KAHIBARO
3.11.1. جملات زمانی
Table of Contents
مقدمه جملات زمانی در سطح B1
در سطح B1 شما دیگر فقط به جملات خیلی ساده «الان» محدود نیستید. برای تعریف داستان، توضیح روند کار، یا گفتن برنامهها و عادتها، باید بتوانید بگویید «وقتی این اتفاق افتاد، آن یکی شد»، «قبل از این که …»، «بعد از این که …»، «در حالی که …» و مانند آن. این ساختارها در آلمانی با «جملات زمانی» ساخته میشوند و ترتیب فعل در آنها اهمیت زیادی دارد.
در این فصل روی سه نکته تمرکز میکنیم: حروف ربط زمانی پرکاربرد، ترتیب کلمات در جمله زمانی، و تفاوتهای معنایی بین این حروف ربط.
قاعده کلی: در بیشتر جملات زمانی وابسته فعل به آخر جمله میرود و جمله زمانی با کُمّا از جمله اصلی جدا میشود.
نمونه کلی:
Ich trinke Kaffee, bevor ich zur Arbeit gehe.
«قبل از این که به سر کار بروم، قهوه مینوشم.»
حروف ربط زمانی مهم در آلمانی
در سطح B1 چند حرف ربط زمانی بسیار پرکاربرد هستند که باید آنها را به خوبی بشناسید، معنی کنید و شکل جمله را با آنها درست بسازید. جدول زیر یک مرور سریع است:
| حرف ربط | معنی ساده در فارسی | نوع رابطه زمانی |
|---|---|---|
| wenn | وقتی که، هر وقت | تکرار یا شرط زمانی |
| als | وقتی که، هنگامی که | رویداد یکباره در گذشته |
| bevor | قبل از این که | تقدم زمانی |
| nachdem | بعد از این که | تأخر زمانی |
| während | در حالی که، وقتی که همزمان | همزمانی |
| seit / seitdem | از وقتی که | شروع در گذشته، ادامه تا حال |
| bis | تا وقتی که | پایان در آینده یا یک زمان مشخص |
در ادامه برای هر کدام توضیح کاربرد و مثالها را میبینید. دقت کنید که در این فصل تمرکز روی جملات زمانی است، و توضیح کامل تفاوتهای علّی یا شرطی در فصلهای دیگر انجام میشود.
قاعده مهم: تمام این حروف ربط، حرف ربط وابستهساز هستند، یعنی در جملهای که بعد از آنها میآید، فعل صرف شده در آخر جمله میآید.
wenn و als
هر دو برای بیان «وقتی که» استفاده میشوند، اما کاربردشان یکسان نیست.
استفاده از wenn
«wenn» زمانی به کار میرود که اتفاق، تکرار شونده یا عمومی است، یا برای بیان شرط زمانی.
مثالهای زمانی تکراری:
Wenn ich müde bin, trinke ich Kaffee.
«هر وقت خسته هستم، قهوه مینوشم.»
Wenn es regnet, bleiben wir zu Hause.
«وقتی باران میبارد، در خانه میمانیم.»
در این مثالها صحبت از یک قانون کلی یا عادت است، نه یک بار در گذشته.
ساختار کلی:
$$
\text{Wenn} + جمله وابسته\_زمانی\_با\_فعل\_در\_آخر, \; جمله\_اصلی.
$$
همچنین میتوانید جای جملهها را عوض کنید:
Ich trinke Kaffee, wenn ich müde bin.
استفاده از als
«als» برای زمانی است که در مورد یک رویداد مشخص در گذشته صحبت میکنید، اتفاقی که یک بار رخ داده است یا در یک بازه تمام شده است.
Als ich 10 Jahre alt war, habe ich in Teheran gewohnt.
«وقتی ۱۰ سالم بود، در تهران زندگی میکردم.»
Als wir in Deutschland angekommen sind, hat es geschneit.
«وقتی به آلمان رسیدیم، برف میبارید.»
اینجا صحبت از یک موقعیت کاملا مشخص در گذشته است، نه یک عادت.
ساختار کلی مانند «wenn» است، فقط معنی و کاربرد زمانی فرق دارد.
نکته مهم:
برای گذشته تکراری یا عادت در گذشته از «wenn» استفاده میشود، و برای یک زمان مشخص و یکباره در گذشته از «als».
مثال مقایسهای:
Wenn ich Kind war, bin ich oft ins Kino gegangen.
