در زبان آلمانی تفاوت میان بیان رسمی و غیررسمی بسیار مهم است و بر انتخاب واژگان، ساختار جمله، ضمایر و حتی لحن کلی تأثیر میگذارد. در این بخش فهرستی عملی از عبارتهای رایج رسمی و غیررسمی در موقعیتهای مختلف میبینید تا هنگام نوشتن نامه، ایمیل، پیام یا صحبت حضوری بتوانید سطح مناسب رسمیت را آگاهانه انتخاب کنید. مثالها بیشتر در سطح A1 تا B2 هستند تا برای طیف گستردهتری از زبانآموزان قابل استفاده باشند.
اصول کلی تفاوت رسمی و غیررسمی
در آلمانی مهمترین نشانه تفاوت رسمی و دوستانه، انتخاب ضمیر است. برای افراد ناآشنا، موقعیتهای اداری، محل کار رسمی، نامه به سازمانها و افراد مسن، از «Sie» استفاده میشود. در محیط دوستانه، خانواده، همکلاسیها و همکارانی که رابطه صمیمی دارند، از «du» استفاده میشود.
قاعده مهم:
در ارتباط رسمی همیشه از ضمیر «Sie» (با حرف اول بزرگ) و صرف فعل سوم شخص جمع استفاده کنید.
در ارتباط دوستانه از «du» و صرف فعل دوم شخص مفرد استفاده کنید.
این تفاوت ضمیر، تقریباً بر همه عبارتهای این فصل اثر میگذارد، به همین دلیل بسیاری از جفتهای رسمی و غیررسمی فقط در ضمیر فرق دارند.
سلام و خداحافظی
در شروع و پایان مکالمه یا پیام، نوع سلام و خداحافظی نشان میدهد فضا رسمی است یا دوستانه.
سلام کردن
موقعیت
آلمانی
نوع
سلامِ خنثی، در طول روز
Guten Tag.
رسمی / نسبتاً رسمی
سلام صبح
Guten Morgen.
رسمی / نسبتاً رسمی
سلام عصر
Guten Abend.
رسمی / نسبتاً رسمی
سلام دوستانه
Hallo.
غیررسمی
سلام خیلی خودمانی
Hi.
بسیار غیررسمی
سلام کوتاه در محل کار بین همکاران صمیمی
Na?
بسیار غیررسمی، محاورهای
در مکاتبات رسمی معمولاً به جای «Hallo» از «Guten Tag» یا خطاب با عنوان و نام خانوادگی استفاده میشود. «Hallo» در ایمیلهای نیمهرسمی بین همکاران هم سطح یا آشنا قابل قبول است، اما برای ادارهها و سازمانها بهتر است از آن استفاده نکنید.
خداحافظی
موقعیت
آلمانی
نوع
خداحافظی استاندارد
Auf Wiedersehen.
رسمی
خداحافظی تلفنی
Auf Wiederhören.
رسمی
خداحافظی کوتاه
Tschüss.
غیررسمی
خداحافظی خیلی خودمانی
Ciao.
غیررسمی، وامگرفته
خداحافظی محترمانه در ایمیل
Mit freundlichen Grüßen
رسمی، بسیار رایج
خداحافظی نیمهرسمی در ایمیل
Viele Grüße
نیمهرسمی / دوستانه محترمانه
خداحافظی دوستانه
Liebe Grüße / LG
غیررسمی، «LG» در پیامک و چت
معرفی خود و دیگران
انتخاب ضمیر در معرفی و سؤال درباره نام، فرق رسمی و غیررسمی را مشخص میکند.
گفتن نام
فارسی
رسمی
غیررسمی
من … هستم.
Ich bin … .
Ich bin … . (برای هر دو مناسب است، لحن مهم است)
اسم من … است.
Mein Name ist … .
Ich heiße … .
در محیطهای اداری، مصاحبه شغلی، فرمهای رسمی، عبارت «Mein Name ist …» رسمیتر و مناسبتر است. «Ich heiße …» طبیعی و روزمره است و در بیشتر موقعیتها قابل استفاده است.
پرسیدن نام
فارسی
رسمی
غیررسمی
اسم شما چیست؟
Wie heißen Sie?
Wie heißt du?
نام خانوادگی شما؟
Wie ist Ihr Familienname?
Wie ist dein Nachname?
