KAHIBARO
1.9.3. افعال وجهی können، wollen و möchten
Table of Contents
مقدمه
در این بخش با سه فعل بسیار مهم در آلمانی آشنا میشوید: können، wollen و möchten. این سه فعل را در دستور زبان آلمانی "افعال وجهی" مینامند, زیرا "وجه" و حالت انجام عمل را مشخص میکنند. با این افعال میتوانید بگویید چه کاری را میتوانید انجام دهید, چه میخواهید انجام دهید و چه چیزی را مودبانه دوست دارید انجام دهید یا داشته باشید. کاربرد آنها در موضوع "سرگرمی و اوقات فراغت" بسیار زیاد است, مثل: "من میتوانم شنا کنم", "من میخواهم سینما بروم", "من دوست دارم یک قهوه داشته باشم".
در این فصل فقط بر روی این سه فعل تمرکز میکنیم و ساختار پایهای آنها در زمان حال را یاد میگیریم و تمرین میکنیم که چگونه آنها را در جملههای ساده به کار ببریم.
مفهوم کلی افعال وجهی
افعال وجهی در آلمانی معمولا همراه یک فعل دیگر میآیند و معنی جمله را تغییر میدهند. در فارسی هم ساختار مشابه داریم: "میتوانم بروم", "میخواهم بخوانم". در آلمانی نیز دقیقا همین ایده وجود دارد.
قاعده مهم:
در جملههای ساده خبری با فعل وجهی در زمان حال:
- فعل وجهی صرف میشود و در جایگاه دوم جمله قرار میگیرد.
- فعل اصلی به صورت مصدر (شکل "رفتن", "خوردن") در انتهای جمله میآید.
مثال مقایسهای با فارسی و آلمانی:
| فارسی | آلمانی | توضیح |
|---|---|---|
| من میتوانم بروم. | Ich kann gehen. | kann صرف شده, gehen در آخر به صورت مصدر |
| ما میخواهیم بازی کنیم. | Wir wollen spielen. | wollen صرف شده, spielen در آخر به صورت مصدر |
| من دوست دارم قهوه بخورم. | Ich möchte Kaffee trinken. | möchte صرف شده, trinken در آخر به صورت مصدر |
در ادامه هر کدام از این افعال را جداگانه میبینیم.
فعل können: توانستن، بلد بودن
فعل können به معنی "توانستن" است, هم از نظر توانایی فیزیکی یا ذهنی و هم از نظر بلد بودن مهارتی مثل زبان, موسیقی و غیره.
نمونه معنیها:
Ich kann schwimmen.
من میتوانم شنا کنم / من شنا بلدم.
Ich kann Deutsch sprechen.
من میتوانم آلمانی صحبت کنم / من آلمانی بلدم.
صرف فعل können در زمان حال
صرف کامل این فعل در زمان حال:
| ضمیر | صرف فعل können | معنی فارسی تقریبی |
|---|---|---|
| ich | kann | من میتوانم / بلدم |
| du | kannst | تو میتوانی / بلدی |
| er / sie / es | kann | او میتواند / بلد است |
| wir | können | ما میتوانیم / بلدیم |
| ihr | könnt | شما میتوانید / بلد هستید (جمع دوستانه) |
| sie | können | آنها میتوانند |
| Sie | können | شما میتوانید (محترمانه) |
به تغییر ریشه دقت کنید: können → kann / kannst / kann.
ساختار جمله با können در زمان حال:
فرمول کلی:
$$
فاعل + \text{صرف } können + \dots + فعلِ اصلیِ مصدر در آخر
$$
مثالها:
Ich kann schwimmen.
Du kannst sehr gut tanzen.
Wir können heute nicht kommen.
چند مثال در موضوع اوقات فراغت:
Ich kann sehr gut Fußball spielen.
من میتوانم خیلی خوب فوتبال بازی کنم.
Kannst du Gitarre spielen?
آیا تو میتوانی گیتار بنوازی؟
Wir können am Wochenende ins Kino gehen.
