KAHIBARO
4.1.6. زبان رسمی و غیررسمی
Table of Contents
تفاوت کلی زبان رسمی و غیررسمی در آلمانی
در زبان آلمانی، مانند فارسی، شما بسته به موقعیت، سن مخاطب، رابطه اجتماعی و محیط، سبک صحبتکردن خود را تغییر میدهید. در سطح B2 باید بتوانید آگاهانه بین سبک رسمی و غیررسمی جابهجا شوید، اشتباهات رایج را بشناسید و از «بیشازحد صمیمی بودن» یا «بیشازحد خشک و اداری بودن» در موقعیت نامناسب پرهیز کنید. در این فصل بر خود زبان تمرکز میکنیم، نه روی جزئیات ارتباط حرفهای، زیرا آن در فصلهای دیگر سطح B2 به طور جداگانه بررسی میشود.
زبان رسمی در آلمانی معمولا در ادارهها، محل کار رسمی، دانشگاه، مکاتبات اداری، با افراد ناآشنا، یا با افراد مسنتر به کار میرود. زبان غیررسمی بیشتر در جمع دوستان، خانواده، شبکههای اجتماعی، پیامک و محیطهای خودمانی استفاده میشود. تفاوت فقط ضمیر شخصی نیست، بلکه واژگان، ساختار جمله، لحن و حتی اختصارها هم تغییر میکنند.
قاعده اصلی:
در موقعیت رسمی، همیشه از Sie استفاده کنید تا زمانی که طرف مقابل صریحا پیشنهاد کند به du منتقل شوید. در تردید، رسمیتر صحبتکردن امنتر است.
ضمایر و افعال در زبان رسمی و غیررسمی
مهمترین تفاوت در سطح جمله، انتخاب ضمیر مخاطب است. در آلمانی دو سطح اصلی وجود دارد: du و Sie. ضمیر ihr نیز در حالت غیررسمی برای «شما» جمع به کار میرود.
جدول زیر صرف فعل در زمان حال را برای یک فعل ساده مثل kommen نشان میدهد:
| نوع خطاب | ضمیر | مثال | ترجمه تقریبی |
|---|---|---|---|
| غیررسمی مفرد | du | Du kommst aus Iran. | تو از ایران میآیی. |
| غیررسمی جمع | ihr | Ihr kommt aus Iran. | شماها از ایران میآیید. |
| رسمی مفرد/جمع | Sie | Sie kommen aus Iran. | شما از ایران میآیید. |
در زبان رسمی، Sie همیشه با حرف بزرگ نوشته میشود و صرف فعل آن مانند شخص سوم مفرد یا جمع است: kommen, gehen, machen و غیره. این که شما با یک نفر صحبت میکنید یا با چند نفر، روی شکل فعل با Sie تأثیری ندارد، در هر دو حالت فعل به صورت سوم شخص جمع میآید.
نکته مهم:
Sie (رسمی) همیشه با حرف بزرگ و فعل جمع میآید:
Sie haben, Sie sind, Sie kommen.
sie با حرف کوچک میتواند به معنی «آنها» باشد و باز هم فعل جمع میگیرد، اما رسمی نیست.
در پیامهای غیررسمی، مخصوصا در چت و شبکههای اجتماعی، آلمانیزبانها گاهی Sie را به اشتباه با حرف کوچک مینویسند، اما به عنوان زبانآموز B2، بهتر است شما در نوشتههای رسمی همیشه شکل درست را رعایت کنید.
فعلهای امری در سبک رسمی و غیررسمی
در سطح B2، شما باید بتوانید دستورات، توصیهها و درخواستها را هم در قالب رسمی و هم غیررسمی بدهید.
در سبک غیررسمی، برای du معمولا ریشه فعل را به تنهایی میآوریم، گاهی بدون du:
| ضمیر | ساخت امری | مثال | ترجمه |
|---|---|---|---|
| du | ریشه فعل + (e) | Komm! | بیا! |
| du | ریشه + «doch / mal» برای نرمترکردن | Komm doch mal! | خب بیا دیگه! |
| ihr | صرف حال برای ihr | Kommt! | بیایید! |
در سبک رسمی، برای Sie، ساخت امری به صورت زیر است:
$$\text{Infinitiv} + \ \text{Sie}$$
مثالها:
| سبک | مثال آلمانی | ترجمه |
|---|---|---|
| رسمی | Kommen Sie bitte hierher. | لطفا اینجا بیایید. |
| رسمی | Warten Sie einen Moment, bitte. | لطفا یک لحظه صبر کنید. |
| رسمی | Seien Sie vorsichtig. | لطفا مواظب باشید. |
قاعده مهم امری رسمی:
برای خطاب رسمی، همیشه از ساخت
Infinitiv + Sie
استفاده کنید:
Lesen Sie, Schreiben Sie, Öffnen Sie, Seien Sie.
