KAHIBARO
2.1.2. صفت مفعولی یا Partizip II
Table of Contents
کاربرد کلی Partizip II در سطح A2
در این فصل با «صفت مفعولی دوم» یا Partizip II آشنا میشوید. این شکل همان فرمی است که برای ساخت زمان گذشته Perfekt، Plusquamperfekt و همچنین برای ساخت مجهول استفاده میشود. در سطح A2 فقط تا جایی توضیح میدهیم که برای درک و ساخت Perfekt و جملات ساده لازم است. توضیح کامل زمانها و مجهول در فصلهای مربوط به خودشان میآید، بنابراین اینجا فقط روی خود شکل Partizip II و قواعد ساخت آن تمرکز میکنیم.
Partizip II از نظر ظاهری شبیه یک «صفت» است، اما از نظر نقش گرامری، شکلِ خاصِ فعل محسوب میشود. به همین دلیل در فارسی، معمولا آن را «اسم مفعولی» یا «صفت مفعولی» مینامند. در این دوره، هر وقت از Partizip II حرف میزنیم، منظور همین شکل است که در دیکشنریها معمولا به صورت ردیف سومِ صرف فعل میآید، مثلا:
| مصدر | زمان حال او | Partizip II |
|---|---|---|
| machen | er macht | gemacht |
| gehen | er geht | gegangen |
نکته مهم:
برای ساخت بیشتر زمانهای گذشته در آلمانی، همیشه باید Partizip II فعل را بلد باشید. پس هنگام حفظ واژگان، فعل را همراه با Partizip II آن یاد بگیرید.
ساخت Partizip II برای افعال باقاعده
برای افعال باقاعده (Regelmäßige Verben)، الگوی Partizip II بسیار منظم است. این افعال را معمولا در سطح A1 و A2 زیاد میبینید و به مرور شکل Partizip II آنها برایتان عادی میشود.
الگوی اصلی افعال باقاعده
الگوی عمومی به این صورت است:
$$\text{Partizip II} = ge + ریشه\_فعل + t$$
ریشه فعل همان بخشی است که بعد از حذف "-en" یا "-n" از آخر مصدر باقی میماند.
چند مثال مهم:
| مصدر | ریشه | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|---|
| machen | mach | gemacht | انجام دادن |
| lernen | lern | gelernt | یاد گرفتن |
| arbeiten | arbeit | gearbeitet | کار کردن |
| spielen | spiel | gespielt | بازی کردن |
| kaufen | kauf | gekauft | خریدن |
| wohnen | wohn | gewohnt | ساکن بودن |
در زمان Perfekt (که در فصل جداگانه به آن میپردازیم)، این شکل بعد از فعل haben یا sein میآید، مثلا:
- Ich habe gelernt.
- Wir haben gespielt.
اما در این فصل فقط روی شناخت خود شکل gelernt, gespielt, gekauft و مانند آنها تمرکز دارید.
نکته درباره افعالی که به -ieren ختم میشوند
گروه مهمی از افعال باقاعده آلمانی به -ieren ختم میشوند، مثل: studieren, telefonieren, fotografieren.
برای این افعال، Partizip II بدون ge ساخته میشود:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| studieren | studiert | تحصیل کردن |
| telefonieren | telefoniert | تلفن زدن |
| fotografieren | fotografiert | عکاسی کردن |
| organisieren | organisiert | سازماندهی کردن |
| reparieren | repariert | تعمیر کردن |
قاعده مهم:
اگر مصدر فعل به -ieren تمام شود، Partizip II آن به شکل
$$\text{Partizip II} = \text{ریشه} + t$$
میآید و هیچوقت پیشوند ge نمیگیرد.
نمونه جملهها (فقط برای دیدن شکل Partizip II):
- Er hat in Berlin studiert.
- Ich habe lange telefoniert.
باز هم تأکید: در این فصل هدف، فهمیدن ظاهر studiert, telefoniert است، نه توضیح کامل Perfekt.
ساخت Partizip II برای افعال بیقاعده
افعال بیقاعده (Unregelmäßige Verben) یا «ضعیف و قوی» طبق تقسیمبندی سنتی، در Partizip II شکل ریشه آنها عوض میشود. برای این افعال باید شکل Partizip II را حفظ کنید، البته چند الگو کلی کمک میکند.
الگوی عمومی افعال بیقاعده
در اغلب افعال بیقاعده، همچنان پیشوند ge و پسوند -en را میبینیم، اما ریشه عوض شده است:
$$\text{Partizip II} = ge + ریشه\_تغییر\_یافته + en$$
چند فعل بسیار پرکاربرد:
| مصدر | شکل سوم شخص مفرد در حال | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|---|
| gehen | er geht | gegangen | رفتن |
| kommen | er kommt | gekommen | آمدن |
| essen | er isst | gegessen | خوردن |
| sehen | er sieht | gesehen | دیدن |
| finden | er findet | gefunden | پیدا کردن |
| sprechen | er spricht | gesprochen | صحبت کردن |
| schreiben | er schreibt | geschrieben | نوشتن |
| lesen | er liest | gelesen | خواندن (مطالعه) |
در دیکشنری، معمولا این افعال به شکل زیر نوشته میشوند:
- gehen – ging – gegangen
- essen – aß – gegessen
در سطح A2 نیازی نیست فرم Präteritum (ging, aß) را عمیق یاد بگیرید، فقط مهم است که موقع دیدن شکل سوم بدانید همان Partizip II است.
