KAHIBARO
4.7.4. روابط علت و معلولی
Table of Contents
مقدمه
در متنهای علمی و فنی آلمانی، توضیح «چرا» و «با چه نتیجهای» تقریباً همیشه حضور دارد. برای همین، شناخت دقیق ساختارهایی که علت و نتیجه را بیان میکنند، برای سطح B2 حیاتی است. در این فصل روی همین روابط علت و معلولی تمرکز میکنیم، نه روی خود واژگان علمی یا ساختارهای دیگر.
واژگان پایه برای علت و نتیجه
قبل از ساختارهای پیچیده، چند واژه و ترکیب کلیدی را باید بشناسید که هم در متنهای علمی و هم در نوشتار دانشگاهی بسیار تکرار میشوند.
در جدول زیر برخی از مهمترین واژگان علت و معلول آمده است.
| مفهوم | آلمانی | نقش/کارکرد کلی | ترجمه تقریبی |
|---|---|---|---|
| علت | weil | حرف ربط، جمله وابسته | چون، زیرا که |
| علت | da | حرف ربط، جمله وابسته، رسمیتر | از آنجا که، چون |
| علت | denn | حرف ربط همپایه | چون، زیرا |
| علت | wegen + Genitiv/Dativ | حرف اضافه | به خاطرِ |
| علت | aufgrund + Genitiv | حرف اضافه رسمی | بر اساس، به دلیلِ |
| علت | infolge + Genitiv | رسمی، غالباً نوشتاری | در نتیجه، بر اثرِ |
| نتیجه | deshalb | قید ربطی | بنابراین، به همین دلیل |
| نتیجه | deswegen | قید ربطی | به این خاطر، بنابراین |
| نتیجه | darum | قید ربطی | برای همین، بنابراین |
| نتیجه | daher | قید ربطی رسمیتر | از این رو، بنابراین |
| نتیجه | folglich | رسمی، نوشتاری | در نتیجه، لذا |
| نتیجه | infolgedessen | بسیار رسمی | در پیِ آن، در نتیجه |
نکته مهم
واژههایی مثل weil، da، denn جمله را به هم وصل میکنند، اما ترتیب فعل در هر کدام فرق دارد.
همچنین قیدهای ربطی مثل deshalb، deswegen، darum، daher جمله را شروع میکنند و جایگاه فعل را تغییر میدهند.
بیان علت با حروف ربط: weil، da، denn
این ساختارها برای توضیح «چرا» استفاده میشوند، اما سطح رسمیت و ساختار دستوری آنها کاملاً یکسان نیست. برای متن علمی B2 باید تفاوت آنها را دقیق بدانید.
weil
«weil» پرکاربردترین حرف ربط علّی است، هم در گفتار، هم در نوشتار نیمهرسمی.
در جمله با «weil» فعل به آخر جمله وابسته میرود.
مثال:
Der CO₂-Ausstoß steigt, weil immer mehr Energie aus fossilen Brennstoffen gewonnen wird.
«انتشار دیاکسیدکربن افزایش مییابد چون انرژی بیشتری از سوختهای فسیلی بهدست آورده میشود.»
قاعده
در جملهای که با weil شروع میشود، فعل صرفشده در انتهای جمله میآید.
da
«da» از نظر معنایی شبیه «weil» است، اما رسمیتر است و در نوشتار علمی بسیار رایج است، بهویژه در آغاز جمله.
مثال:
Da der Energieverbrauch weltweit zunimmt, steigen die CO₂-Emissionen.
«از آنجا که مصرف انرژی در سراسر جهان افزایش مییابد، انتشار CO₂ بالا میرود.»
در این مثال، جمله با «da» شروع شده و جمله اصلی بعد از ویرگول آمده است. فعل در جمله وابسته آخر است:
Da der Energieverbrauch weltweit zunimmt, …
denn
«denn» بیشتر در زبان نوشتاری عمومی و گفتار رسمی استفاده میشود، اما در متنهای علمی کمتر از «weil» و «da» دیده میشود. مهمترین تفاوت آن این است که جمله بعد از «denn» ساختار جمله اصلی دارد، یعنی فعل در جایگاه دوم است.
مثال:
Die Nachfrage nach erneuerbaren Energien steigt, denn viele Menschen denken um.
«تقاضا برای انرژیهای تجدیدپذیر افزایش مییابد، چون بسیاری از مردم طرز فکر خود را تغییر میدهند.»
مقایسه ساختاری
- با weil / da:
Der Energieverbrauch steigt, weil / da die Bevölkerung wächst. - با denn:
Der Energieverbrauch steigt, denn die Bevölkerung wächst.
در weil / da، فعل صرفشده در آخر جمله وابسته است.
در denn، فعل در جایگاه دوم میماند، مثل یک جمله اصلی.
بیان علت با حروف اضافه: wegen، aufgrund، infolge
در متنهای علمی آلمانی، بسیار رایج است که علت را نه با جمله، بلکه با یک گروه حرف اضافهای بیان کنند. این کار متن را فشرده و «علمیتر» میکند.
wegen
«wegen» به معنای «به خاطرِ» است. از نظر دستوری معمولا با Genitiv میآید، اما در زبان روزمره با Dativ هم دیده میشود. در متن علمی بهتر است از Genitiv استفاده کنید.