برای نرمتر کردن لحن در سبک رسمی، استفاده از bitte, könnten Sie, würden Sie بسیار رایج است و لحن را محترمانهتر میکند. مقایسه کنید:
«Machen Sie die Tür zu.»
نسبتا مستقیم و دستوری است.
«Könnten Sie bitte die Tür zumachen?»
محترمانهتر و «درخواستی» است.
واژگان رسمی و غیررسمی
یکی از مشخصترین تفاوتها بین سبک رسمی و غیررسمی، انتخاب واژهها است. در زبان آلمانی مانند فارسی، برای یک مفهوم، واژههایی داریم که در زبان روزمره استفاده میشوند و معادلهای رسمیتر یا اداریتر هم وجود دارد.
جدول زیر نمونههایی از واژگان پرکاربرد را نشان میدهد:
| غیررسمی / روزمره | رسمیتر / اداری | معنی فارسی تقریبی |
|---|---|---|
| kaufen | erwerben | خریدن |
| kriegen | bekommen / erhalten | گرفتن، دریافت کردن |
| sagen | mitteilen | گفتن، اطلاع دادن |
| fragen | anfragen / sich erkundigen | سؤال کردن، استعلام کردن |
| helfen | unterstützen | کمککردن، حمایتکردن |
| anfangen | beginnen | شروعکردن |
| benutzen | verwenden | استفادهکردن |
| fertig sein | abgeschlossen sein | تمام شدن، خاتمهیافتن |
| vorstellen | präsentieren | معرفیکردن، ارائهدادن |
| Job | Stelle / Beschäftigung | شغل، موقعیت شغلی |
| Klamotten | Kleidung | لباس |
| Kumpel | Freund / Kollege | رفیق، دوست / همکار |
| Chef | Vorgesetzter | رئیس، سرپرست |
| Tschüss | Auf Wiedersehen | خداحافظ |
| Hallo / Hi | Guten Tag | سلام (رسمی) |
در مکاتبات اداری، معمولا از واژههای ستونی که رسمیتر هستند استفاده میشود، در حالی که در صحبت با دوستان، واژههای ستونی که غیررسمی و روزمرهاند طبیعیتر به نظر میرسند. در سطح B2 باید بتوانید این تفاوت را درک و بسته به متن، واژه مناسب را انتخاب کنید.
قاعده کاربردی:
اگر مطمئن نیستید واژهای خیلی محاورهای است یا نه، در متن رسمی بهتر است از شکل «کتابیتر» و نزدیکتر به زبان نوشتار استاندارد استفاده کنید، مثل bekommen بهجای kriegen.
ساختار جمله و لحن در سبک رسمی و غیررسمی
غیر از واژگان، نوع ساختار جمله و لحن نیز در دو سبک تفاوت دارد. در زبان غیررسمی، جملهها معمولا کوتاهتر، سادهتر و مستقیمتر هستند، از پرسشهای کوتاه، شکستن قواعد گرامر در گفتار، و حتی حذف اجزا بهویژه در چت، زیاد استفاده میشود.
مثالهای غیررسمی:
«Kommst du heute?»
«Nee, keine Lust.»
«Bin müde.»
«Bis später!»
در این چند جمله، ضمیر در جمله آخر حذف شده است، شکل کوتاه «nee» بهجای «nein» آمده و ساختها کاملا گفتاری است.
در سبک رسمی، جملهها معمولا کاملتر، با ضمیر و فعل مشخص، و با واژههای رابط بیشتر مثل deshalb, daher, außerdem ساخته میشوند. عبارتهای آماده مثل vielen Dank für, mit freundlichen Grüßen، Ich möchte Sie darüber informieren, dass ... نیز بسیار رایجاند.
مثال رسمی:
«Ich möchte Sie darüber informieren, dass der Termin auf nächste Woche verschoben wurde. Vielen Dank für Ihr Verständnis.»
در سبک رسمی، از شکلهای شرطی مودبانه نیز زیاد استفاده میشود:
«Könnten Sie mir bitte die Unterlagen bis Freitag schicken?»
«Ich würde mich freuen, wenn Sie mir eine Rückmeldung geben könnten.»
این ساختارها در محتوا همان درخواست ساده را بیان میکنند، اما لحن رسمیتر و محترمانهتری دارند.
سلام و خداحافظی رسمی و غیررسمی
در زبان آلمانی، انتخاب سلام و خداحافظی مناسب یکی از واضحترین نشانههای رسمی یا غیررسمی بودن لحن شما است.