حفظ شکل Partizip II افعال بیقاعده ضروری است.
هنگام یادگیری فعل، همیشه آن را همراه با Partizip II بنویسید، مثلا:
sehen – sah – gesehen.
افعال با ریشه تغییر یافته ولی پایان -t
برخی افعال «نیمه بیقاعده» هستند. در این افعال، ریشه تغییر میکند اما Partizip II با -t تمام میشود، نه با -en.
نمونههای پرکاربرد:
| مصدر | حال ساده او | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|---|
| denken | er denkt | gedacht | فکر کردن |
| bringen | er bringt | gebracht | آوردن |
| kennen | er kennt | gekannt | شناختن (آشنا بودن) |
| wissen | er weiß | gewusst | دانستن (دانش) |
اینجا هم چارهای جز حفظ کردن نیست، اما تعداد این افعال بسیار محدود است و بارها در متنها تکرار میشوند.
افعال جداشدنی و Partizip II
یکی از بخشهای مهم و رایج برای ساخت Partizip II، افعال جداشدنی هستند. این افعال یک پیشوند دارند که در حالت حال ساده جدا میشود، مثل:
- aufstehen (بلند شدن، از جا برخاستن)
- einkaufen (خرید کردن)
- anrufen (تلفن زدن)
- fernsehen (تلویزیون تماشا کردن)
در زمان حال، پیشوند در انتهای جمله میآید:
- Ich stehe um 7 Uhr auf.
- Wir kaufen im Supermarkt ein.
برای ساخت Partizip II، این پیشوند قبل از ge میآید و با ریشه و پایان t یا en یکی میشود.
الگوی کلی افعال جداشدنی
اگر فعل باقاعده و جداشدنی باشد، الگو این است:
$$\text{Partizip II} = \text{پیشوند جداشدنی} + ge + ریشه + t$$
مثال:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| aufmachen | aufgemacht | باز کردن |
| einkaufen | eingekauft | خرید کردن |
| aufräumen | aufgeräumt | مرتب کردن |
| aufstehen | aufgestanden | بلند شدن، بیدار شدن |
| anrufen | angerufen | تلفن زدن |
به دو مثال دقت کنید:
- machen → gemacht
- aufmachen → aufgemacht
- kaufen → gekauft
- einkaufen → eingekauft
در اینجا میبینید که ge میان پیشوند و ریشه قرار گرفته است.
نمونه جمله (تنها برای دیدن شکل):
- Ich habe meine Mutter angerufen.
- Er ist früh aufgestanden.
افعال جداشدنی بیقاعده
بعضی افعال جداشدنی، خودشان بیقاعدهاند، یعنی ریشهشان هم تغییر میکند. در این حالت، همان قاعده عمومی بیقاعده را دارید، فقط پیشوند در ابتدای Partizip II قرار میگیرد:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| fernsehen | ferngesehen | تلویزیون تماشا کردن |
| mitnehmen | mitgenommen | همراه بردن |
| anfangen | angefangen | شروع کردن |
| ankommen | angekommen | رسیدن |
اینجا هم باید شکلها را حفظ کنید، چون تغییر ریشه با فرمول سادهای قابل پیشبینی نیست.
افعال با پیشوندهای غیر جداشدنی و Partizip II
در مقابل افعال جداشدنی، گروه دیگری از افعال با پیشوند هستند که پیشوندشان هیچ وقت جدا نمیشود، مثل:
- bekommen, besuchen, bezahlen, verstehen, verkaufen
این پیشوندها معمولا شامل این بخشها هستند:
| پیشوندهای پراستفاده غیر جداشدنی |
|---|
| be- |
| emp- |
| ent- |
| er- |
| ge- (در برخی افعال خاص) |
| miss- |
| ver- |
| zer- |
نکته بسیار مهم این است که افعالی که با این پیشوندها شروع میشوند، دیگر ge نمیگیرند. یعنی Partizip II آنها فقط با تغییر ریشه و پایان -t یا -en ساخته میشود.
الگوی کلی افعال با پیشوند غیر جداشدنی
اگر فعل باقاعده و دارای پیشوند غیر جداشدنی باشد:
$$\text{Partizip II} = \text{پیشوند} + ریشه + t$$
مثالهای باقاعده:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| bezahlen | bezahlt | پرداخت کردن |
| besuchen | besucht | ملاقات / بازدید کردن |
| entdecken | entdeckt | کشف کردن |
| erzählen | erzählt | تعریف کردن، روایت کردن |
| versuchen | versucht | تلاش کردن |
اگر فعل بیقاعده باشد، ریشهاش تغییر میکند، اما همچنان ge اضافه نمیشود:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| verstehen | verstanden | فهمیدن |
| bekommen | bekommen | دریافت کردن |
| beginnen | begonnen | شروع کردن |
| verlieren | verloren | گم کردن، باختن |
| entscheiden | entschieden | تصمیم گرفتن |
قاعده کلیدی:
اگر مصدر با یکی از پیشوندهای غیر جداشدنی مثل be-, ver-, er-, ent-, emp-, zer-, miss- شروع شود،
Partizip II آن هرگز ge نمیگیرد.