ما میتوانیم آخر هفته به سینما برویم.
فعل wollen: خواستن، اراده داشتن
فعل wollen یعنی "خواستن" به معنی اراده و تصمیم. این فعل نسبت به فارسی گاهی مستقیم و محکم به نظر میرسد, برای همین در موقعیتهای رسمی معمولا از möchten استفاده میشود که مودبانهتر است. اما برای صحبت درباره برنامهها و ترجیحهای شخصی در میان دوستان کاملا طبیعی است.
مثال معنی:
Ich will heute Abend fernsehen.
من امشب میخواهم تلویزیون تماشا کنم.
Wir wollen am Samstag wandern.
ما شنبه میخواهیم پیادهروی در طبیعت برویم.
صرف فعل wollen در زمان حال
صرف کامل این فعل:
| ضمیر | صرف فعل wollen | معنی فارسی تقریبی |
|---|---|---|
| ich | will | من میخواهم |
| du | willst | تو میخواهی |
| er / sie / es | will | او میخواهد |
| wir | wollen | ما میخواهیم |
| ihr | wollt | شما میخواهید (جمع دوستانه) |
| sie | wollen | آنها میخواهند |
| Sie | wollen | شما میخواهید (محترمانه, گاهی مستقیم است) |
باز هم ریشه تغییر میکند: wollen → will / willst / will.
ساختار جمله با wollen در زمان حال:
$$
فاعل + \text{صرف } wollen + \dots + فعلِ اصلیِ مصدر در آخر
$$
مثالها:
Ich will heute schwimmen gehen.
Er will ein Buch lesen.
چند مثال مرتبط با سرگرمی:
Ich will heute ins Kino gehen.
من امروز میخواهم به سینما بروم.
Willst du mit mir spielen?
آیا میخواهی با من بازی کنی؟
Sie will ein neues Hobby anfangen.
او میخواهد یک سرگرمی جدید شروع کند.
در فارسی هم مستقیم گفتن "من این را میخواهم" گاهی بیادبانه به نظر میرسد. در آلمانی هم اگر با شخص غریبه صحبت میکنید, بهتر است در درخواستها از möchte(n) استفاده کنید, نه از will / wollen.
فعل möchten: دوست داشتن (مودبانه خواستن)
möchten در واقع شکل وجهی و مودبانهتر فعل mögen است. معنی متداول آن در سطح A1، "دوست داشتن" به معنی درخواست مودبانه یا آرزو است, چیزی شبیه "دوست دارم" یا "میخواهم, لطفا" در فارسی.
به خصوص در موقعیتهای زیر استفاده میشود:
در رستوران و کافه:
Ich möchte einen Kaffee.
من یک قهوه میخواهم / دوست دارم یک قهوه داشته باشم.
در صحبت مودبانه درباره برنامه:
Ich möchte heute Abend zu Hause bleiben.
من دوست دارم امشب در خانه بمانم.
صرف فعل möchten در زمان حال
صرف فعل:
| ضمیر | صرف فعل möchten | معنی فارسی تقریبی |
|---|---|---|
| ich | möchte | من دوست دارم / مایلم |
| du | möchtest | تو دوست داری / مایلی |
| er / sie / es | möchte | او دوست دارد / مایل است |
| wir | möchten | ما دوست داریم / مایل هستیم |
| ihr | möchtet | شما دوست دارید (جمع دوستانه) |
| sie | möchten | آنها دوست دارند |
| Sie | möchten | شما دوست دارید / مایلید (محترمانه) |
ساختار جمله با möchten در زمان حال:
$$
فاعل + \text{صرف } möchten + \dots + فعلِ اصلیِ مصدر در آخر
$$
اگر بعد از آن اسم بیاید, فعل اصلی لازم نیست:
Ich möchte einen Tee.
من یک چای میخواهم.
مثالهای مربوط به اوقات فراغت:
Ich möchte heute Abend ein Buch lesen.