در سلام:
| موقعیت | عبارت آلمانی | توضیح |
|---|---|---|
| بسیار رسمی / اداری | Guten Tag. | خطاب خنثی و استاندارد در ادارهها و موقعیتهای رسمی. |
| صبح | Guten Morgen. | رسمی یا نیمهرسمی. |
| بعدازظهر | Guten Nachmittag / Guten Tag. | بیشتر رسمی یا خنثی. |
| عصر | Guten Abend. | رسمی یا خنثی. |
| دوستانه | Hallo. | غیررسمی اما نسبتا خنثی، در محیط کار دوستانه هم قابل استفاده است. |
| خیلی خودمانی | Hi / Hey. | بیشتر در بین دوستان، شبکههای اجتماعی. |
در خداحافظی:
| موقعیت | عبارت آلمانی | توضیح |
|---|---|---|
| رسمی | Auf Wiedersehen. | استاندارد و رسمی، برای تلفن هم «Auf Wiederhören». |
| نیمهرسمی / دوستانه | Schönen Tag noch. / Schönen Abend noch. | مودب، در خرید و مکالمات روزمره هم مناسب است. |
| غیررسمی | Tschüss. | رایج، در بسیاری از موقعیتها استفاده میشود، اما در نامه رسمی استفاده نمیشود. |
| خیلی خودمانی | Ciao / Bis dann. / Bis später. | در بین دوستان و آشنایان. |
نکته کاربردی:
در نامهها و ایمیلهای رسمی، خداحافظی استاندارد Mit freundlichen Grüßen است. در ایمیلهای نیمهرسمی میتوانید از Viele Grüße استفاده کنید.
ایمیل و نامه: فرمولهای رسمی و غیررسمی
در سطح B2 شما باید بتوانید ایمیلها را با سطح مناسب رسمیت بنویسید. ساختار کلی سلام، متن و خداحافظی در دو سبک متفاوت است.
برای شروع ایمیل یا نامه:
| موقعیت | سلام آلمانی | توضیح |
|---|---|---|
| بسیار رسمی، مخاطب نامعلوم | Sehr geehrte Damen und Herren, | مثل «سرکار خانمها و آقایان محترم» |
| رسمی با نام خانوادگی | Sehr geehrte Frau Müller, / Sehr geehrter Herr Müller, | برای مخاطبی که نام او را میدانید. |
| نیمهرسمی | Guten Tag, Frau Müller, / Guten Morgen, Herr Müller, | کمتر رسمی، اما هنوز مودبانه. |
| دوستانه | Liebe Anna, / Lieber Tom, | غیررسمی با نام کوچک. |
| خیلی خودمانی | Hallo Anna, / Hi Tom, | برای دوستان صمیمی، همکلاسیها، چت. |
در پایان ایمیل:
| سبک | خداحافظی | توضیح |
|---|---|---|
| رسمی | Mit freundlichen Grüßen | فرمول استاندارد رسمی. |
| رسمی کمی صمیمی | Freundliche Grüße / Viele Grüße | نیمهرسمی، در بسیاری از ایمیلهای کاری. |
| دوستانه | Liebe Grüße / Viele liebe Grüße | غیررسمی، برای دوستان و آشنایان. |
| خیلی خودمانی | LG / Bis bald | اختصاری، در پیامک و چت. |
در متن ایمیل نیز باید سبک را هماهنگ نگه دارید. ترکیب «سلام غیررسمی» با «متن کاملا رسمی» یا برعکس، برای افراد بومی عجیب به نظر میرسد.
عبارتهای مودبانه در سبک رسمی
در موقعیت رسمی، شما معمولا نمیخواهید خیلی مستقیم، خشن یا خشنودیبرانگیز به نظر برسید. به همین دلیل، آلمانیزبانها از ساختهای مودبانه استفاده میکنند که در واقع همان Konjunktiv II و ساختارهای غیر مستقیم هستند، ولی در اینجا فقط روی لحن تمرکز میکنیم.
نمونه ساختهای مودبانه رایج:
«Ich hätte eine Frage.»
«Ich würde gerne einen Termin vereinbaren.»
«Könnten Sie mir bitte weiterhelfen?»
«Wären Sie so freundlich, mir die Informationen zu schicken?»
«Ich möchte Sie darum bitten, ...»
«Ich wäre Ihnen sehr dankbar, wenn ...»
این ساختها معمولا بهجای دستور مستقیم مثل «Schicken Sie mir ...» یا «Geben Sie mir ...» به کار میروند و لحن را نرمتر میکنند. در سطح B2 لازم است بتوانید آنها را در موقعیت مناسب بهکار ببرید و از تکرار ساده «Ich will ...» در متن رسمی خودداری کنید، زیرا ممکن است کمی طلبکارانه یا خشن به نظر برسد.
توصیه مهم:
در متن رسمی، ترجیح دهید از möchte, würde gern, könnte, hätte gern استفاده کنید، نه از will و ساختهای خیلی مستقیم.
