2.1.5. عبارت‌های زمانی مربوط به گذشته

Table of Contents

مقدمه

در این فصل با عبارت‌های زمانی ساده و پرکاربردی آشنا می‌شوید که برای صحبت‌کردن درباره گذشته در سطح A2 لازم دارید. تمرکز ما روی ترکیب این عبارت‌ها با زمان Perfekt است، نه روی خود ساختار زمان گذشته که در فصل‌های دیگر توضیح داده می‌شود. هدف این است که بتوانید بگویید «کی»، «چند وقت»، «از چه زمانی تا چه زمانی» و «هر چند وقت یک بار» یک اتفاق در گذشته رخ داده است.

قیدهای زمانی کلی برای گذشته

در آلمانی قیدهای زمانی زیادی برای اشاره کلی به گذشته وجود دارد که بدون حرف اضافه می‌آیند و مستقیماً در جمله استفاده می‌شوند. مهم‌ترین آن‌ها را در این جدول می‌بینید:

آلمانی	معنی تقریبی در فارسی	نکته کاربردی
gestern	دیروز	برای روز قبل از امروز
vorgestern	پریروز	دو روز قبل از امروز
neulich / kürzlich	اخیراً، چندی پیش	گذشته نزدیک، بدون زمان دقیق
vorhin	همین الان، کمی پیش‌تر	چند دقیقه یا کمی قبل‌تر
früher	قبلاً، در گذشته	دوره‌ای در گذشته، بدون زمان مشخص
damals	آن موقع، آن زمان	اشاره به دوره‌ای مشخص که قبلاً گفته شده
letztens	اخیراً	محاوره‌ای، شبیه neulich

جای معمول این قیدها در جمله بعد از فعل صرف‌شده یا در ابتدای جمله است. اگر آن‌ها را به اول جمله ببرید، فعل باید در رکن دوم قرار بگیرد.

مثال‌ها:

Ich habe gestern Deutsch gelernt.
Gestern habe ich Deutsch gelernt.

قاعده مهم:
قیدهای زمانیِ تک‌کلمه‌ای مانند gestern, vorgestern, neulich, früher معمولاً بدون حرف اضافه می‌آیند و مستقیماً در جمله قرار می‌گیرند.

عبارت‌های «چند وقت پیش» با vor

برای گفتن «دو روز پیش»، «سه سال پیش» و مانند آن، در آلمانی از حرف اضافه vor استفاده می‌شود. این ساختار بسیار مهم است و با داتیو می‌آید.

فرمول کلی:

فرمول:
vor + Dativ (مدت زمان) + فعل در گذشته
مثل: vor zwei Tagen, vor einer Woche, vor drei Jahren

چند مثال:

Ich habe ihn vor zwei Tagen gesehen.
او را دو روز پیش دیدم.

Vor einer Woche habe ich ein neues Handy gekauft.
یک هفته پیش یک موبایل جدید خریدم.

جدول برخی ترکیب‌های رایج:

آلمانی	معنی فارسی
vor einer Stunde	یک ساعت پیش
vor zwei Stunden	دو ساعت پیش
vor einem Monat	یک ماه پیش
vor drei Monaten	سه ماه پیش
vor einem Jahr	یک سال پیش
vor vielen Jahren	سال‌ها پیش

به حالت داتیو دقت کنید:

مفرد / جمع	آلمانی	نکته
مؤنث	vor einer Woche	ein → einer
مذکر/خنثی	vor einem Jahr	ein → einem
جمع	vor zwei Tagen	عدد مستقیم، بدون ein

مدت زمان کار در گذشته: ساختارهای ساده

برای توضیح این که یک کار «چند مدت» طول کشیده است، سه موقعیت مهم وجود دارد:

کاری که در گذشته شروع شده و تمام شده است.
کاری که در گذشته شروع شده و هنوز ادامه دارد.
عادت‌ها و تکرار در گذشته.

در این بخش فقط به معرفی ملایم ساختارها و عبارت‌های زمانی می‌پردازیم، و توضیح کامل ساختارها به فصل‌های دیگر مربوط می‌شود.

مدت یک کار تمام‌شده در گذشته

اگر بخواهید بگویید یک کار در گذشته انجام شده و تمام شده است، می‌توانید فقط از قید مدت، بدون حرف اضافه، استفاده کنید، مخصوصاً اگر «تا الان» مد نظر نباشد.

Ich habe zwei Stunden ferngesehen.
دو ساعت تلویزیون تماشا کردم.

Er hat drei Jahre in Berlin gelebt.
او سه سال در برلین زندگی کرد.

در این جملات، عبارت «دو ساعت» یا «سه سال» فقط مدت را بیان می‌کند، بدون این که به «از چه زمانی تا چه زمانی» ربط داشته باشد.

مدت از گذشته تا الان: seit

برای کاری که از گذشته شروع شده و هنوز هم ادامه دارد، آلمانی از seit + داتیو استفاده می‌کند. گرچه این موضوع بیشتر در گرامر زمان حال بررسی می‌شود، در حرف‌زدن درباره گذشته و تجربه‌ها هم اهمیت دارد، چون معمولاً در کنار توضیح گذشته به «ادامه تا الان» اشاره می‌کنیم.

