3.11.6. پیوند منطقی استدلال‌ها

Table of Contents

مقدمه

در این فصل تمرکز ما بر «پیوند منطقی استدلال‌ها» در زبان آلمانی است. تا اینجا در سطح B1 با انواع جمله‌ها و حروف ربط آشنا شده‌اید. اکنون هدف این است که یاد بگیرید چگونه از این ابزارها برای ساختن متن‌ها و صحبت‌های منسجم، منطقی و قابل‌پیگیری استفاده کنید. منظور از «استدلال» فقط متن‌های دانشگاهی نیست، بلکه هر وقت می‌خواهید نظر خود را توضیح دهید، دلیل بیاورید، نتیجه بگیرید، یا دو دیدگاه را مقایسه کنید، در حال استدلال هستید.

در این فصل وارد توضیح دستوری ریز حروف ربطی مانند weil، dass، obwohl، wenn و غیره نمی‌شویم، چون اینها در فصل‌های دیگر به طور جداگانه آمده‌اند. اینجا می‌آموزید این ابزارها را چگونه در کنار هم به صورت «منطقی» به کار ببرید تا متن شما ساختار داشته باشد.

مفهوم پیوند منطقی

پیوند منطقی یعنی جمله‌ها و ایده‌های شما تصادفی کنار هم قرار نگیرند، بلکه بین آن‌ها رابطه روشن وجود داشته باشد. زبان آلمانی برای نشان دادن این رابطه از دو گروه مهم استفاده می‌کند: حروف ربط و قیدهای ربطی (رابط‌های جمله).

حروف ربط نقش دستوری دارند و دو جمله را در یک ساختار واحد قرار می‌دهند، مثل weil، denn، aber، obwohl، dass، wenn. قیدهای ربطی معمولا در ابتدای جمله جدید می‌آیند و رابطه با جمله قبلی را روشن می‌کنند، مثل deshalb، deswegen، trotzdem، außerdem، dann، später، erstens، schließlich. با ترکیب درست این دو گروه می‌توانید مسیر فکری خود را برای شنونده یا خواننده شفاف کنید.

قاعده مهم:
برای هر رابطه منطقی مهم، بهتر است دست‌کم یک نشانه زبانی واضح استفاده کنید، مثلا یک حرف ربط یا یک قید ربطی. به گفتن چند جمله پشت سر هم بدون این علامت‌ها عادت نکنید.

انواع رابطه‌های منطقی در استدلال

در متن‌های سطح B1 معمولا با چند نوع رابطه اساسی سروکار دارید که خوب است آن‌ها را از هم تفکیک کنید:

رابطه علت و معلول، یعنی گفتن دلیل و نتیجه. در آلمانی هم می‌توانید اول علت را بگویید بعد نتیجه را، هم برعکس. مهم داشتن علامت واضح است، مانند weil، denn، deshalb، deswegen، daher، darum.

رابطه تضاد و امتیاز، یعنی وقتی دو چیز با هم سازگار نیستند یا انتظار دیگری داشته‌ایم. در آلمانی از aber، jedoch، trotzdem، obwohl استفاده می‌شود. این رابطه برای زمانی مفید است که می‌خواهید بگویید «با وجود این که …، اما …».

رابطه شرط و نتیجه، که در آن یک شرط گذاشته می‌شود و بعد می‌گویید اگر این شرط انجام شود چه اتفاقی می‌افتد. در سطح B1 بیشتر با wenn سروکار دارید، و برای نتیجه معمولا از dann، danach یا einfach ساختار ساده خبری استفاده می‌کنید.

رابطه افزودن و مرتب‌سازی، یعنی وقتی چند دلیل، چند مثال یا چند نکته را پشت سر هم می‌آورید. در آلمانی برای این کار از außerdem، auch، dazu، zunächst، dann، danach، schließlich، erstens، zweitens، drittens و غیره استفاده می‌شود.

رابطه مقایسه، وقتی دو چیز را کنار هم قرار می‌دهید، شباهت یا تفاوت را نشان می‌دهید. در سطح B1 بیشتر از Wörter مانند aber، im Vergleich zu، ähnlich، anders استفاده می‌کنید و ساختارهای پیچیده‌تر مقایسه در فصل‌های دیگر آمده است.

ساختار کلی یک استدلال ساده

برای این که استدلال شما منسجم باشد، معمولا سه بخش اصلی لازم است: معرفی موضوع و نظر کلی، ذکر دلیل‌ها و مثال‌ها، و در پایان جمع‌بندی یا نتیجه. این ساختار را می‌توانید در پاسخ‌های نوشتاری آزمون B1 و در بخش گفتاری نیز به کار ببرید.