«هر وقت بچه بودم، زیاد سینما میرفتم.» (عادت)
Als ich Kind war, bin ich einmal allein ins Kino gegangen.
«وقتی بچه بودم، یک بار تنها رفتم سینما.» (رویداد مشخص)
قبل و بعد: bevor و nachdem
قبل از این که: bevor
«bevor» یعنی «قبل از این که». با آن میگویید یک کار قبل از کار دیگر انجام میشود.
Ich trinke Kaffee, bevor ich zur Arbeit gehe.
«قبل از این که به سر کار بروم، قهوه مینوشم.»
Bevor wir essen, waschen wir unsere Hände.
«قبل از این که غذا بخوریم، دستهایمان را میشوییم.»
ساختار:
جمله اصلی + , + bevor + جمله وابسته با فعل در آخر
یا:
Bevor + جمله وابسته با فعل در آخر, + جمله اصلی با فعل در جای دوم.
بعد از این که: nachdem
«nachdem» یعنی «بعد از این که». در سطح B1 معمولا از ترکیب Perfekt + Präsens یا Perfekt + Präteritum استفاده میشود که در زبان گفتاری بسیار رایج است.
مثال روزمره:
Nachdem ich gefrühstückt habe, gehe ich zur Arbeit.
«بعد از این که صبحانه خوردهام، به سر کار میروم.»
Nachdem wir angekommen sind, haben wir das Hotel gesucht.
«بعد از این که رسیدیم، دنبال هتل گشتیم.»
در زبان نوشتاری رسمیتر، گاهی هر دو فعل در گذشته هماهنگ میشوند، مثلا هر دو Präteritum، اما برای سطح B1 دانستن ساختار رایج کافی است.
الگوی پرکاربرد:
- حال: Nachdem ich gefrühstückt habe, gehe ich zur Arbeit.
- گذشته: Nachdem wir angekommen waren, sind wir ins Hotel gegangen. (فرم کاملتر)
اصل مهم: در جمله با «nachdem» معمولا کاری که زودتر انجام شده در زمان گذشتهتر میآید.
تفاوت «bevor» و «nachdem» در این است که «bevor» روی کاری تاکید میکند که هنوز انجام نشده و جلوتر است، اما «nachdem» روی کاری که قبلا انجام شده و تمام شده تمرکز دارد.
همزمانی: während
«während» یعنی «در حالی که» یا «وقتی که همزمان با». وقتی دو کار همزمان اتفاق میافتند، از این حرف ربط استفاده میکنید.
مثال:
Während ich koche, höre ich Musik.
«در حالی که آشپزی میکنم، موسیقی گوش میدهم.»
Ich höre Musik, während ich koche.
در سطح B1 معمولا هر دو عمل در یک زمان یا دوره هستند، و تفاوت دقیقی بین زمانها مهم نیست، فقط همزمان بودن مهم است.
گاهی «während» برای تضاد هم به کار میرود، اما آن استفاده در فصل «جملات امتیازی و تضادی» توضیح داده میشود، نه اینجا.
از وقتی که تا حالا: seit و seitdem
«seit» و شکل طولانیتر «seitdem» هر دو میتوانند به صورت حرف اضافه یا حرف ربط بیایند. در این فصل ما فقط روی حرف ربط زمانی تمرکز میکنیم، یعنی حالتی که بعد از آنها جمله میآید.
معنا: «از وقتی که» و نشان میدهد یک عمل یا وضعیت از گذشته شروع شده و تا الان ادامه دارد.
مثال:
Seit ich in Deutschland bin, lerne ich Deutsch.
«از وقتی که در آلمان هستم، آلمانی میخوانم.»
Seitdem ich hier arbeite, habe ich viele Kollegen kennengelernt.
«از وقتی اینجا کار میکنم، همکاران زیادی را شناختهام.»
در این ساختار، تقریبا همیشه در جمله وابسته از زمان حال Präsens استفاده میشود، چون هنوز اثر آن زمان ادامه دارد، حتی اگر در فارسی معمولا گذشته بگوییم.
نکته مهم:
در جمله با «seit / seitdem» اگر عمل یا وضعیت هنوز ادامه دارد، در آلمانی معمولا زمان حال میآید، حتی اگر در فارسی بگوییم «از وقتی آمدهام».
تا وقتی که: bis
«bis» یعنی «تا» یا «تا وقتی که». در اینجا هم میتواند حرف اضافه باشد هم حرف ربط، اما اینجا روی حالت حرف ربط زمانی تمرکز داریم.