افعال با پایان -eln و -ern
گروهی از افعال آلمانی با -eln یا -ern تمام میشوند، مانند:
- sammeln, lächeln, wechseln
- feiern, ändern, lernen
از نظر ساخت Partizip II، بیشتر آنها مانند افعال باقاعده عمل میکنند، اما باید به شکل نوشتاری دقت کرد.
افعالی با -eln
در این افعال، Partizip II معمولا مانند افعال باقاعده و با ge + ریشه + t ساخته میشود، اما ریشه گاهی کمی کوتاه میشود. برای سطح A2 دانستن شکل درست کافی است:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| lächeln | gelächelt | لبخند زدن |
| sammeln | gesammelt | جمع کردن |
| handeln | gehandelt | عمل کردن، معامله کردن |
الگو را این گونه میتوانید تصور کنید:
- lächeln → gelächelt
- sammeln → gesammelt
افعالی با -ern
این افعال هم معمولاً عادی و با قاعده هستند:
| مصدر | Partizip II | ترجمه |
|---|---|---|
| feiern | gefeiert | جشن گرفتن |
| ändern | geändert | تغییر دادن |
| lernen | gelernt | یاد گرفتن |
این گروه از نظر ساخت Partizip II مشکل خاصی ندارند و مثل افعال ساده باقاعده رفتار میکنند.
نقش Partizip II به عنوان صفت
Partizip II فقط در ساخت زمانهای گذشته به کار نمیرود، بلکه میتواند مانند یک صفت در کنار اسم بیاید. در سطح A2، شما بیشتر با این ساخت در متنها روبهرو میشوید، اما صرف صفت و جزئیات آن در فصل «صرف صفت» و فصلهای مربوط به سطوح بالاتر توضیح داده میشود. اینجا فقط ایده اصلی را میگوییم.
وقتی Partizip II قبل از اسم میآید، معمولا معنای «… شده» یا «… شدهی» را میدهد، مثلا:
- die gekochte Suppe = سوپ پخته شده
- das geschriebene Buch = کتاب نوشته شده
- die geschlossene Tür = درِ بسته
در این حالت، Partizip II از نظر گرامری مانند صفت صرف میشود، ولی فعلا مهمترین چیز برای شما این است که معنای کلی ساخت را درک کنید.
چند مثال ساده با افعالی که میشناسید:
| ترکیب | ترجمه تقریبی |
|---|---|
| das gekaufte Auto | ماشینِ خریده شده / ماشینی که خریداری شده است |
| der verlorene Schlüssel | کلیدِ گم شده |
| die geöffnete Flasche | بطریِ باز شده |
برای درک متنهای سطح A2، کافی است بدانید gekauft, verloren, geöffnet در این موقعیت، مثل یک صفت عمل میکنند و به اسم معنی «… شده» میدهند.
یادتان باشد:
هر Partizip II میتواند هم در ساخت زمانهای گذشته به کار برود، هم مثل یک صفت، قبل یا بعد از اسم بیاید.
اما در هر دو حالت، شکل Partizip II یکی است.
راهکارهای یادگیری و تمرین Partizip II
از آنجا که بسیاری از شکلهای Partizip II، مخصوصا در افعال بیقاعده، باید حفظ شوند، چند راهکار ساده کمک میکند:
۱. همیشه واژگان را با سه فرم بنویسید: مصدر، حال ساده سوم شخص مفرد، و Partizip II.
مثلا:
sehen – sieht – gesehen
kommen – kommt – gekommen
۲. موقع خواندن متنها، شکلهای ge- را مشخص کنید. هر وقت کلمهای دیدید که با ge شروع شده و شبیه فعل است، سعی کنید مصدر آن را حدس بزنید، مثلا:
- gesehen → sehen
- gemacht → machen
- gefunden → finden
۳. از دیکشنریهای دو زبانه آلمانی فارسی استفاده کنید که سه فرم فعل را نشان میدهند و یک لیست جدا برای افعال بیقاعده دارند.
۴. هنگام جملهسازی در Perfekt، همیشه فعالانه به شکل Partizip II فکر کنید. اگر شک دارید، به دیکشنری مراجعه کنید تا شکل درست در ذهن شما تثبیت شود.
با تسلط نسبی بر ساخت و تشخیص Partizip II، فهم فصل بعدی «زمان گذشته Perfekt» برای شما بسیار سادهتر خواهد شد، چون در آن فصل، تنها کاری که باید بکنید این است که Partizip IIهای آشنا را کنار فعل کمکی haben یا sein قرار دهید.
Views: 3