یک الگوی ساده ممکن است چنین باشد:
ابتدا موضوع را معرفی می‌کنید و موضع خود را به صورت کوتاه بیان می‌کنید. سپس یکی دو دلیل اصلی خود را توضیح می‌دهید، برای هر دلیل، اگر ممکن است یک مثال کوتاه می‌آورید. در پایان هم یک یا دو جمله نتیجه‌گیری می‌گویید، مثلا تکرار خلاصه نظر خود و اشاره به مهم‌ترین دلیل.

ساختار پیشنهادی برای متن‌های استدلالی سطح B1:

معرفی موضوع + بیان نظر کلی
دلیل 1 + مثال
دلیل 2 (و در صورت امکان) + مثال
نتیجه‌گیری کوتاه

حتی اگر همه جزئیات زبانی شما کامل نباشد، همین چارچوب کمک می‌کند متن شما برای ممتحن «منطقی و منظم» به نظر برسد.

ابزارهای زبانی برای بیان دلیل و نتیجه

برای بیان دلیل در سطح B1 دو گروه ابزار بسیار مهم هستند که احتمالا پیش‌تر با آن‌ها آشنا شده‌اید: حروف ربط علّی و قیدهای نتیجه. ما اینجا فقط روی کاربرد استدلالی آن‌ها تمرکز می‌کنیم.

دو حرف ربط بسیار پرکاربرد برای «زیرا» ، weil و denn هستند. ساختار دستوری آن‌ها را در فصل جملات علّی می‌آموزید، اما از دید استدلالی باید بدانید که هر دو برای آوردن دلیل استفاده می‌شوند. تفاوت سبک و جایگاه فعل را اینجا باز نمی‌کنیم، فقط به این نکته توجه کنید که معمولا در نوشتار رسمی‌تر و طولانی‌تر از weil در جمله وابسته استفاده می‌شود، و برای برجسته کردن نتیجه، از قیدهای نتیجه در جمله بعدی استفاده می‌کنید.

قیدهای نتیجه مانند deshalb، deswegen، daher، darum و deshalb sind مهم هستند، زیرا در ابتدای جمله جدید قرار می‌گیرند و به خواننده علامت می‌دهند «این جمله نتیجه جمله قبلی است». به عنوان مثال اگر بگویید: Es regnet. Deshalb bleibe ich zu Hause. شنونده دقیقا می‌فهمد دومین جمله نتیجه اولی است.

یک نکته مهم این است که در استدلال معمولا بهتر است هر دو سمت رابطه را شفاف کنید، هم دلیل هم نتیجه. مثلا به جای این که فقط بگویید: Ich bleibe zu Hause, weil es regnet. می‌توانید در متن‌های کمی طولانی‌تر این رابطه را دو پله‌ای بیان کنید تا منطق روشن‌تر شود. برای نمونه می‌گویید: Es regnet sehr stark. Deshalb bleibe ich zu Hause und lese ein Buch. در این‌جا هم تصویر وضعیت را داده‌اید، هم نتیجه را برجسته کرده‌اید.

جدول زیر برای یادآوری مفید است که کدام واژه در نقش «دلیل» و کدام در نقش «نتیجه» ظاهر می‌شود:

نقش در استدلال	واژه‌های رایج در سطح B1
دلیل	weil, denn
نتیجه	deshalb, deswegen, darum, daher

بیان تضاد و امتیاز در استدلال

وقتی استدلال می‌کنید، اغلب لازم است بگویید «یک جنبه مثبت است، اما در عوض یک جنبه منفی هم وجود دارد»، یا «چیزی را انتظار داشتیم اما خلافش اتفاق افتاد». برای این کار باید بتوانید تضاد و امتیاز را به روشنی نشان دهید.

رایج‌ترین حرف ربط برای تضاد aber است. از آن برای گفتن «اما» در سطح کاملا روزمره استفاده می‌کنید. در استدلال می‌توانید با aber دو جنبه مخالف را کنار هم نشان دهید، مثلا: Deutsch ist schwer, aber sehr interessant. این ساده‌ترین شکل آوردن دو نکته مخالف است.

برای تضاد قوی‌تر در متن‌های کمی رسمی‌تر، واژه‌هایی مانند jedoch یا trotzdem و حرف ربط obwohl هم به کار می‌روند. از obwohl برای نشان دادن امتیاز استفاده می‌کنید، یعنی با وجود این که یک چیز درست است، نتیجه‌ای خلاف انتظار می‌گیرید. مثلا: Obwohl er wenig Zeit hat, lernt er jeden Tag Deutsch. در اینجا امتیاز این است که «وقت کم» معمولا باعث کمتر درس خواندن می‌شود، اما نتیجه این‌جا برعکس است.