میتوانید بگویید:
Ich warte, bis du kommst.
«صبر میکنم تا بیایی.»
Wir bleiben hier, bis der Film zu Ende ist.
«اینجا میمانیم تا فیلم تمام شود.»
جمله زمانی با «bis» نشان میدهد که نقطه پایان یک کار یا وضعیت چه زمانی است.
ساختار:
جمله اصلی + , + bis + جمله وابسته زمانی با فعل در آخر.
ترتیب کلمات در جملات زمانی
مهمترین مهارت در جملات زمانی، حفظ جای فعل است. در تمام مثالهای بالا، جمله وابسته زمانی با حرف ربط شروع شده و فعل صرف شده در آخر آمده است.
الگوی عمومی:
- اگر جمله زمانی اول بیاید:
Wenn / Als / Bevor / Nachdem / Während / Seit / Seitdem / Bis + فاعل + ... + فعل صرف شده در آخر, + جمله اصلی (فعل در جای دوم).
مثال:
Wenn ich Zeit habe, gehe ich ins Kino.
- اگر جمله اصلی اول بیاید:
جمله اصلی (فعل در جای دوم) + , + Wenn / Als / ... + فاعل + ... + فعل صرف شده در آخر.
مثال:
Ich gehe ins Kino, wenn ich Zeit habe.
در هر دو حالت، در جمله وابسته زمانی فعل در آخر میآید، و در جمله اصلی فعل در جای دوم میماند.
قانون ثابت:
- در جمله وابسته با حرف ربط زمانی: فعل صرف شده در آخر
- در جمله اصلی: فعل در جای دوم
- بین دو جمله: کُمّا اجباری است.
ترکیب چند زمان در یک جمله
در سطح B1 شما باید بتوانید در یک جمله طولانی، دو زمان مختلف را همزمان درست به کار ببرید. چند الگوی رایج:
- حال + حال برای عادتها:
Wenn ich müde bin, trinke ich Kaffee.
- گذشته + گذشته برای داستان:
Als ich nach Hause gekommen bin, habe ich gegessen.
- گذشته کاملتر + گذشته برای ترتیب دقیقتر:
Nachdem ich gegessen hatte, bin ich ins Bett gegangen.
- حال کامل + حال برای رابطه قبل و بعد در زندگی روزمره:
Nachdem ich gefrühstückt habe, gehe ich zur Arbeit.
چیزی که مهم است وضوح ترتیب زمانی است، یعنی شنونده بفهمد کدام عمل اول و کدام بعد انجام شده است. انتخاب دقیقتر زمانها و ترکیب آنها به طور کامل در فصل «زمان گذشته Perfekt» و «عبارتهای زمانی مربوط به گذشته» آمده است، اما اینجا یاد میگیرید چطور آنها را داخل یک جمله پیچیده زمانی کنار هم قرار دهید.
تفاوت با زبان فارسی
برای فارسیزبانان چند خطای رایج در جملات زمانی وجود دارد:
اول این که در فارسی حتما لازم نیست فعل جمله وابسته در آخر بیاید، اما در آلمانی این قاعده سفت و سخت است. اگر فعل را جلوتر بیاورید، جمله برای آلمانیزبان «غلط» و غیرطبیعی به نظر میرسد.
دوم این که در فارسی معمولا زمانها را هماهنگ میکنیم، مثلا میگوییم: «بعد از این که صبحانه خوردم، رفتم سر کار.» در آلمانی، مخصوصا در زبان گفتاری، بیشتر از ترکیب Perfekt + Präsens استفاده میشود: Nachdem ich gefrühstückt habe, gehe ich zur Arbeit. این برای فارسیزبانان در ابتدا عجیب است.
سوم، در فارسی بین «هر وقت» و «وقتی» در گذشته معمولا تفاوت دستوری جدی نداریم، اما در آلمانی تفاوت «wenn» و «als» بسیار مهم است. عادت و تکرار در گذشته معمولا با «wenn» میآید، رویداد یکباره در گذشته با «als».
اگر این سه نکته را در ذهن نگه دارید، ساختن جملات زمانی پیچیده در آلمانی برایتان بسیار آسانتر خواهد شد و میتوانید به شکل طبیعیتر داستان بگویید، تجربه تعریف کنید و برنامهها و روندها را توضیح دهید.
Views: 2