روی همه کاربردهایشان.
یادآوری کوتاه: جمله اصلی و جمله وابسته
در آلمانی، برای فهمیدن ترتیب فعل، همیشه باید تشخیص بدهید جمله شما «اصلی» است یا «وابسته».
جمله اصلی جملهای است که به تنهایی معنی کامل دارد و معمولا ترتیب آن این است: مفعول و زمان و قیدها در وسط، فعل صرف شده در جایگاه دوم.
جمله وابسته جملهای است که به تنهایی کامل نیست و به یک فعل در جمله دیگر وابسته است. در این فصل، جمله وابسته با weil و dass شروع میشود و در پایان جمله، فعل صرف شده میآید.
قاعده بسیار مهم
در جملههای وابسته با weil و dass، فعل صرف شده همیشه در آخر جمله میآید.
weil برای بیان «چون، زیرا»
حرف ربط weil برای بیان دلیل به کار میرود و معنی آن «چون» یا «زیرا» است. آنچه برای ما مهم است، تغییر جای فعل در جملهای است که بعد از weil میآید.
در جمله اصلی، فعل همیشه در جایگاه دوم است.
در جمله وابسته با weil، فعل صرف شده به آخر جمله میرود.
به جدول زیر توجه کنید:
| نوع جمله | آلمانی | توضیح |
|---|---|---|
| جمله اصلی ساده | Er kommt heute. | او امروز میآید. فعل kommt در جایگاه دوم است. |
| جمله وابسته با weil | Er kommt heute, weil er Zeit hat. | او امروز میآید، چون وقت دارد. در جمله weil، فعل hat در آخر است. |
ساختار کلی جمله با weil به صورت زیر است:
$$
\text{weil} + \text{فاعل} + \dots + \text{فعل صرف شده در آخر}
$$
برای مثال:
۱. Er bleibt zu Hause, weil er krank ist.
۲. Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland arbeiten möchte.
۳. Wir fahren nicht, weil das Wetter schlecht ist.
در هر سه مثال، میبینید که در قسمت weil، فعل صرف شده در آخر قرار گرفته است: ist, möchte, ist.
در جمله وابسته با weil:
- weil در ابتدای جمله وابسته میآید.
- بعد از آن، فاعل میآید.
- جمله ادامه پیدا میکند.
- فعل صرف شده در آخر جمله قرار میگیرد.
جابهجایی جمله weil و تأثیر آن بر فعل جمله اصلی
جمله با weil میتواند بعد از جمله اصلی بیاید، یا قبل از آن. این جابهجایی روی ترتیب کلمات در جمله وابسته اثری ندارد، اما روی جمله اصلی تاثیر دارد.
اگر جمله با weil اول بیاید، در جمله بعدی، فعل باید باز هم در جایگاه دوم بماند. به مثالها توجه کنید:
۱. Weil er krank ist, bleibt er zu Hause.
۲. Er bleibt zu Hause, weil er krank ist.
در هر دو جمله، در بخش weil، فعل در آخر است: ist. اما در جمله اصلی:
در مثال ۱، کل عبارت «Weil er krank ist» یک واحد است و در جایگاه اول جمله قرار گرفته است، بنابراین فعل جمله اصلی bleibt باید فورا بعد از آن بیاید تا در جایگاه دوم بماند.
اگر جمله وابسته با weil در ابتدای جمله بیاید، فعل جمله اصلی باید بلافاصله بعد از جمله weil بیاید:
Weil er müde ist, geht er früh ins Bett.
چند مثال دیگر:
۱. Weil ich wenig Zeit habe, mache ich meine Hausaufgaben schnell.
۲. Weil wir morgen arbeiten müssen, gehen wir heute nicht aus.
۳. Weil es regnet, bleiben die Kinder drinnen.
در همه مثالها، بعد از ویرگول، فعل جمله اصلی در جایگاه دوم آمده است: mache, gehen, bleiben.
dass برای نقلقول و جمله مفعولی
حرف ربط dass معمولا برای نقل غیرمستقیم و جملههای مفعولی به کار میرود و معنی آن در فارسی اغلب «که» است. از نظر ترتیب کلمات، قانون dass دقیقا مثل weil است.
ساختار کلی جمله با dass:
$$
\text{dass} + \text{فاعل} + \dots + \text{فعل صرف شده در آخر}
$$
به مثالها توجه کنید:
۱. Ich glaube, dass er heute kommt.
۲. Er sagt, dass er keine Zeit hat.
۳. Wir wissen, dass sie in Berlin wohnt.
در هر مثال، در بخش dass، فعل صرف شده در آخر است:
kommt، hat، wohnt.
میتوانید همین جملات را با تاکید فارسی تصور کنید:
۱. من فکر میکنم، که او امروز میآید.
۲. او میگوید، که وقت ندارد.
۳. ما میدانیم، که او در برلین زندگی میکند.
نکته مهم این است که در جمله آلمانی فعل جمله dass همیشه در آخر میآید، حتی اگر در فارسی فعل وسط جمله بیاید.
در جمله وابسته با dass:
- dass در ابتدای جمله وابسته میآید.
- بعد از آن، فاعل میآید.
- جمله ادامه پیدا میکند.
- فعل صرف شده در آخر جمله قرار میگیرد.
مقایسه مستقیم weil و dass از نظر ترتیب کلمات
از نظر معنی، weil دلیل را نشان میدهد و dass بیشتر برای «که» و نقل قول غیرمستقیم است. اما از نظر ترتیب کلمات، هر دو یک قانون دارند:
در هر دو نوع جمله وابسته، فعل صرف شده در انتهای جمله میآید.