قید ربطی trotzdem معمولا در ابتدای جمله جدید می‌آید و به خواننده علامت می‌دهد که با وجود گفته قبلی، حالا حرف متضادی می‌آید. مثلا: Er hat wenig Zeit. Trotzdem lernt er jeden Tag Deutsch. این شکل در نوشتارهای استدلالی سطح B1 بسیار مفید است، چون متن را خوانا و منسجم می‌کند.

نکته استدلالی مهم:
برای نشان دادن تضاد، بهتر است از یک علامت واضح مانند aber، trotzdem یا obwohl استفاده کنید و فقط به لحن یا ترتیب جمله‌ها تکیه نکنید.

مرتب‌سازی و افزودن ایده‌ها

بخش مهمی از استدلال خوب، «سازمان‌دهی» دلیل‌ها و مثال‌ها است. اگر چند دلیل پشت سر هم بگویید بدون این که آن‌ها را مرتب کنید، خواننده به‌سختی مسیر فکر شما را دنبال خواهد کرد. آلمانی برای این کار ابزارهای ساده اما بسیار مفید در سطح B1 دارد.

وقتی می‌خواهید نکته یا دلیل جدیدی اضافه کنید، بهتر است به جای این که فقط ویرگول بگذارید یا جمله را بدون نشانه شروع کنید، از واژه‌هایی مانند außerdem، auch، dazu، und استفاده کنید. از بین این‌ها، außerdem برای استدلال به‌خصوص مناسب است، چون نشان می‌دهد این نکته جدید «یک دلیل اضافه» است، و معمولا کمی مهم به نظر می‌رسد.

برای مرتب کردن چند نکته، می‌توانید از واژه‌هایی مانند zuerst، zunächst، dann، danach، am Ende، schließlich استفاده کنید. این قیدها در سطح B1 نه‌تنها برای روایت داستان و ترتیب زمانی، بلکه برای ترتیب منطقی دلیل‌ها هم مفید هستند. مثلا می‌توانید بگویید: Zuerst möchte ich über die Vorteile sprechen. Dann erkläre ich die Nachteile. Schließlich sage ich meine Meinung. این ساختار، متن شما را خیلی روشن و سازمان‌یافته می‌کند.

اگر می‌خواهید چند دلیل را شماره‌گذاری کنید، می‌توانید از erstens، zweitens، drittens استفاده کنید. در سطح B1 بهتر است بیش از دو یا سه مورد نیاورید تا متن شما پیچیده نشود، اما همین دو یا سه مورد، متن را بسیار منطقی نشان می‌دهد.

نتیجه‌گیری و جمع‌بندی

بخش نتیجه‌گیری نشان می‌دهد استدلال شما صرفا فهرست اتفاقی چند جمله نیست، بلکه هدف و جهت داشته است. در پایان یک متن نوشتاری یا پاسخ گفتاری، چند جمله نتیجه‌گیری کمک می‌کند مفهوم اصلی را به خواننده یا شنونده یادآوری کنید و موضع خود را روشن بگویید.

برای نتیجه‌گیری در آلمانی سطح B1 می‌توانید از عبارت‌های ساده و رایج زیر استفاده کنید، که در اینجا فقط کارکرد استدلالی آن‌ها را توضیح می‌دهیم، توضیح دقیق ساختار را در فصل‌های دیگر می‌آموزید. عبارت‌هایی مانند: Zusammenfassend kann man sagen, dass … یا Zum Schluss möchte ich sagen, dass … یا Insgesamt finde ich, dass … برای شروع جمله نتیجه‌گیری بسیار مناسب هستند. این عبارت‌ها به مخاطب علامت می‌دهند که اکنون «جمع‌بندی» می‌آید.

همچنین می‌توانید از واژه‌هایی مانند deshalb، deswegen، daher در آغاز جمله نتیجه‌گیری استفاده کنید، تا نشان دهید این جمله نتیجه همه جمله‌های قبلی است. به عنوان مثال، وقتی دو سه دلیل آورده‌اید، در پایان می‌گویید: Deshalb bin ich der Meinung, dass Online-Unterricht sehr praktisch ist. در این‌جا deshalb ارتباط بین دلیل‌ها و نظر نهایی شما را روشن می‌کند.

قاعده کاربردی:
در پایان هر متن استدلالی، حداقل یک جمله با عبارت نتیجه‌گیری واضح مانند «Zusammenfassend …»، «Zum Schluss …» یا «Deshalb …» بنویسید تا ساختار استدلال شما کامل شود.

با استفاده آگاهانه از این ابزارها، می‌توانید در سطح B1 متن‌هایی بنویسید و صحبت‌هایی بکنید که نه فقط از نظر دستوری درست باشند، بلکه از نظر منطقی هم منسجم و قابل‌دنبال‌کردن باشند.