شما چه اسمی دارید؟
Wie ist Ihr Name?
Wie heißt du? / Wie ist dein Name?
قاعده:
در زبان رسمی، در سؤالها از «Sie» و شکل مالکیت «Ihr» استفاده کنید.
در غیررسمی، از «du» و «dein».
احوالپرسی و گفتوگوی کوتاه
در شروع مکالمههای روزمره برخی جملهها در نسخه رسمی و غیررسمی کمی تفاوت دارند.
حالپرسیدن
فارسی
رسمی
غیررسمی
حال شما چطور است؟
Wie geht es Ihnen?
Wie geht es dir?
حالتان خوب است؟
Geht es Ihnen gut?
Geht es dir gut?
حالت چطور است؟ (خیلی خودمانی)
Wie geht’s?
Wie läuft’s? / Alles klar?
پاسخهای رایج:
آلمانی
ترجمه
رسمیت
Danke, gut. Und Ihnen?
ممنون، خوب. و شما؟
رسمی
Danke, gut. Und dir?
ممنون، خوب. و تو؟
غیررسمی
Es geht.
بد نیست.
هر دو
Nicht so gut.
چندان خوب نیست.
هر دو
Super, danke.
عالی، ممنون.
بیشتر غیررسمی
درخواست مودبانه و خواهش
در آلمانی، مودب بودن فقط به «bitte» خلاصه نمیشود. در موقعیتهای رسمی معمولاً از ساختارهای فعل وجهی و ساختارهای طولانیتر استفاده میشود.
درخواست ساده
فارسی
رسمی
غیررسمی
لطفاً در را باز کنید.
Öffnen Sie bitte die Tür.
Mach bitte die Tür auf.
میتوانید لطفاً کمک کنید؟
Können Sie mir bitte helfen?
Kannst du mir bitte helfen?
ممکن است بنشینید؟
Setzen Sie sich bitte.
Setz dich bitte.
در رسمی میتوان از ساختارهای حتی مودبانهتر هم استفاده کرد:
آلمانی
ترجمه
توضیح
Könnten Sie mir bitte helfen?
ممکن است لطفاً به من کمک کنید؟
بسیار مودب
Würden Sie das bitte wiederholen?
ممکن است لطفاً این را تکرار کنید؟
بسیار مودب
در غیررسمی، به ویژه در میان دوستان، جملهها کوتاهتر و مستقیمتر میشوند:
آلمانی
ترجمه
Hilf mir bitte.
لطفاً کمکم کن.
Mach schnell!
زود باش!
Warte mal.
صبر کن.
نکته:
ترکیب «bitte» با «Könnten Sie …?» یا «Würden Sie …?» یکی از مودبترین شکلهای درخواست در زبان روزمره است.
تشکر و پاسخ به تشکر
تشکر کردن
فارسی
رسمی
غیررسمی
متشکرم.
Vielen Dank.
Danke.
خیلی ممنون.
Vielen Dank / Herzlichen Dank.
Danke schön / Danke sehr.
از کمک شما سپاسگزارم.
Ich danke Ihnen für Ihre Hilfe.
Danke für deine Hilfe.
«Ich bedanke mich …» نیز رسمیتر است:
آلمانی
ترجمه
نوع
Ich bedanke mich für Ihre Unterstützung.
از حمایت شما سپاسگزارم.
رسمی
پاسخ به تشکر
آلمانی
ترجمه
نوع
Bitte.
خواهش میکنم.
هر دو، خنثی
Gern geschehen.
انجامش با کمال میل بود.
محترمانه، نیمهرسمی
Keine Ursache.
قابلی نداشت.
غیررسمی
Kein Problem.
مشکلی نیست.
غیررسمی
در ایمیل رسمی معمولاً در پایان، تشکر را این طور بیان میکنند:
آلمانی
ترجمه
Vielen Dank im Voraus.
پیشاپیش بسیار متشکرم.
Vielen Dank für Ihre Rückmeldung.
بابت بازخوردتان بسیار ممنونم.
عذرخواهی و پاسخ به عذرخواهی
عذرخواهی
فارسی
رسمی
غیررسمی
معذرت میخواهم.
Entschuldigen Sie bitte.
Entschuldige bitte.
از شما عذر میخواهم.
Ich entschuldige mich bei Ihnen.
Ich entschuldige mich bei dir.
متأسفم.
Es tut mir leid.