قاعده مهم:
seit + Dativ برای بیان «از ... تا الان» است، و معمولاً همراه با فعل در زمان حال می‌آید، حتی اگر در فارسی آن را با گذشته ترجمه کنیم.
مثل: Ich wohne seit drei Jahren in Berlin.

مثال‌ها:

Ich lerne seit einem Jahr Deutsch.
یک سال است آلمانی می‌خوانم / از یک سال پیش دارم آلمانی می‌خوانم.

Sie arbeitet seit 2019 in dieser Firma.
او از ۲۰۱۹ در این شرکت کار می‌کند.

از چه زمانی تا چه زمانی: von … bis و seit … bis

اگر بخواهید یک بازه زمانی مشخص در گذشته را دقیق‌تر نشان دهید، می‌توانید از ترکیب‌های زیر استفاده کنید:

von … bis …
برای گفتن «از … تا …» در گذشته، بدون تمرکز بر این که الان ادامه دارد یا نه.
seit … bis …
معمولاً برای تأکید بر شروع در گذشته و پایان در یک زمان دیگر، اما در سطح A2 عموماً با حال ترکیب می‌شود.

چند مثال ساده با von … bis:

Ich habe von 2010 bis 2014 in Köln gewohnt.
من از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ در کلن زندگی کردم.

Von Montag bis Mittwoch war ich krank.
از دوشنبه تا چهارشنبه مریض بودم.

کِی دقیقاً؟: استفاده از Vor- و Letzt- با روز و تاریخ

برای اشاره به هفته‌ی قبل، ماه قبل و مانند آن، از ترکیب‌هایی با پیشوند vor- و صفت letzte / letzten / letztes استفاده می‌شود.

هفته، ماه و سال قبل با letzte-

در آلمانی برای گفتن «هفته‌ی پیش»، «ماه پیش»، «سال پیش» از این الگو استفاده می‌شود:

آلمانی	معنی فارسی
letzte Woche	هفته‌ی پیش
letzten Monat	ماه پیش
letztes Jahr	سال پیش
letztes Wochenende	آخر هفته‌ی قبل

تغییر آخر کلمه‌ی letzte به جنسیت و نقش دستوری واژه بستگی دارد و در سطح A2 به مرور با آن آشنا می‌شوید. در مثال‌های ساده، می‌توانید این عبارت‌ها را مثل یک قید زمانی استفاده کنید:

Ich war letzte Woche krank.
هفته‌ی پیش مریض بودم.

Wir sind letztes Jahr nach Deutschland gefahren.
سال پیش به آلمان رفتیم.

دو هفته پیش، سه سال پیش

برای «دو هفته پیش»، «سه سال پیش» و مانند آن، بهتر است از vor + مدت که قبلاً دیدیم استفاده کنید:

Ich habe ihn vor zwei Wochen getroffen.
او را دو هفته پیش ملاقات کردم.

Wir sind vor drei Jahren umgezogen.
ما سه سال پیش اسباب‌کشی کردیم.

توالی رویدادها در گذشته: zuerst، dann، danach

گاهی می‌خواهید چند اتفاق گذشته را به ترتیب تعریف کنید. در این حالت، علاوه بر زمان، قیدهای ترتیبی هم کمک می‌کنند. این قیدها دقیقاً «زمان ساعتی» نمی‌دهند، اما ترتیب زمانی را مشخص می‌کنند، و در توصیف تجربه‌های گذشته در سطح A2 بسیار مهم هستند.

قیدهای مهم:

آلمانی	معنی فارسی
zuerst	اول، در ابتدا
dann	بعد، سپس
danach	بعد از آن
später	بعدتر، بعداً
zuletzt	در آخر، نهایتاً

مثال در متن کوتاه:

Zuerst habe ich gefrühstückt.
Dann bin ich zur Arbeit gefahren.
Danach habe ich E-Mails geschrieben.
Später habe ich meine Freunde getroffen.

در فارسی شاید همه را با «بعد» ترجمه کنید، اما در آلمانی تنوع این قیدها به شما کمک می‌کند روایتتان روان‌تر و دقیق‌تر باشد.

نکته مهم:
قیدهایی مثل zuerst, dann, danach, später, zuletzt ترتیب رویدادها را نشان می‌دهند، نه ساعت یا تاریخ را. آن‌ها معمولاً در ابتدای جمله یا بعد از فعل صرف‌شده می‌آیند، و اگر در ابتدای جمله بیایند، فعل باید در رکن دوم باشد.

عادت‌ها در گذشته: früher و damals

برای توضیح دادن این که «قبلاً عادت داشتم …» یا «در آن زمان معمولاً …»، دو قید früher و damals بسیار پرکاربرد هستند. این قیدها در ترکیب با Perfekt یا Präteritum (در سطح‌های بالاتر) به کار می‌روند.

