KAHIBARO
1.11.2. اعداد ترتیبی
Table of Contents
مقدمه
در این بخش با «اعداد ترتیبی» در زبان آلمانی آشنا میشوید. این اعداد برای گفتن تاریخ، گفتن «اولین بار»، «دومین روز»، «سومین طبقه» و مانند آن به کار میروند. در این فصل فقط ساختار اصلی و شکل پایه آنها را برای سطح A1 یاد میگیرید، و در فصلهای بعدی از آنها برای گفتن تاریخ و قرار ملاقات استفاده میکنیم.
فرق عدد اصلی و عدد ترتیبی
در آلمانی مثل فارسی دو نوع عدد داریم.
عددهای اصلی برای شمارش هستند، مثل:
eins (یک)، zwei (دو)، drei (سه)
عددهای ترتیبی برای «ترتیب» هستند، مثل:
اول، دوم، سوم
در آلمانی عددهای ترتیبی مانند صفت رفتار میکنند و معمولاً با حرف تعریف میآیند.
مثالها:
Der erste Tag
روز اول
Die zweite Woche
هفته دوم
Das dritte Zimmer
اتاق سوم
ساختن اعداد ترتیبی از 1 تا 19
قاعده کلی این است که به عدد اصلی، یک پسوند اضافه میکنیم. سه عدد اول شکل ویژه دارند و باید آنها را حفظ کنید، ولی بعد از آن قاعده منظمتر میشود.
اعداد 1 تا 19 در حالت ترتیبی به شکل پایه (بدون توجه به جنسیت و حالت دستوری) در جدول زیر آمده است. اینها همان «ریشه» عدد ترتیبی هستند:
| عدد اصلی | عدد ترتیبی (ریشه) | معنی فارسی |
|---|---|---|
| 1 | erste | اول |
| 2 | zweite | دوم |
| 3 | dritte | سوم |
| 4 | vierte | چهارم |
| 5 | fünfte | پنجم |
| 6 | sechste | ششم |
| 7 | siebte | هفتم |
| 8 | achte | هشتم |
| 9 | neunte | نهم |
| 10 | zehnte | دهم |
| 11 | elfte | یازدهم |
| 12 | zwölfte | دوازدهم |
| 13 | dreizehnte | سیزدهم |
| 14 | vierzehnte | چهاردهم |
| 15 | fünfzehnte | پانزدهم |
| 16 | sechzehnte | شانزدهم |
| 17 | siebzehnte | هفدهم |
| 18 | achtzehnte | هجدهم |
| 19 | neunzehnte | نوزدهم |
قانون مهم ۱:
برای اعداد 1 تا 19، تقریباً همیشه به ریشه عدد، پسوند \-te اضافه میکنیم:
$$
\text{عدد ترتیبی} = \text{عددِ اصلی} + \text{te}
$$
سه استثنا را باید به شکل ویژه حفظ کنید: erste، zweite، dritte.
به چند مثال توجه کنید:
Der erste Termin
نوبت اول / قرار اول
Die vierte Etage
طبقه چهارم
Das neunte Kapitel
فصل نهم
ساختن اعداد ترتیبی از 20 به بالا
از عدد 20 به بعد، پسوند تغییر میکند. ریشه همان عدد اصلی است، اما این بار \-ste به آن اضافه میشود.
