KAHIBARO
1.10.5. حالت امری
Table of Contents
مقدمه
در این بخش با حالت امری در آلمانی آشنا میشوید. در سطح A1 فقط به سادهترین شکلها برای «بگو»، «برو»، «لطفاً این کار را بکن» میپردازیم، مخصوصاً در موقعیتهای شهر و حملونقل مانند پرسیدن و دادن مسیر، سوار شدن، پیاده شدن و دستورهای مودبانه.
مفهوم حالت امری در آلمانی
حالت امری برای بیان دستور، درخواست، پیشنهاد یا راهنما به کار میرود. مانند فارسی: «برو»، «بیایید»، «لطفاً صبر کنید».
در آلمانی هم با حالت امری میتوانیم بگوییم:
به دوست: «بیا اینجا.»
به چند نفر: «بیایید داخل.»
مودبانه: «لطفاً بنشینید.»
حالت امری در آلمانی همیشه به شخص دوم یا سوم مربوط است:
du، ihr، Sie و گاهی «wir».
به زبان ساده، برای A1 سه نوع خیلی مهم داریم:
- امری برای du
- امری برای ihr
- امری مودبانه برای Sie
شکل «wir» هم هست، اما برای شما در این سطح فقط به صورت کوتاه معرفی میشود.
امری برای du
برای ساختن امری با «du» معمولاً از ریشه فعل استفاده میکنیم، بدون «du» و معمولاً بدون «-st».
مثال با فعل «gehen» به معنی «رفتن»:
| جمله در زمان حال | حالت امری برای du | معنی |
|---|---|---|
| Du gehst. | Geh! | برو! |
مراحل:
- فعل را در زمان حال بشناسید: du gehst.
- du را حذف کنید.
- پایان -st را حذف کنید: gehst → geh.
- علامت تعجب اختیاری است، اما در نوشتن آلمانی معمول است: Geh!
چند مثال رایج سطح A1 بهخصوص در شهر و حملونقل:
| فعل در زمان حال با du | امری | معنی |
|---|---|---|
| du kommst | Komm! | بیا! |
| du wartest | Warte! | صبر کن! |
| du nimmst | Nimm! | بگیر / سوار شو! |
| du fahrst | Fahr! | رانندگی کن / حرکت کن! |
| du siehst | Sieh! | نگاه کن! |
قاعده کلی امری برای du:
از شکل du در زمان حال، «du» و اغلب «-st» را حذف کنید:
$$du\ +\ Verb\text{-}st \rightarrow Verb!$$
افعال با ریشه در پایان -d و -t
اگر ریشه فعل با d یا t تمام شود، معمولاً یک «e» میآید تا تلفظ آسان شود.
مثال با «warten» به معنی «صبر کردن»:
| زمان حال با du | امری | معنی |
|---|---|---|
| du wartest | Warte! | صبر کن! |
اینجا شکل امری شبیه ریشه است، اما با e تلفظ راحتتر میشود.
نمونههای مفید در شهر:
| فعل | امری du | معنی |
|---|---|---|
| arbeiten | Arbeite! | کار کن! |
| warten | Warte! | صبر کن! |
| landen | Lande! | فرود بیا! (در متون ساده کمتر نیاز دارید) |
افعالی که در du تغییر حرفِ صدادار دارند
بعضی افعال در شخص دوم مفرد حرف صدادارشان عوض میشود، مثل fahren، sprechen، lesen. در بسیاری از این افعال در امری هم همین تغییر میماند و فقط -st حذف میشود.
نمونههای مهم برای شهر و حملونقل:
| مصدر | شکل du | امری du | معنی |
|---|---|---|---|
| fahren | du fährst | Fahr! | بران / حرکت کن! |
| nehmen | du nimmst | Nimm! | بگیر / سوار شو! |
در سطح A1 لازم نیست همه استثناها را حفظ کنید، ولی این چند فعل خیلی پرکاربردند.
منفیکردن امری du
برای منفیکردن، «nicht» را بعد از فعل میآوریم.
| امری مثبت | امری منفی | معنی |
|---|---|---|
| Geh! | Geh nicht! | نرو! |
| Fahr! | Fahr nicht! | حرکت نکن / نران! |
| Warte! | Warte nicht! | صبر نکن! |
الگوی منفی برای du:
$$Verb\ +\ nicht!$$
امری برای ihr
برای صحبت با چند نفر به صورت دوستانه، از «ihr» استفاده میشود. در امری با ihr شکل فعل دقیقاً مثل زمان حال با ihr است، فقط «ihr» حذف میشود.
مثال با فعل «gehen»:
| جمله در زمان حال | امری ihr | معنی |
|---|---|---|
| Ihr geht. | Geht! | بروید! |
مراحل:
- شکل فعل با ihr را در زمان حال پیدا کنید: ihr geht.
