دوره آلمانی 5. پیوست‌ها 5.3. مرجع واژگان 5.3.2. اسم‌ها همراه با حرف تعریف و شکل جمع

5.3.2. اسم‌ها همراه با حرف تعریف و شکل جمع

Table of Contents

اهمیت یادگیری اسم همراه با حرف تعریف و شکل جمع

در زبان آلمانی، اسم‌ها همیشه همراه با «جنسیت» و «شکل جمع» یاد گرفته می‌شوند. برخلاف فارسی، در آلمانی جنسیت اسم روی حرف تعریف، صرف صفت و حتی ضمیر تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل اگر یک واژه را فقط به صورت «ترجمه» یاد بگیرید، بعدا در جمله‌سازی دچار مشکل می‌شوید.

قانون مهم:
هر اسم آلمانی را همیشه با سه بخش یاد بگیرید:

حرف تعریف معین آن در حالت مفرد (der / die / das)
شکل مفرد اسم
شکل جمع اسم

نمونه یادگیری درست:

کامل و درست	ناقص و مشکل‌ساز
der Tisch, die Tische = میز	Tisch = میز
die Blume, die Blumen = گل	Blume = گل
das Kind, die Kinder = کودک	Kind = کودک

در ادامه، الگوها و گروه‌های مهم برای تشخیص جنسیت و جمع را می‌بینید تا بتوانید اسم‌ها را بهتر و سریع‌تر همراه با حرف تعریف و جمع به خاطر بسپارید.

ارتباط اسم، حرف تعریف و شکل جمع

در آلمانی سه جنسیت دستوری داریم: مذکر، مؤنث و خنثی. حرف تعریف معین برای هر کدام در حالت مفرد چنین است:

جنسیت	حرف تعریف معین مفرد	مثال مفرد	ترجمه	شکل جمع با حرف تعریف
مذکر	der	der Tisch	میز	die Tische
مؤنث	die	die Lampe	لامپ	die Lampen
خنثی	das	das Buch	کتاب	die Bücher

در حالت جمع، حرف تعریف همیشه «die» است، حتی برای اسم‌های مذکر و خنثی. پس در جمع، از روی حرف تعریف نمی‌توان جنسیت را فهمید و باید جنسیتِ مفرد را از قبل بدانید.

نکته کلیدی:
هر وقت لغت جدید می‌نویسید، همیشه این سه چیز را با هم بنویسید:
der / die / das + مفرد اسم + جمع اسم

الگوهای رایج جنسیت اسم‌ها و تأثیر آن در یادگیری

اگرچه بسیاری از اسم‌ها باید «حفظ» شوند، اما تعداد زیادی از آن‌ها از الگوهای نسبتاً منظم پیروی می‌کنند. شناخت این الگوها کمک می‌کند هنگام یادگیری واژه‌های جدید، حدس بهتری درباره حرف تعریف و شکل جمع داشته باشید و آن‌ها را سریع‌تر به خاطر بسپارید.

اسم‌های معمولاً مذکر (der)

بسیاری از اسم‌هایی که به مفاهیم فعال، عامل یا شغل اشاره می‌کنند مذکر هستند. هم‌چنین برخی پسوندها تقریباً همیشه با «der» می‌آیند.

نمونه‌هایی از الگوهای مهم:

الگو / پایان	معمولاً جنسیت	مثال	معنی
-er برای شغل / شخص	der	der Lehrer	معلم (مرد یا شخص)
-er برای وسیله	der	der Computer	کامپیوتر
نام روزها و ماه‌ها	der	der Montag	دوشنبه
اغلب نام‌های فصلی	der	der Sommer	تابستان
بسیاری از واژه‌های پایان‌یافته به -en	der	der Garten	باغ
اغلب نام‌های مشاغل سنتی	der	der Bäcker	نانوا

البته استثناء وجود دارد، اما این الگوها برای حدس اولیه مفید است. هنگام یادگیری، اگر واژه‌ای با این الگوها دیدید، حتماً آن را با «der» و شکل جمع دقیق بنویسید تا در ذهن شما تثبیت شود.