در جدول زیر چند عدد پرکاربرد را میبینید:
| عدد اصلی | عدد ترتیبی (ریشه) | معنی فارسی |
|---|---|---|
| 20 | zwanzigste | بیستم |
| 21 | einundzwanzigste | بیست و یکم |
| 22 | zweiundzwanzigste | بیست و دوم |
| 23 | dreiundzwanzigste | بیست و سوم |
| 24 | vierundzwanzigste | بیست و چهارم |
| 25 | fünfundzwanzigste | بیست و پنجم |
| 26 | sechsundzwanzigste | بیست و ششم |
| 27 | siebenundzwanzigste | بیست و هفتم |
| 28 | achtundzwanzigste | بیست و هشتم |
| 29 | neunundzwanzigste | بیست و نهم |
| 30 | dreißigste | سیام |
قانون مهم ۲:
برای اعداد 20 و بالاتر، پسوند معمولاً \-ste است:
$$
\text{عدد ترتیبی} = \text{عددِ اصلی} + \text{ste}
$$
به مثالها توجه کنید:
Der zwanzigste April
بیستم آوریل
Die einundzwanzigste Lektion
درس بیست و یکم
Das dreißigste Zimmer
اتاق سیام
نوشتن اعداد ترتیبی با رقم در آلمانی
در متنهای روزمره آلمانی، اعداد ترتیبی را معمولاً با رقم هم مینویسند. در این حالت پس از عدد، نقطه گذاشته میشود. این نقطه یعنی «ترتیبی» است و معادل «ـُم» در فارسی است.
| شکل با حروف | شکل با رقم | معنی فارسی |
|---|---|---|
| erste | 1. | اول |
| zweite | 2. | دوم |
| dritte | 3. | سوم |
| vierte | 4. | چهارم |
| zehnte | 10. | دهم |
| zwanzigste | 20. | بیستم |
| einundzwanzigste | 21. | بیست و یکم |
این روش نوشتن برای تاریخ بسیار مهم است که در فصل «گفتن و نوشتن تاریخ» آن را کامل تمرین میکنید.
مثال:
Er hat am 3. Geburtstag.
او در سوم (روز سوم ماه) تولد دارد.
اعداد ترتیبی به عنوان صفت
همان طور که گفته شد، اعداد ترتیبی مانند صفت رفتار میکنند و با اسم میآیند. در سطح A1 لازم نیست همه جزئیات صرف صفت را بدانید، اما باید ایده اصلی را بشناسید.
به این نکته مهم توجه کنید:
نکته مهم ۳:
عدد ترتیبی، مثل صفت، قبل از اسم میآید و معمولاً با حرف تعریف میآید:
Der erste Tag
روز اول
Die zweite Stunde
ساعت دوم
Das dritte Kind
کودک سوم
در حالت پایه، وقتی عدد ترتیبی بدون حرف تعریف و فقط به تنهایی میآید، فرم ساده آن را یاد میگیریم:
Heute bin ich Erste.
امروز من نفر اول هستم.
در سطح A1 بیشتر با شکل همراه با حرف تعریف کار میکنید، مخصوصاً در تاریخ و قرار ملاقات.
کاربردهای مهم در سطح A1
در این سطح سه کاربرد اصلی برای اعداد ترتیبی مهم هستند:
۱. گفتن تاریخ
۲. گفتن شماره طبقه ساختمان
۳. ترتیب قرارها و رویدادها
اینجا فقط چند مثال ساده میآوریم، توضیح کامل گفتن تاریخ در فصل بعد است.
مثال برای تاریخ:
Ich habe am ersten Mai frei.
من در اول ماه مه تعطیل هستم.
Mein Geburtstag ist am zwanzigsten Oktober.
تولد من در بیستم اکتبر است.
مثال برای طبقه:
Der Deutschkurs ist im dritten Stock.
کلاس آلمانی در طبقه سوم است.
مثال برای قرار و ترتیب:
Das ist mein erster Arbeitstag.
این اولین روز کاری من است.
Wir haben heute die zweite Stunde Deutsch.
امروز ساعت دوم آلمانی داریم.
خلاصه
اعداد ترتیبی در آلمانی برای بیان «اول، دوم، سوم» و ترتیب زمان و مکان استفاده میشوند و برای گفتن تاریخ ضروری هستند.
برای 1 تا 19، معمولاً پسوند \-te و برای 20 به بالا، معمولاً پسوند \-ste داریم، با چند شکل ویژه در سه عدد اول.
آنها مانند صفت، پیش از اسم میآیند و اغلب همراه با حرف تعریف به کار میروند.
نوشتن آنها با رقم و نقطه، مثل 3. و 21.، در خواندن و نوشتن تاریخ بسیار مهم است که در فصل «گفتن و نوشتن تاریخ» بیشتر تمرین میکنید.
Views: 3