مثال:
Wegen des Klimawandels steigen die Durchschnittstemperaturen weltweit.
«به خاطر تغییرات اقلیمی، دماهای متوسط در جهان افزایش مییابد.»
در اینجا «wegen des Klimawandels» گروه حرف اضافهای است که علت را بیان میکند.
aufgrund
«aufgrund» رسمیتر از «wegen» است و در نوشتههای علمی و اداری بسیار رایج است.
مثال:
Aufgrund neuer Studien gelten diese Daten heute als veraltet.
«بر اساس پژوهشهای جدید، این دادهها امروز از رده خارج محسوب میشوند.»
میبینید که بدون استفاده از «weil»، علت با یک گروه اسمدار بیان شده است.
infolge
«infolge» رسمی و نسبتاً کتابی است و اغلب در متنهای علمی، گزارشها و زبان حقوقی میآید.
مثال:
Infolge der starken Regenfälle kam es zu Überschwemmungen.
«در نتیجه بارشهای شدید، سیلاب رخ داد.»
الگوی مهم
بهطور کلی:
- wegen / aufgrund / infolge + Genitiv برای بیان علت به شکل فشرده و اسمی.
- از این ساختارها در متن علمی استفاده کنید تا از تکرار زیاد «weil» جلوگیری شود.
بیان نتیجه با قیدهای ربطی: deshalb، deswegen، darum، daher، folglich
برای بیان پیامد و نتیجه، آلمانی از قیدهایی استفاده میکند که در آغاز جمله میآیند و ترتیب کلمات را تغییر میدهند.
ساختار پایه با قید ربطی
الگوی کلی این است:
$${\text{قید ربطی}} + \text{فعل صرفشده} + \text{فاعل} + \ldots$$
یعنی قید در جایگاه اول، فعل در جایگاه دوم، فاعل بعد از فعل.
مثال:
Die Temperaturen steigen. Deshalb schmelzen die Gletscher schneller.
«دماها افزایش مییابند. بنابراین یخچالها سریعتر آب میشوند.»
جمله دوم:
Deshalb schmelzen die Gletscher schneller.
قید: Deshalb (جایگاه 1)
فعل: schmelzen (جایگاه 2)
فاعل: die Gletscher (جایگاه 3)
قاعده
پس از deshalb / deswegen / darum / daher / folglich / infolgedessen،
فعل صرفشده همیشه در جایگاه دوم قرار میگیرد.
تفاوتهای ظریفِ معنایی و سطح رسمیت
از نظر معنایی، این قیدها بسیار به هم نزدیک هستند. تفاوت اصلی در سبک و رسمیت است.
مثالها:
Die Nachfrage nach Elektromobilität steigt. Deshalb investieren viele Firmen in neue Batterietechnologien.
تقاضا برای خودروهای برقی بالا میرود. بنابراین بسیاری از شرکتها در فناوریهای باتری جدید سرمایهگذاری میکنند.
Die Klimamodelle sind komplex. Deswegen lassen sich langfristige Prognosen nur schwer erstellen.
مدلهای اقلیمی پیچیده هستند. به همین خاطر، پیشبینیهای بلندمدت بهسختی انجام میشود.
Die Ressourcen sind begrenzt. Daher ist ein sparsamer Umgang notwendig.
منابع محدود هستند. از این رو، استفاده صرفهجویانه ضروری است.
Die Datenlage ist eindeutig. Folglich muss das System angepasst werden.
وضعیت دادهها روشن است. در نتیجه، سیستم باید تنظیم شود.
جفتهای علت و نتیجه در یک ساختار
در متن علمی سطح B2، معمول است که در یک جمله بلند، هم علت و هم نتیجه را کنار هم قرار دهید. برای این کار ترکیب «weil / da» با «deshalb / deswegen / daher» و ساختارهای مشابه بسیار مفید است.
weil / da + deshalb / deswegen / daher
یک الگوی بسیار پرکاربرد:
Hauptsatz + , weil / da Nebensatz. Deshalb / Deswegen / Daher + Verb + …
یا به صورت کوتاهتر، علت در ابتدا و نتیجه در همان جمله:
Da die Versuchsergebnisse nicht eindeutig waren, wurden weitere Tests durchgeführt.
در این نمونه، علت در جمله وابسته با «da» آمده و نتیجه در جمله اصلی نمایش داده شده است.
همچنین میتوانید علت در جمله اول و نتیجه در جمله دوم را جدا کنید:
Die Versuchsergebnisse waren nicht eindeutig. Deshalb wurden weitere Tests durchgeführt.
«نتایج آزمایشها روشن نبود. بنابراین آزمایشهای بیشتری انجام شد.»
ساختار نتیجه با sodass
«sodass» بیشتر برای بیان نتیجهای است که به صورت نوعی پیامد طبیعی یا غیرمستقیم رخ میدهد.
مثال:
Die Konzentration der Schadstoffe ist stark gestiegen, sodass die Luftqualität sich verschlechtert hat.