Es tut mir leid. (هر دو)
در موقعیتهای رسمی، به خصوص در نوشتار، میتوان دقیقتر شد:
آلمانی
ترجمه
Ich möchte mich für die Verspätung entschuldigen.
میخواهم بابت تأخیر عذرخواهی کنم.
Bitte entschuldigen Sie die Unannehmlichkeiten.
لطفاً بابت این مزاحمتها ما را ببخشید.
پاسخ به عذرخواهی
آلمانی
ترجمه
نوع
Kein Problem.
مشکلی نیست.
غیررسمی
Macht nichts.
مهم نیست.
غیررسمی
Schon gut.
اشکالی ندارد.
غیررسمی
Ist schon in Ordnung.
درست است، مسئلهای نیست.
نیمهرسمی
Das ist kein Problem.
مشکلی نیست.
رسمی / خنثی
پرسیدن و دادن اطلاعات شخصی
در فرمها و موقعیتهای اداری، نوع سؤال و واژگان رسمیتر است.
پرسیدن سن، آدرس، شماره تلفن
فارسی
رسمی
غیررسمی
چند سالتان است؟
Wie alt sind Sie?
Wie alt bist du?
آدرس شما چیست؟
Wie ist Ihre Adresse?
Wie ist deine Adresse?
شماره تلفن شما چیست؟
Wie ist Ihre Telefonnummer?
Wie ist deine Telefonnummer?
پاسخها معمولاً برای هر دو موقعیت یکساناند، اما در نوشتن فرمها و نامهها از ساختارهای دقیقتر استفاده میشود.
پرسیدن شغل و وضعیت
فارسی
رسمی
غیررسمی
شغل شما چیست؟
Was sind Sie von Beruf?
Was bist du von Beruf?
چه کار میکنید؟
Was machen Sie beruflich?
Was machst du beruflich?
دانشجو هستید؟
Sind Sie Student / Studentin?
Bist du Student / Studentin?
خطاب رسمی در نامهها و ایمیلها
در متنهای رسمی، بهویژه در آلمان، شکل آغاز و پایان نامه الگوی نسبتاً ثابت دارد.
شروع نامه یا ایمیل رسمی
موقعیت
آلمانی
توضیح
وقتی نام خانوادگی گیرنده را میدانید
Sehr geehrter Herr Müller, / Sehr geehrte Frau Müller,
رسمی و استاندارد
شخصی با عنوان دانشگاهی
Sehr geehrter Herr Dr. Schmidt,
رسمی
وقتی نام گیرنده را نمیدانید
Sehr geehrte Damen und Herren,
بسیار رسمی، عمومی
در ایمیلهای کمتر رسمی اداری، میتوانید از شکلهای زیر استفاده کنید:
آلمانی
ترجمه
نوع
Guten Tag, Herr Müller,
روز بخیر، آقای مولر،
رسمی ولی کمی نرمتر
Hallo Frau Müller,
سلام خانم مولر،
نیمهرسمی، فقط اگر آشناتر هستید
قاعده مهم نوشتاری:
«Sehr geehrte / Sehr geehrter» همیشه با حرف اول بزرگ نوشته میشود و پس از آن نام خانوادگی همراه با عنوان (Herr / Frau) میآید. بعد از خط خطاب در آلمانی معمولاً ویرگول و در خط بعدی متن با حرف کوچک شروع میشود.
پایان نامه یا ایمیل رسمی
آلمانی
ترجمه
کاربرد
Mit freundlichen Grüßen
با احترام / با آرزوی بهترینها
پایان بسیار رایج و استاندارد
Freundliche Grüße
با احترام
کمی کوتاهتر، رسمی اما ملایمتر
Mit besten Grüßen
با بهترین درودها
رسمی، صمیمیتر
پس از عبارت خداحافظی، در خط بعد نام و در صورت لزوم اطلاعات تماس یا امضا میآید.
خطاب دوستانه در نامهها و پیامها
در متنهای دوستانه، مخصوصاً بین دوستان یا خانواده، به جای «Sehr geehrte …» از «Lieber / Liebe» استفاده میشود.