اسم‌های معمولاً مؤنث (die)

اسم‌هایی که به زنان یا نقش‌های زنانه اشاره دارند و بسیاری از اسم‌هایی که با پسوندهای خاص تمام می‌شوند، معمولاً مؤنث هستند.

الگوهای مهم:

الگو / پایان	معمولاً جنسیت	مثال	معنی
مربوط به زن / دختر	die	die Frau	زن
-in برای شغل زنانه	die	die Lehrerin	معلم (زن)
اغلب پایان‌یافته به -ei	die	die Bäckerei	نانوایی
اغلب پایان‌یافته به -heit	die	die Freiheit	آزادی
اغلب پایان‌یافته به -keit	die	die Möglichkeit	امکان
اغلب پایان‌یافته به -ung	die	die Zeitung	روزنامه
اغلب پایان‌یافته به -schaft	die	die Freundschaft	دوستی
اغلب اعداد	die	die Eins	یک (عدد)

این الگوها هنگام دیدن واژه‌های جدید کمک می‌کند سریع‌تر به «die» فکر کنید، اما همچنان باید شکل جمع را جداگانه یاد بگیرید.

اسم‌های معمولاً خنثی (das)

بسیاری از اسم‌هایی که به بچه‌ها، حیوانات کوچک، اسم‌های ساخته شده از فعل و همچنین نام زبان‌ها اشاره دارند خنثی هستند.

الگوهای مهم:

الگو / پایان	معمولاً جنسیت	مثال	معنی
بچه انسان یا حیوان	das	das Kind	کودک
اغلب با -chen	das	das Mädchen	دختر
اغلب با -lein	das	das Fräulein	خانم جوان (قدیمی)
بسیاری از اسم‌های مصدرگونه	das	das Essen	غذا، خوردن
نام زبان‌ها	das	das Deutsch	زبان آلمانی
اغلب اسم‌های ساخته‌شده از فعل	das	das Lesen	خواندن

اگر واژه‌ای به -chen یا -lein ختم شود، تقریباً همیشه خنثی است. این قاعده بسیار مفید و کم‌استثناء است.

خلاصه مهم:
der برای بیشتر شغل‌ها، روزها، ماه‌ها.
die برای بیشتر واژه‌های پایان‌یافته به -ung, -heit, -keit, -schaft, -ei.
das برای بیشتر واژه‌های پایان‌یافته به -chen, -lein و بسیاری از واژه‌های مصدرگونه.

الگوهای رایج برای شکل جمع اسم‌ها

شکل جمع اسم‌ها در آلمانی «خیلی منظم» نیست و انواع مختلفی دارد، اما چند الگوی پرتکرار وجود دارد. بهترین کار این است که هر اسم را همراه با جمعش حفظ کنید، با این حال شناخت الگوها کمک می‌کند.

جمع با -e

بسیاری از اسم‌های مذکر و خنثی با افزودن -e جمع می‌گیرند. گاهی در ریشه یک Umlaut (تغییر واکه مثل a → ä) هم رخ می‌دهد.

مفرد	حرف تعریف	جمع	معنی
der Tisch	der	die Tische	میزها
der Tag	der	die Tage	روزها
das Buch	das	die Bücher	کتاب‌ها
der Stuhl	der	die Stühle	صندلی‌ها

در مثال‌های «Buch» و «Stuhl» هم -e اضافه شده است و هم Umlaut.

جمع با -er

این الگو بیشتر برای اسم‌های خنثی است، هرچند همیشه نه. در اکثر این موارد Umlaut هم داریم.

مفرد	حرف تعریف	جمع	معنی
das Kind	das	die Kinder	بچه‌ها
das Buch	das	die Bücher	کتاب‌ها
das Wort	das	die Wörter / Worte	واژه‌ها
das Haus	das	die Häuser	خانه‌ها

نکته مهم این است که در این نوع جمع، علاوه بر -er، معمولاً صدای واکه اسم هم تغییر می‌کند.

جمع با -n یا -en

بسیاری از اسم‌های مؤنث و همچنین بعضی از اسم‌های مذکر و خنثی با -n یا -en جمع می‌گیرند.