«غلظت آلایندهها به شدت افزایش یافته است، طوری که کیفیت هوا بدتر شده است.»
در اینجا جمله «sodass die Luftqualität sich verschlechtert hat» یک نتیجه است، نه علت.
نکته
- weil / da / denn به پرسش «Warum?» جواب میدهند.
- sodass به نوعی پرسش «Mit welchem Ergebnis?» یا «Was ist die Folge?» جواب میدهد و نتیجه را نشان میدهد.
ساختارهای اسمی برای علت و نتیجه در متن علمی
در نوشتار علمی آلمانی، بهجای اینکه دائم از جملههای طولانی با «weil» و «deshalb» استفاده شود، اغلب از اسمسازی و ساختارهای اسمی برای بیان رابطه علت و معلول استفاده میشود. این شگرد باعث فشردگی و رسمیت بیشتر متن میشود.
استفاده از اسم + «führt zu» / «hat ... zur Folge»
یکی از رایجترین ساختارها:
$${\text{X}} + \text{führt zu} + {\text{Y}}$$
X علت است و Y نتیجه.
مثال:
Die steigende Durchschnittstemperatur führt zu häufigeren Extremwetterereignissen.
«افزایش دمای متوسط منجر به رخدادهای حدی آبوهوایی بیشتر میشود.»
همین معنی با ساختار دیگر:
Die steigende Durchschnittstemperatur hat häufigere Extremwetterereignisse zur Folge.
«افزایش دمای متوسط، رخدادهای حدی آبوهوایی بیشتری را به دنبال دارد.»
Verursachen، bewirken، beeinflussen
این افعال بهطور مستقیم رابطه علت و معلول را نشان میدهند و بسیار علمی به نظر میرسند.
مثالها:
Die erhöhte CO₂-Konzentration verursacht einen stärkeren Treibhauseffekt.
«غلظت بالاتر CO₂ یک اثر گلخانهای قویتر ایجاد میکند.»
Neue Technologien bewirken eine schnellere Datenverarbeitung.
«فناوریهای جدید پردازش سریعتر دادهها را سبب میشوند.»
Umweltfaktoren beeinflussen die Entwicklung vieler Arten.
«عوامل محیطی رشد بسیاری از گونهها را تحت تأثیر قرار میدهند.»
ترکیب روابط علت و معلولی در متنهای طولانی
در سطح B2، شما فقط جملههای جداگانه نمینویسید، بلکه پاراگرافهایی میسازید که زنجیرهای از علتها و نتایج را نشان میدهد. در چنین متنی باید از تنوع ساختارها استفاده کنید تا نوشته یکنواخت نباشد.
نگاهی به یک نمونه پاراگراف:
Der Energiebedarf der Weltbevölkerung nimmt stetig zu. Aufgrund des hohen Verbrauchs werden nach wie vor große Mengen an fossilen Brennstoffen verwendet. Dadurch steigen die CO₂-Emissionen weiter an. Infolge dieser Emissionen erwärmt sich das Klima, sodass es häufiger zu Extremwetterereignissen kommt.
در این پاراگراف چند نکته مهم را میبینید:
- علت اول: افزایش نیاز انرژی.
- پیامد اول: مصرف سوخت فسیلی زیاد، با «aufgrund».
- پیامد دوم: افزایش انتشار CO₂ با «dadurch».
- پیامد بعدی: گرم شدن اقلیم با «infolge».
- پیامد نهایی: رخداد بیشتر رویدادهای حدی با «sodass».
این زنجیره نشان میدهد که برای نوشتن متن علمی منسجم لازم است از ترکیب ساختارها استفاده کنید، نه از یک فرمول ثابت.
الگوی پیشنهادی برای پاراگراف علمی B2
- جمله 1: توصیف وضعیت یا مشاهده.
- جمله 2: علت با wegen / aufgrund / da / weil.
- جمله 3: نتیجه با deshalb / daher / folglich.
- جمله 4: نتیجه ثانویه با dadurch / infolgedessen / sodass.
ترکیب آگاهانه این ابزارها، نوشته شما را هم علمی و هم خوانا میکند.
جمعبندی
در این فصل دیدید که آلمانی برای بیان علت و معلول فقط به «weil» محدود نمیشود. در سطح B2 باید بتوانید:
از weil، da، denn با ترتیب فعل درست استفاده کنید،
علت را با حروف اضافه رسمی مانند wegen، aufgrund، infolge به زبان اسمی بیان کنید،
نتیجه را با قیدهای ربطی مانند deshalb، deswegen، darum، daher، folglich و ساختار sodass نشان دهید،
و در نهایت، در متون علمی و فنی، با کمک افعال و عبارات اسمی مانند führt zu، hat … zur Folge، verursacht، bewirkt، beeinflusst زنجیرههای علت و معلولی منسجم بسازید.
تسلط بر این ساختارها به شما کمک میکند در مباحث علمی و فناوری نه تنها متنها را بهتر درک کنید، بلکه خودتان هم به شکل دقیق و منطقی به زبان آلمانی استدلال کنید.
Views: 3