شروع دوستانه
آلمانی
ترجمه
توضیح
Lieber Thomas,
توماس عزیز،
برای مرد، غیررسمی / صمیمی
Liebe Anna,
آنا عزیز،
برای زن، غیررسمی / صمیمی
Hallo Jonas,
سلام یونس،
بسیار رایج در ایمیل و پیام دوستانه
Hi Lisa,
سلام لیسا،
بسیار غیررسمی
پایان دوستانه
آلمانی
ترجمه
نوع
Liebe Grüße
با عشق / با محبت
غیررسمی، بسیار رایج
Viele Grüße
با سلام بسیار / درودهای فراوان
نیمهرسمی تا غیررسمی
Alles Liebe
با بهترین آرزوها
صمیمی
Bis bald
تا زودی میبینمت
غیررسمی
در پیامک و چت، از شکلهای کوتاه نیز استفاده میشود:
آلمانی
توضیح
LG (Liebe Grüße)
مخفف، دوستانه
VG (Viele Grüße)
مخفف
BB (Bis bald)
کمتر رایج، بسیار غیررسمی
دعوت، پیشنهاد و موافقت یا مخالفت
دعوت کردن
فارسی
رسمی
غیررسمی
آیا مایل هستید …؟
Möchten Sie … ?
Möchtest du … ?
میخواهید …؟
Wollen Sie … ?
Willst du … ?
آیا دوست دارید با هم …؟
Hätten Sie Lust, … ?
Hast du Lust, … ?
نمونه:
رسمی
غیررسمی
ترجمه
Möchten Sie morgen mit uns essen gehen?
Willst du morgen mit uns essen gehen?
آیا میخواهید فردا با ما برای غذا بیرون بیایید؟
پذیرفتن دعوت
آلمانی
ترجمه
نوع
Ja, gern. / Ja, gerne.
بله، با کمال میل.
هر دو، خنثی
Sehr gern.
با کمال میل.
رسمیتر
Das ist eine gute Idee.
این فکر خوبی است.
هر دو
Ja, warum nicht?
بله، چرا که نه؟
غیررسمی
رد کردن محترمانه
فارسی
رسمی
غیررسمی
متأسفم، نمیتوانم.
Es tut mir leid, ich kann leider nicht.
Tut mir leid, ich kann nicht.
متشکرم، اما وقت ندارم.
Vielen Dank, aber ich habe leider keine Zeit.
Danke, aber ich habe keine Zeit.
شاید دفعه بعد.
Vielleicht ein anderes Mal.
Vielleicht nächstes Mal.
بیان نظر، موافقت و مخالفت
سطح رسمیت در بیان نظر تأثیر زیادی در انتخاب ساختار دارد.
بیان نظر
فارسی
رسمی
غیررسمی
به نظر من …
Meiner Meinung nach …
Ich finde, … / Ich denke, …
از دید من …
Aus meiner Sicht …
Ich glaube, …
در جلسات و متنهای رسمی، ساختارهای زیر رایج است:
آلمانی
ترجمه
Meiner Ansicht nach ist das sehr wichtig.
از نظر من این بسیار مهم است.
Aus meiner Sicht wäre das sinnvoll.
از دید من این منطقی خواهد بود.
موافقت
آلمانی
ترجمه
نوع
Ich stimme Ihnen zu.
با شما موافقم.
رسمی
Da haben Sie recht.
در این مورد حق با شماست.
رسمی / محترمانه
Du hast recht.
حق با تو است.
غیررسمی
Genau!
دقیقاً!
غیررسمی / خودمانی
Ja, das sehe ich auch so.
بله، من هم همین طور میبینم.
هر دو
مخالفت محترمانه
فارسی
رسمی
غیررسمی
من نظر دیگری دارم.
Ich habe eine andere Meinung.
Ich sehe das anders.
متأسفم، اما با شما موافق نیستم.
Es tut mir leid, aber ich bin nicht Ihrer Meinung.
Tut mir leid, aber ich bin nicht deiner Meinung.
فکر میکنم این درست نیست.
Ich denke, das stimmt so nicht.
Ich glaube nicht, dass das stimmt.
در محیطهای کاری، برای نرم کردن مخالفت، از عبارتهای کاهنده استفاده میشود:
آلمانی
ترجمه
Ich bin mir da nicht so sicher.
من در این مورد چندان مطمئن نیستم.
Da habe ich ein paar Bedenken.
در این مورد چند نگرانی دارم.
زبان محاورهای در برابر زبان استاندارد
در زبان گفتاری غیررسمی، شکلهای کوتاه و محاورهای زیاد استفاده میشود. این شکلها در نامه و ایمیل رسمی نباید استفاده شوند.