جدول زیر را ببینید:
| حرف ربط | معنی تقریبی در فارسی | جایگاه فعل در جمله وابسته |
|---|---|---|
| weil | چون، زیرا | فعل صرف شده در آخر جمله |
| dass | که | فعل صرف شده در آخر جمله |
مثالهای مقایسهای:
۱. Er bleibt zu Hause, weil er krank ist.
۲. Er sagt, dass er krank ist.
در هر دو، فعل ist در انتهای جمله وابسته آمده است.
یک نمونه دیگر:
۱. Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland arbeiten möchte.
۲. Ich hoffe, dass ich in Deutschland arbeiten möchte.
در هر دو جمله، فعل möchte در آخر بخش وابسته است.
جملههای طولانیتر با weil و dass
گاهی در جمله وابسته، جزئیات بیشتری میآید، مانند قید زمان، مکان، حالت یا مفعولها. حتی در این حالت نیز فعل صرف شده باید در آخر بماند.
به چند نمونه با weil توجه کنید:
۱. Er bleibt heute Abend zu Hause, weil er morgen eine wichtige Prüfung hat.
۲. Ich gehe nicht ins Kino, weil ich heute viel Arbeit habe.
۳. Wir fahren im Sommer nach Deutschland, weil wir dort unsere Freunde besuchen wollen.
در مثال سوم، فعل در انتها از دو قسمت تشکیل شده است: besuchen wollen. بخش صرف شده یعنی wollen کاملا در آخر قرار گرفته، و مصدر besuchen قبل از آن آمده است.
به نمونههای مشابه با dass توجه کنید:
۱. Ich glaube, dass er morgen nicht zur Arbeit kommt.
۲. Sie sagt, dass sie nächste Woche nach Hamburg fahren will.
۳. Wir wissen, dass der Kurs jeden Montag und Mittwoch um 18 Uhr beginnt.
در مثال دوم، در انتهای جمله dass، ترکیب fahren will را میبینید. همان قانون برقرار است: فعل صرف شده یعنی will در آخر است.
در جمله وابسته با چند فعل:
مصدر یا Partizip II قبلتر میآید و فعل صرف شده در آخر آخر جمله قرار میگیرد:
..., weil er das Auto reparieren muss.
..., dass sie das Buch gelesen hat.
ترتیب ویرگول و مرز میان جمله اصلی و جمله dass / weil
در نوشته آلمانی، بین جمله اصلی و جمله وابسته با weil و dass همیشه ویرگول قرار میگیرد. این ویرگول مرز دو جمله را نشان میدهد و به شما کمک میکند جای فعل را درست نگه دارید.
اگر جمله اصلی اول باشد:
۱. Ich bleibe zu Hause, weil ich müde bin.
۲. Er glaubt, dass sie heute nicht kommt.
اگر جمله وابسته اول باشد:
۳. Weil ich müde bin, bleibe ich zu Hause.
۴. Dass sie heute nicht kommt, glaubt er nicht.
در مثال ۴، کل جمله dass در جایگاه اول قرار گرفته است، بنابراین فعل جمله اصلی، یعنی glaubt، باید بلافاصله بعد از ویرگول بیاید تا در جایگاه دوم بماند.
تفاوت ترتیب کلمات با فارسی
در فارسی، در جملههای «چون...» و «که...» معمولا فعل در انتهای جمله میآید. از این نظر، ترتیب آلمانی با فارسی شباهت دارد، اما چند تفاوت مهم وجود دارد.
در فارسی:
۱. من میمانم خانه، چون خسته هستم.
۲. او میگوید که وقت ندارد.
در آلمانی:
۱. Ich bleibe zu Hause, weil ich müde bin.
۲. Er sagt, dass er keine Zeit hat.
در هر دو زبان، فعل جمله وابسته در انتها آمده است. اما در آلمانی باید بسیار دقت کنید که در جمله اصلی، فعل همیشه در جایگاه دوم بماند، حتی اگر جمله وابسته در ابتدا بیاید.
برای مثال:
چون خسته هستم، من زود میخوابم.
در آلمانی:
Weil ich müde bin, gehe ich früh ins Bett.
اینجا «Weil ich müde bin» جایگاه اول است، فعل جمله اصلی یعنی gehe باید دوم باشد.
اشتباه رایج فارسیزبانان:
Weil ich müde bin, ich gehe früh ins Bett. ✗
این جمله غلط است، چون در جمله اصلی، فاعل و فعل جابهجا شدهاند و فعل دیگر در جایگاه دوم نیست. شکل درست:
Weil ich müde bin, gehe ich früh ins Bett. ✓
جمعبندی
در این فصل، نکته اصلی فقط ترتیب کلمات با weil و dass بود. هر دو حرف ربط، جمله وابسته میسازند و در جملههای وابسته:
- weil / dass در ابتدای جمله وابسته میآید.
- بعد از آن، فاعل و بقیه اجزای جمله میآیند.
- فعل صرف شده همیشه در انتهای جمله وابسته قرار میگیرد.
همچنین دیدید که وقتی جمله وابسته در آغاز جمله میآید، کل آن در جایگاه اول جمله اصلی است و فعل جمله اصلی باید بلافاصله بعد از آن بیاید تا در جایگاه دوم بماند.
با تمرین زیاد روی این ساختارها، مخصوصا با جملههای روزمره «چون...» و «میگویم که...»، ترتیب کلمات با weil و dass برای شما طبیعی و خودکار میشود.
Views: 3