مفرد	حرف تعریف	جمع	معنی
die Lampe	die	die Lampen	لامپ‌ها
die Blume	die	die Blumen	گل‌ها
die Frau	die	die Frauen	زن‌ها
der Junge	der	die Jungen	پسرها
der Student	der	die Studenten	دانشجوها

برای اسم‌های مؤنثی که به -e ختم می‌شوند، معمولاً فقط یک -n اضافه می‌شود. برای بسیاری از اسم‌های دیگر، -en اضافه می‌شود.

جمع با -n بدون تغییر ریشه (اسم‌های داتیو معروف)

گروهی از اسم‌ها که به آن‌ها در دستور «اسم‌های ضعیف» گفته می‌شود، در حالت‌های غیر فاعلی مفرد خودشان هم -n می‌گیرند. این موضوع در اینجا کامل توضیح داده نمی‌شود، اما مهم است که جمع آن‌ها را همراه خود واژه یاد بگیرید.

نمونه:

مفرد	جمع	معنی
der Mensch	die Menschen	انسان‌ها
der Student	die Studenten	دانشجوها

جمع با -s

این الگو بیشتر در وام‌واژه‌ها و اختصارنویسی‌ها دیده می‌شود، شبیه انگلیسی.

مفرد	حرف تعریف	جمع	معنی
das Auto	das	die Autos	ماشین‌ها
das Hotel	das	die Hotels	هتل‌ها
das Foto	das	die Fotos	عکس‌ها
die CD	die	die CDs	سی‌دی‌ها

جمع بدون تغییر

برخی اسم‌ها شکل مفرد و جمعشان یکسان است. در این حالت «فقط حرف تعریف و بافت جمله» نشان می‌دهد که اسم جمع است.

مفرد	حرف تعریف	جمع با همان شکل	معنی
der Lehrer	der	die Lehrer	معلم / معلم‌ها
die Mutter	die	die Mütter	(اینجا تغییر Umlaut دارد)
das Zimmer	das	die Zimmer	اتاق / اتاق‌ها

در واژه‌هایی مانند «Zimmer»، شکل ظاهری مفرد و جمع یکسان است، ولی حرف تعریف از das به die تبدیل می‌شود.

قاعده عملی:
هنگام حفظ واژه‌ها، حتماً کنار هر اسم یک مثال جمع بنویسید، مثلاً:
das Auto, die Autos
die Lampe, die Lampen
der Tisch, die Tische

جدول‌های نمونه موضوعی برای تمرین حفظ همراه با حرف تعریف و جمع

در ادامه، چند گروه واژگان پرکاربرد را می‌بینید که برای سطح ابتدایی مناسب هستند. این جدول‌ها فقط «الگو» و «روش یادگیری» را نشان می‌دهند و فهرست کامل واژگان نیستند.

اسم‌های مربوط به افراد و خانواده

حرف تعریف مفرد	مفرد	جمع	معنی
der	Vater	die Väter	پدرها
die	Mutter	die Mütter	مادرها
der	Bruder	die Brüder	برادرها
die	Schwester	die Schwestern	خواهرها
das	Kind	die Kinder	بچه‌ها
die	Familie	die Familien	خانواده‌ها
der	Onkel	die Onkel	عمو / دایی‌ها
die	Tante	die Tanten	عمه / خاله‌ها

هنگام یادگیری، توصیه می‌شود که واژه‌ها را در گروه‌های معنایی این‌چنینی تمرین کنید، چون مغز بهتر می‌تواند بین معانی و ساختارها ارتباط بسازد.

اسم‌های مربوط به خانه و اشیا

حرف تعریف مفرد	مفرد	جمع	معنی
das	Zimmer	die Zimmer	اتاق‌ها
die	Küche	die Küchen	آشپزخانه‌ها
das	Bett	die Betten	تخت‌ها
der	Tisch	die Tische	میزها
der	Stuhl	die Stühle	صندلی‌ها
die	Lampe	die Lampen	لامپ‌ها
das	Fenster	die Fenster	پنجره‌ها
die	Tür	die Türen	درها

در این جدول می‌بینید که بیشتر چیزهای «قابل لمس» می‌توانند هر سه جنسیت را داشته باشند، به همین دلیل حفظ حرف تعریف و جمع، برای هر اسم جداگانه ضروری است.