چند نمونه رایج
استاندارد
محاورهای
ترجمه تقریبی
Was ist los?
Was ist los? / Was ist’n los?
چه خبر است؟ / چی شده؟
Ich habe es nicht verstanden.
Ich hab’s nicht verstanden.
نفهمیدم.
Das ist nicht gut.
Das ist nicht so gut. / Das ist nicht so toll.
این خوب نیست.
Ich weiß es nicht.
Ich weiß nicht. / Keine Ahnung.
نمیدانم. / هیچ ایدهای ندارم.
Ich bin sehr müde.
Ich bin total müde.
خیلی خستهام.
در نوشتههای رسمی همیشه از شکل کامل افعال و واژگان استفاده کنید و از مخففهای محاورهای مثل «hab’s», «machste», «biste» خودداری کنید.
ترکیبهای پرکاربرد در محیط کار و اداره
برای ایمیلها، درخواستها و پاسخهای اداری، چند الگوی ثابت وجود دارد.
درخواست اطلاعات
آلمانی
ترجمه
Ich möchte mich nach … erkundigen.
مایل هستم درباره … پرسوجو کنم.
Könnten Sie mir bitte Informationen zu … schicken?
آیا ممکن است لطفاً اطلاعاتی درباره … برای من بفرستید؟
Ich hätte eine Frage zu …
یک سؤال درباره … دارم.
اشاره به پیوست یا ضمیمه
آلمانی
ترجمه
Im Anhang finden Sie …
در پیوست مییابید …
Anbei sende ich Ihnen …
به پیوست، برایتان … را میفرستم.
پاسخ اداری
آلمانی
ترجمه
Vielen Dank für Ihre Nachricht.
بابت پیامتان بسیار ممنونم.
Vielen Dank für Ihre E-Mail vom 10.08.2026.
بابت ایمیل شما مورخ … متشکرم.
Für weitere Fragen stehe ich Ihnen gerne zur Verfügung.
برای سؤالات بیشتر در خدمت شما هستم.
این جملهها در متنهای دوستانه معمولاً به شکلهای سادهتر در میآیند:
آلمانی
ترجمه
Danke für deine Nachricht.
ممنون برای پیامت.
Wenn du noch Fragen hast, melde dich.
اگر سؤال دیگری داشتی، خبر بده.
ملاطفت و احترام زبانی
آلمانی مانند فارسی از عبارتهایی برای نشان دادن احترام، همدلی یا ادب استفاده میکند که در رسمی و غیررسمی شدت و شکل متفاوتی دارند.
نشان دادن همدلی
فارسی
رسمی
غیررسمی
این را شنیدن برای من متأسفکننده است.
Das tut mir sehr leid zu hören.
Oh, das tut mir leid.
امیدوارم به زودی بهتر شود.
Ich hoffe, es wird bald besser.
Hoffe, es wird bald besser.
برای شما بهترینها را آرزو میکنم.
Ich wünsche Ihnen alles Gute.
Ich wünsche dir alles Gute.
تبریک گفتن
فارسی
رسمی
غیررسمی
به شما تبریک میگویم.
Ich gratuliere Ihnen.
Ich gratuliere dir.
تبریک!
Herzlichen Glückwunsch!
Glückwunsch!
تولدتان مبارک.
Alles Gute zum Geburtstag.
Alles Gute zum Geburtstag. / Alles Gute!
جمعبندی کاربردی
هنگام انتخاب میان عبارتهای رسمی و غیررسمی، سه نکته اساسی را به یاد داشته باشید:
۱. همیشه ابتدا تصمیم بگیرید که از «Sie» استفاده میکنید یا «du».
۲. در متنها و موقعیتهای رسمی، شکل کامل، دقیق و بدون واژههای محاورهای را انتخاب کنید.
۳. در شک و تردید، رسمیتر بودن ایمنتر است، بهخصوص در ایمیل به افراد ناآشنا یا مقامهای اداری.
این مرجع را میتوانید مانند یک «بانک عبارت» استفاده کنید. هنگام نوشتن یا صحبت کردن، با مقایسه رسمی و غیررسمی، هم سطح درست رسمیت را انتخاب میکنید و هم به تدریج گوش و چشم شما به تفاوت سبکها عادت میکند.
KAHIBARO