آلمانی	معنی فارسی	توضیح
früher	قبلاً، در گذشته	معمولاً در مقابل «امروز / حالا»
damals	آن موقع، آن زمان	اشاره به دوره‌ای مشخص، غالباً قبلاً ذکر شده

چند مثال ساده:

Früher habe ich viel Sport gemacht.
قبلاً زیاد ورزش می‌کردم.

Damals hatte ich kein Handy.
آن زمان تلفن همراه نداشتم.

در سطح A2 بیشتر با früher برای بیان تفاوت گذشته و حال کار می‌کنید، به ویژه وقتی درباره تجربه‌های گذشته و تغییرات زندگی صحبت می‌کنید.

زمان دقیق در گذشته: ساعت و تاریخ

در سطح A2 لازم است بتوانید ساعت و تاریخِ یک رویداد گذشته را با عبارت‌های زمانی بیان کنید. ساختارهای کامل ساعت و تاریخ در فصل‌های مربوط به A1 و A2 توضیح داده شده است، در اینجا فقط به ترکیب آن‌ها با گذشته می‌پردازیم.

ساعت در گذشته

برای گفتن ساعت دقیق وقوع یک اتفاق در گذشته، معمولاً از um + ساعت استفاده می‌کنید.

نمونه‌ها:

Ich bin um 7 Uhr aufgestanden.
من ساعت ۷ بیدار شدم.

Er hat mich um halb neun angerufen.
او ساعت هشت و نیم به من زنگ زد.

ساختار:

فرمول:
um + ساعت برای «سرِ ساعتِ …» در گذشته و حال
um 10 Uhr, um halb drei, um Viertel nach fünf

روز و تاریخ در گذشته با am

برای روز هفته، روز ماه یا تاریخ دقیق، حرف اضافه‌ی am به کار می‌رود. شما این ساختار را در زمان حال هم استفاده می‌کنید، و در گذشته فقط فعل را در Perfekt یا شکل مناسب دیگر صرف می‌کنید.

چند مثال:

Am Montag habe ich meine Prüfung gemacht.
روز دوشنبه امتحانم را دادم.

Am 3. Mai bin ich nach Wien geflogen.
سوم ماه مه به وین پرواز کردم.

Am Wochenende haben wir Freunde besucht.
آخر هفته دوستانمان را ملاقات کردیم.

قاعده مهم:
برای روزها و تاریخ‌ها از am استفاده کنید، برای ساعت از um. این قاعده در جمله‌های گذشته و حال یکسان است.
am Montag, am 2. Juni, am Wochenende
um 7 Uhr, um halb acht

ترکیب چند عبارت زمانی در یک جمله

اغلب در یک جمله فقط یک عبارت زمانی نمی‌آورید، بلکه «کِی»، «چقدر»، و «چند وقت پیش» را با هم ترکیب می‌کنید. در آلمانی معمولاً ترتیب عناصر جمله به صورت زیر توصیه می‌شود:

عنصر زمان
عنصر مکان
عناصر دیگر

در داخل بخش «زمان» هم می‌توانید از کلی به جزئی پیش بروید، ولی در سطح A2 تمرکز روی روان گفتن است، نه روی نظم سخت‌گیرانه.

چند مثال ترکیبی:

Ich habe gestern zwei Stunden Deutsch gelernt.
دیروز دو ساعت آلمانی خواندم.

Vor einem Jahr habe ich am 1. Juli mit der Arbeit angefangen.
یک سال پیش، در اول ژوئیه، کارم را شروع کردم.

Früher bin ich jeden Tag um 6 Uhr aufgestanden.
قبلاً هر روز ساعت ۶ بیدار می‌شدم.

در مثال آخر، früher فضای زمانی کلی «در گذشته» را می‌دهد، jeden Tag عادت و تکرار را، و um 6 Uhr ساعت دقیق را. این نوع ترکیب‌ها برای تعریف روزمره‌ها و خاطرات گذشته بسیار مفید هستند.

تمرین ذهنی برای یادگیری عبارت‌های زمانی

برای تسلط بر عبارت‌های زمانی مربوط به گذشته، پیشنهاد می‌شود این تمرین ذهنی را انجام دهید:

یک روز مهم یا جالب در گذشته را انتخاب کنید، مثلاً «اولین روز کار»، «آخرین روز مدرسه»، یا «یک سفر کوتاه». سپس سعی کنید به آلمانی پاسخ این پرسش‌ها را با استفاده از عبارت‌های زمانی این فصل بسازید:

از کی تا کی بود؟
چند وقت پیش بود؟
آن روز دقیقاً چه ساعتی چه کار کردید؟
قبلاً، قبل از آن روز، معمولاً چه عادت‌هایی داشتید؟

برای هر پاسخ، از چیزهایی مانند vor zwei Jahren, letztes Jahr, gestern, am Montag, um 8 Uhr, von … bis, früher, damals, zuerst, dann استفاده کنید. با این کار، عبارت‌های زمانی در حافظه‌ی شما با تجربه‌های واقعی‌تان پیوند می‌خورند و راحت‌تر در مکالمه به ذهن‌تان می‌آیند.