من امشب دوست دارم یک کتاب بخوانم.
Möchtest du mit uns ins Theater gehen?
آیا دوست داری با ما به تئاتر بیایی؟
Wir möchten am Sonntag grillen.
ما دوست داریم یکشنبه باربیکیو کنیم.
در کافه و رستوران، تفاوت این دو را ببینید:
Ich will einen Kaffee.
از نظر لحن ممکن است کمی خشک و دستوری به نظر برسد.
Ich möchte einen Kaffee.
مودبانه و رایج در رستوران و کافه.
جایگاه فعل وجهی و فعل اصلی در جمله
نکته بسیار مهم در استفاده از این افعال، ترتیب افعال در جمله است. در زبان آلمانی فقط یک فعل صرف شده میتواند در جایگاه دوم بیاید. وقتی فعل وجهی داریم، فعل وجهی صرف میشود و فعل اصلی به صورت مصدر در آخر جمله قرار میگیرد.
قاعده ترتیب افعال با فعل وجهی در جمله خبری:
- جایگاه اول معمولا فاعل است.
- جایگاه دوم، فعل وجهی صرف شده است.
- بقیه اجزا میآیند.
- در آخر جمله، فعل اصلی به صورت مصدر میآید.
الگو:
فاعل + فعل وجهی صرف شده + بقیه جمله + فعل اصلی (مصدر)
مثالها با رنگبندی ذهنی:
Ich kann sehr gut Klavier spielen.
Ich will heute Abend einen Film sehen.
Ich möchte am Wochenende Freunde treffen.
همین قاعده وقتی جمله را با یک عنصر دیگر شروع میکنیم نیز برقرار است. فعل وجهی همیشه در جایگاه دوم میماند و فعل اصلی در آخر جمله است:
Heute Abend will ich ins Kino gehen.
امشب میخواهم به سینما بروم.
Am Wochenende möchten wir zu Hause bleiben.
آخر هفته دوست داریم در خانه بمانیم.
Gestern konnte ich nicht kommen.
دیروز نمیتوانستم بیایم.
(در سطح A1 تمرکز اصلی روی زمان حال است, اما ترتیب در زمانهای دیگر هم مشابه است.)
ساخت پرسش و منفی با افعال وجهی
برای پرسشهای بله / خیر با افعال وجهی، مانند دیگر فعلها عمل میکنیم. فعل وجهی به آغاز جمله میآید و فاعل بعد از آن قرار میگیرد. فعل اصلی باز هم در انتهای جمله به صورت مصدر میآید.
پرسش بله / خیر با فعل وجهی:
$$
\text{فعل وجهی صرف شده} + فاعل + \dots + فعل اصلی (مصدر)؟
$$
مثالها:
Kannst du heute Abend kommen?
آیا تو امشب میتوانی بیایی؟
Willst du mit mir ins Kino gehen?
آیا میخواهی با من به سینما بروی؟
Möchten Sie etwas trinken?
آیا مایلید چیزی بنوشید؟ (محترمانه)
برای منفی کردن، از nicht استفاده میکنیم. "nicht" معمولا قبل از فعل اصلی در انتهای جمله میآید, مگر این که بخواهیم چیز دیگری را منفی کنیم. در سطح A1، ساختار پایه زیر کافی است:
منفی کردن جمله با فعل وجهی:
$$
فاعل + فعل وجهی صرف شده + \dots + nicht + فعل اصلی (مصدر)
$$
مثالها:
Ich kann heute nicht kommen.
من امروز نمیتوانم بیایم.
Er will jetzt nicht spielen.
او الان نمیخواهد بازی کند.
Wir möchten heute Abend nicht fernsehen.
ما امشب دوست نداریم تلویزیون تماشا کنیم.
اگر فقط فعل وجهی همراه یک اسم باشد, "nicht" قبل از فعل وجهی یا در انتهای بخش خبری میآید, اما در سطح A1 اغلب جملههای شما همراه فعل اصلی است.