- ضمیر ihr را حذف کنید.
- همان فعل را نگه دارید: geht → Geht!
چند مثال شهری:
| زمان حال با ihr | امری ihr | معنی |
|---|---|---|
| ihr kommt | Kommt! | بیایید! |
| ihr wartet | Wartet! | صبر کنید! (چند نفر دوستانه) |
| ihr nehmt | Nehmt! | بگیرید / سوار شوید! |
| ihr fahrt | Fahrt! | بروید / رانندگی کنید! |
در منفی هم مانند du، «nicht» بعد از فعل میآید:
| امری مثبت | امری منفی | معنی |
|---|---|---|
| Geht! | Geht nicht! | نروید! |
| Wartet! | Wartet nicht! | صبر نکنید! |
قاعده امری برای ihr:
شکل فعل با ihr در زمان حال را بگیرید و فقط «ihr» را حذف کنید.
$$ihr\ +\ Verb\text{-}t \rightarrow Verb\text{-}t!$$
امری مودبانه با Sie
در موقعیتهای رسمی، در شهر، در مغازه، در ایستگاه، با افراد ناآشنا، معمولاً از «Sie» استفاده میکنیم. حالت امری مودبانه بسیار مهم است، چون در زندگی روزمره زیاد میشنوید.
الگو بسیار ساده است:
فعل در شکل «Sie» در زمان حال + خودِ «Sie».
نمونه:
| جمله خبری | امری مودبانه | معنی |
|---|---|---|
| Sie gehen. | Gehen Sie! | بروید. (مودبانه) |
| Sie warten. | Warten Sie! | صبر کنید. |
| Sie kommen. | Kommen Sie! | بفرمایید بیایید. |
مراحل:
- فعل را در زمان حال با Sie بنویسید: Sie gehen.
- جای «Sie» و فعل را عوض کنید: Gehen Sie.
چند جمله مهم در موضوع شهر و حملونقل:
| امری مودبانه | معنی |
|---|---|
| Kommen Sie bitte! | لطفاً بفرمایید بیایید! |
| Warten Sie bitte hier! | لطفاً اینجا صبر کنید! |
| Fahren Sie geradeaus! | لطفاً مستقیم بروید! |
| Nehmen Sie den Bus! | لطفاً سوار اتوبوس شوید! |
| Steigen Sie ein! | لطفاً سوار شوید! |
| Steigen Sie aus! | لطفاً پیاده شوید! |
| Gehen Sie rechts! | لطفاً به راست بروید! |
| Gehen Sie links! | لطفاً به چپ بروید! |
توجه کنید که در حالت مودبانه، همیشه «Sie» با حرف بزرگ نوشته میشود.
استفاده از «bitte» در امری مودبانه
برای نرمتر و مودبانهتر کردن دستور، «bitte» را قبل یا بعد از فعل میآوریم.
هر سه شکل زیر مودبانه هستند:
| ساختار | مثال | معنی |
|---|---|---|
| Bitte + فعل + Sie | Bitte setzen Sie sich! | لطفاً بنشینید! |
| فعل + Sie + bitte | Setzen Sie sich bitte! | لطفاً بنشینید! |
| فعل + bitte + Sie | Setzen bitte Sie! | کمتر معمول، اما ممکن است |
در مکالمه روزمره، رایجترین شکل:
«Setzen Sie sich bitte!» و «Kommen Sie bitte!»
الگوی امری مودبانه:
$$Verb\ +\ Sie\ (+\ bitte)\ !$$
مثال: Warten Sie bitte!
منفیکردن امری مودبانه
در امری با Sie، برای منفی کردن «nicht» را معمولاً بعد از فعل یا قبل از بخش مهم جمله میآوریم.
| امری مثبت | امری منفی | معنی |
|---|---|---|
| Gehen Sie! | Gehen Sie nicht! | نروید! (لطفاً نروید) |
| Warten Sie bitte! | Warten Sie bitte nicht hier! | لطفاً اینجا صبر نکنید! |
| Fahren Sie links! | Fahren Sie nicht links! | به چپ نروید! |
میتوانیم «bitte» را هم اضافه کنیم:
Gehen Sie bitte nicht weg! = لطفاً نروید!
امری با wir (معرفی کوتاه)
گاهی آلمانی از شکل «wir» هم برای پیشنهاد دستهجمعی استفاده میکند. این شبیه فارسی است: «برویم»، «بیایید برویم».
ساختار: فعل کمکی «lassen» به صورت «Lass uns ...» برای du یا «Lasst uns ...» برای ihr + مصدر در پایان.