زبان گفتاری، اختصارها و «محاوره نوشتاری»
در مکالمات روزمره و مخصوصا در شبکههای اجتماعی و چت، آلمانیزبانها از شکلهای کوتاه و محاورهای بسیاری استفاده میکنند که در متن رسمی نباید آنها را به کار ببرید.
نمونههای رایج:
| شکل گفتاری / چت | شکل استاندارد | توضیح |
|---|---|---|
| hab | habe | «e» در گفتار میافتد. |
| bin’s | bin es | ادغام در گفتار. |
| haste | hast du | در برخی لهجهها و گفتار سریع. |
| willste | willst du | بسیار محاورهای. |
| kein Plan | ich habe keine Ahnung | «اصلا نمیدانم» غیررسمی. |
| krass | beeindruckend / stark | «عجب، فوقالعاده» غیررسمی. |
| voll schön | sehr schön | خیلی غیررسمی. |
| LG | Liebe Grüße | پایان ایمیل/پیام غیررسمی. |
بعضی از این شکلها حتی در نوشتار غیررسمی هم بیش از حد «عامیانه» محسوب میشوند. به عنوان زبانآموز B2، بهتر است این شکلها را فقط درک کنید و در صورت لزوم فقط در چت کاملا صمیمی با دوستان استفاده کنید، نه در ایمیل کاری یا متن دانشگاهی.
تغییر سطح رسمیت در یک مکالمه
در آلمانی، انتقال از Sie به du خود یک «مراسم کوچک» است، مخصوصا در محیط کار. این پیشنهاد معمولا توسط فرد مسنتر یا فردی که موقعیت بالاتری دارد داده میشود. جملههای رایج:
«Wollen wir uns duzen?»
«Wir können gerne du zueinander sagen.»
«Sollen wir per du sein?»
اگر این پیشنهاد را میپذیرید:
«Ja, gern. Ich heiße Anna.»
«Sehr gern, dann bin ich Tom.»
از این لحظه به بعد، استفاده از Sie بین دو نفر معمولا نشانه فاصله دوباره یا ناراحتی است. بنابراین، تغییر سطح رسمیت باید آگاهانه و با توافق طرفین باشد.
برعکس، اگر شما ناخواسته از du برای کسی استفاده کنید که انتظار Sie دارد، ممکن است بیاحترامی تلقی شود. برای اصلاح این اشتباه میتوانید بگویید:
«Entschuldigen Sie, ich meinte natürlich Sie.»
یا
«Oh, tut mir leid, ich wollte Sie nicht duzen.»
خطاهای رایج فارسیزبانان در زبان رسمی و غیررسمی
در سطح B2 برخی خطاها بسیار رایج است که آگاهبودن از آنها کمک میکند از برداشتهای اشتباه جلوگیری کنید.
یک، استفاده بیش از حد از du در محیطهایی که در فارسی هم «شما» گفته میشود، مثلا با استاد دانشگاه، رئیس، یا کارمند اداره. چون در فارسی یک «شما» داریم، گاهی زبانآموزان ناخودآگاه همهجا du را به کار میبرند. راهحل، تمرین عادت استفاده از Sie در هر موقعیت کمی رسمی است تا زمانی که طرف مقابل خلافش را پیشنهاد کند.
دو، استفاده از واژههای بسیار محاورهای در متنهای رسمی، مثلا نوشتن «kriegen» یا «Bock haben» در ایمیل کاری: «Ich habe Bock auf Ihre Stelle.» که برای بومیها غیرحرفهای به نظر میرسد. بهتر است بگویید: «Ich interessiere mich sehr für diese Stelle.»
سه، استفاده از ساختهای خیلی مستقیم مثل «Ich will ...» در درخواستهای رسمی. در فارسی «من میخواهم...» گاهی مودب است، ولی در آلمانی در متن رسمی اغلب بهتر است از «ich möchte»، «ich würde gerne» یا «ich hätte gern» استفاده کنید.
چهار، ترکیب ناهماهنگ سبکها، مثلا شروع ایمیل با «Hallo Herr Professor,» و پایان با «Mit freundlichen Grüßen» یا استفاده از du و Sie در یک متن واحد. بهتر است یک سطح رسمیت را از ابتدا تا انتها حفظ کنید.
خلاصه عملی:
- در شک، از Sie، واژگان رسمیتر و ساختهای مودبانه استفاده کنید.
- du را فقط بعد از پیشنهاد یا در موقعیتهای کاملا غیررسمی به کار ببرید.
- واژهها و اختصارهای چت را هرگز در متن رسمی ننویسید.
با تسلط بر تفاوتهای رسمی و غیررسمی، نه فقط از نظر گرامر بلکه از نظر لحن و واژگان، میتوانید در سطح B2 ارتباطی طبیعیتر و حرفهایتر با آلمانیزبانها برقرار کنید.
Views: 3