اسم‌های مربوط به شهر و مکان‌ها

حرف تعریف مفرد	مفرد	جمع	معنی
die	Stadt	die Städte	شهرها
das	Dorf	die Dörfer	روستاها
die	Straße	die Straßen	خیابان‌ها
der	Park	die Parks	پارک‌ها
der	Bahnhof	die Bahnhöfe	ایستگاه قطارها
die	Schule	die Schulen	مدرسه‌ها
das	Krankenhaus	die Krankenhäuser	بیمارستان‌ها
die	Kirche	die Kirchen	کلیساها

در این گروه هم تغییر Umlaut در برخی جمع‌ها دیده می‌شود، مثل Stadt → Städte و Dorf → Dörfer، که باید همراه واژه حفظ شوند.

روش‌های کاربردی برای حفظ هم‌زمان اسم، حرف تعریف و جمع

از آن‌جا که این بخش یک «مرجع» است، هدف فقط حفظ‌کردن فهرست بلند واژگان نیست، بلکه باید روشی برای «ثبت درست واژه‌ها در ذهن» داشته باشید. چند روش ساده و مؤثر را می‌توان به کار برد.

فلش‌کارت با سه بخش اصلی

روی یک طرف کارت، فقط واژه آلمانی را با حرف تعریف و جمع بنویسید، و روی طرف دیگر ترجمه فارسی را.

نمونه:

یک طرف کارت:
der Tisch, die Tische

طرف دیگر کارت:
میز

با این کار، مغز شما «der Tisch» را یک بسته‌ی واحد می‌بیند، نه فقط «Tisch».

گروه‌بندی موضوعی

اسم‌ها را به صورت موضوعی تقسیم کنید، مثلا:

خانه، خانواده، شهر، مدرسه، غذا، بدن و غیره.

در هر گروه، سعی کنید به الگوی جنسیت و الگوی جمع توجه کنید و آن را کنار جدول خود بنویسید. مثلا در گروه خانواده، بسیاری از اعضا «der» یا «die» هستند، اما «das Kind» یادآوری می‌کند که بچه‌ها اغلب «das» می‌گیرند.

تشخیص الگوی جمع هنگام خواندن متن

هر وقت در متن آلمانی با اسم جدید روبه‌رو می‌شوید، سعی کنید بلافاصله تشخیص دهید:

آیا اسم مفرد است یا جمع؟
اگر جمع است، الگوی جمع آن چیست؟ (-e, -er, -n/-en, -s, بدون تغییر، با Umlaut و غیره)

این کار باعث می‌شود ذهن شما به طور طبیعی الگوها را بشناسد و در مرجع‌خوانی هم بهتر از جدول‌ها استفاده کنید.

نکته راهبردی:
هیچ‌وقت اسم جدید را «بدون حرف تعریف و جمع» در دفتر واژگان خود ننویسید.
نوشتن فقط «Tisch = میز» عادت بسیار بدی است که بعدا یادگیری گرامر را بسیار سخت می‌کند.

استفاده از این مرجع در کنار سایر فصل‌های کتاب

در فصل‌های دیگر این دوره، درباره «جنسیت اسم‌ها»، «حروف تعریف معین و نامعین»، «حالت‌های دستوری» و «صرف صفت» به صورت جداگانه و کامل صحبت شده است. نقش این فصل آن است که هنگام مرور واژگان، همیشه سه چیز را کنار هم ببینید:

der / die / das، شکل مفرد اسم، شکل جمع اسم.

پیشنهاد می‌شود زمانی که یک ساختار گرامری جدید مانند آکوزاتیو یا داتیو می‌آموزید، به این مرجع برگردید و اسم‌ها را با حالت‌های مختلف تمرین کنید. مثلا:

حالت	مثال مفرد	مثال جمع
فاعلی	der Tisch ist neu.	die Tische sind neu.
مفعول مستقیم	Ich kaufe den Tisch.	Ich kaufe die Tische.

در این تمرین‌ها است که اهمیت دانستن جنسیت و جمع اسم‌ها کاملاً روشن می‌شود و می‌بینید که چرا از ابتدا باید واژه‌ها را به صورت کامل و دقیق یاد بگیرید.