مقایسه کاربرد können, wollen و möchten
برای درک بهتر تفاوت این سه فعل, چند جمله را مقایسه میکنیم.
| جمله آلمانی | ترجمه تقریبی فارسی | نکته |
|---|---|---|
| Ich kann schwimmen. | من میتوانم شنا کنم / بلدم. | توانایی و مهارت |
| Ich will schwimmen. | من میخواهم شنا کنم. | اراده, تصمیم شخصی |
| Ich möchte schwimmen. | من دوست دارم شنا کنم. | آرزو یا خواسته مودبانهتر |
| Ich will ins Kino gehen. | من میخواهم به سینما بروم. | مستقیمتر و قویتر |
| Ich möchte ins Kino gehen. | من دوست دارم به سینما بروم. | نرمتر, مودبانهتر |
| Ich kann heute nicht kommen. | من امروز نمیتوانم بیایم. | ناتوانی به دلیل مشکلی |
| Ich will heute nicht kommen. | من امروز نمیخواهم بیایم. | نداشتن تمایل یا اراده |
برای درخواست در کافه و رستوران:
Ich will einen Kaffee.
لحن: "من یک قهوه میخواهم." (ممکن است کمی خشن یا دستوری شنیده شود.)
Ich möchte einen Kaffee.
لحن: "من یک قهوه میخواهم / دوست دارم یک قهوه داشته باشم." مودبانه و استاندارد.
نمونه جملهها در موضوع سرگرمی و اوقات فراغت
در این بخش چند نمونه جمله ترکیبی با سرگرمیها و علایق میبینید. سعی کنید ساختار را تشخیص دهید: فعل وجهی در جایگاه دوم, فعل اصلی در آخر جمله.
Ich kann gut zeichnen.
من خوب میتوانم نقاشی بکشم.
Wir können am Wochenende zusammen Fußball spielen.
ما میتوانیم آخر هفته با هم فوتبال بازی کنیم.
Meine Schwester kann sehr schön singen.
خواهرم خیلی زیبا میتواند آواز بخواند.
Ich will heute Abend ein Computerspiel spielen.
من امشب میخواهم یک بازی کامپیوتری انجام بدهم.
Willst du morgen ins Schwimmbad gehen?
آیا میخواهی فردا به استخر بروی؟
Wir wollen im Sommer viel reisen.
ما در تابستان میخواهیم زیاد سفر کنیم.
Ich möchte heute ein neues Buch lesen.
من امروز دوست دارم یک کتاب جدید بخوانم.
Möchtest du mit mir einen Film sehen?
آیا دوست داری با من یک فیلم ببینی؟
Wir möchten am Wochenende Freunde treffen.
ما دوست داریم آخر هفته دوستانمان را ببینیم.
در مکالمه واقعی میتوانید این ساختارها را ترکیب کنید:
Ich kann heute Abend leider nicht kommen, aber ich möchte morgen mit euch ins Kino gehen.
من امشب متأسفانه نمیتوانم بیایم, اما دوست دارم فردا با شما به سینما بروم.
جمعبندی
در این فصل یاد گرفتید که سه فعل وجهی können, wollen و möchten چگونه صرف میشوند و چگونه در جملههای ساده به کار میروند. نکتههای اصلی که باید به خاطر بسپارید:
افعال وجهی معمولا همراه یک فعل اصلی میآیند که در انتهای جمله به صورت مصدر قرار میگیرد. فعل وجهی صرف میشود و در جایگاه دوم جمله خبری میآید و در پرسشهای بله / خیر به ابتدای جمله میآید. können برای توانایی و مهارت, wollen برای خواستن و اراده, و möchten برای خواستن مودبانه و بیان آرزو و تمایل استفاده میشود.
با تمرین جملهسازی درباره سرگرمیها و برنامههای اوقات فراغت خود با این سه فعل, میتوانید بخش بزرگی از مکالمات روزمره آلمانی را در سطح A1 مدیریت کنید.
Views: 3