چند مثال ساده:
| آلمانی | معنی فارسی |
|---|---|
| Lass uns gehen! | برویم! (به یک نفر، پیشنهاد دوستانه) |
| Lasst uns gehen! | برویم! (به چند نفر دوستانه) |
در سطح A1 این ساختار فقط به صورت کلی مهم است، جزئیات کامل آن در سطوح بالاتر توضیح داده میشود. در مسیر و شهر، ممکن است بشنوید:
Lass uns zur U-Bahn gehen!
بیایید برویم به مترو!
حالت امری و جهتها در شهر
حالا از حالت امری در جملات واقعیِ مربوط به شهر و حملونقل استفاده میکنیم. تمرکز روی افعالی است که در موقعیتهای روزمره میشنوید، مثل راهدادن مسیر و دستورهای مودبانه.
افعال مهم در شهر و حملونقل
چند فعل کلیدی:
| مصدر | معنی | نمونه امری |
|---|---|---|
| gehen | رفتن | Geh! Gehen Sie! |
| fahren | رفتن با وسیله / راندن | Fahr! Fahren Sie! |
| nehmen | گرفتن / سوار شدن | Nimm! Nehmen Sie! |
| abbiegen | پیچیدن | Bieg ab! Biegen Sie ab! |
| halten | نگه داشتن / توقف | Halt! Halten Sie! |
| warten | صبر کردن | Warte! Warten Sie! |
| einsteigen | سوار شدن | Steig ein! Steigen Sie ein! |
| aussteigen | پیاده شدن | Steig aus! Steigen Sie aus! |
چند جمله نمونه مفید:
- دادن مسیر به صورت دوستانه (با du / ihr):
Geh geradeaus!
مستقیم برو!
Geh hier links!
اینجا به چپ برو!
Geht über die Straße!
از خیابان رد شوید! (به چند نفر دوستانه)
- دادن مسیر مودبانه (با Sie):
Gehen Sie geradeaus und dann links!
لطفاً مستقیم بروید و بعد به چپ!
Fahren Sie bis zur nächsten Kreuzung!
لطفاً تا چهارراه بعدی بروید!
Nehmen Sie die zweite Straße rechts!
لطفاً خیابان دوم را به راست بگیرید!
Steigen Sie an der nächsten Haltestelle aus!
لطفاً در ایستگاه بعدی پیاده شوید!
امری در تابلوها و اعلانهای شهری
در آلمان روی تابلوها و اعلامیهها هم اغلب از شکل امری استفاده میشود. چند نمونه که ممکن است در حملونقل عمومی ببینید:
| متن آلمانی | معنی |
|---|---|
| Bitte hier nicht stehen! | لطفاً اینجا نایستید! |
| Bitte nicht rauchen! | لطفاً سیگار نکشید! |
| Türen schließen! | درها را ببندید! |
| Ausgang benutzen! | از خروجی استفاده کنید! |
در این نوع جملات گاهی فاعل حذف میشود و فقط مصدر یا شکل امری دیده میشود. در سطح A1 کافی است مفهوم کلی را بفهمید، نه ساختار دقیق را.
تفاوت لحن دوستانه و رسمی در امری
در آلمانی مثل فارسی، اگر مستقیم بگوییم «Geh!» ممکن است تند یا دستوری به نظر برسد. برای دوستان نزدیک مشکلی نیست، اما برای افراد ناآشنا بهتر است مودب باشیم.
چند مقایسه:
| غیررسمی / مستقیم | مودبتر | معنی |
|---|---|---|
| Geh! | Geh bitte! | برو! / لطفاً برو! |
| Komm! | Komm bitte! | بیا! / لطفاً بیا! |
| Warte! | Warte bitte! | صبر کن! / لطفاً صبر کن! |
| Gehen Sie! | Gehen Sie bitte! | لطفاً بروید! |
| Warten Sie! | Warten Sie bitte! | لطفاً صبر کنید! |
برای مودب بودن:
- با افراد ناآشنا از «Sie» استفاده کنید.
- تقریباً همیشه «bitte» را اضافه کنید.
جمعبندی
در این بخش یاد گرفتید که:
امری برای du: معمولاً شکل du در حال را بدون «du» و بدون «-st» میگیرید.
مثال: du gehst → Geh!
امری برای ihr: شکل فعل مثل زمان حال با «ihr» است، فقط «ihr» حذف میشود.
مثال: ihr geht → Geht!
امری مودبانه با Sie: فعل در ابتدا، بعد «Sie» میآید، اغلب با «bitte».
مثال: Gehen Sie bitte geradeaus!
منفیسازی با «nicht» انجام میشود:
Geh nicht! ، Gehen Sie nicht!
حالا میتوانید در موقعیتهای شهر و حملونقل به آلمانی بگویید «برو»، «بیایید»، «لطفاً صبر کنید»، «لطفاً اینجا پیاده شوید» و دستورها و راهنماییهای ساده را بفهمید.
Views: 4