KAHIBARO
4.2.3. ساختارهای ohne … zu و anstatt … zu
Table of Contents
مقدمه
در سطح B2 ساختارهای مصدر با «zu» بسیار مهم میشوند، چون به شما کمک میکنند متن را فشردهتر و رسمیتر کنید. دو ساختار پرکاربرد در این سطح «ohne … zu» و «anstatt … zu» هستند که معنی «بدون اینکه …» و «بهجای اینکه …» میدهند و اغلب جایگزین جملههای طولانی با «dass» یا جملههای جداگانه میشوند.
در این فصل فقط روی همین دو ساختار تمرکز میکنیم و فرض میکنیم شما با مصدر با «zu» در حالت عادی آشنا هستید.
معنی و کارکرد کلی
«ohne … zu» و «anstatt … zu» هر دو همراه با یک مصدر میآیند و یک عمل را به شکل فشرده توصیف میکنند.
«ohne … zu» یعنی کاری انجام میشود، ولی عمل دیگری انجام نمیشود.
«anstatt … zu» یعنی بهجای یک عمل، عمل دیگری انجام میشود.
معادلهای معمول در فارسی چنین است:
| ساختار آلمانی | ترجمه رایج فارسی |
|---|---|
| ohne … zu + Infinitiv | بدون اینکه … |
| anstatt … zu + Infinitiv | بهجای اینکه … |
قاعده مهم
در هر دو ساختار، فاعل جمله اصلی و جمله مصدر با «zu» در حالت عادی یکی است. اگر فاعلها متفاوت باشند، به ساختارهای پیشرفتهتری نیاز داریم که در این فصل فقط کوتاه به آن اشاره میکنیم.
ساختار «ohne … zu»
شکل و جایگاه در جمله
الگوی پایهای این ساختار چنین است:
$$
ohne + \text{Objekt / Ergänzung} + zu + \text{Infinitiv}
$$
میتواند در میانه جمله، ابتدای جمله یا انتهای جمله بیاید:
- در میانه جمله:
Er ging aus dem Haus, ohne seine Tasche mitzunehmen.
او از خانه بیرون رفت بدون اینکه کیفش را با خود ببرد. - در ابتدای جمله:
Ohne seine Tasche mitzunehmen, ging er aus dem Haus.
بدون اینکه کیفش را با خود ببرد، از خانه بیرون رفت. - در انتهای جمله:
Er hat die Aufgabe gemacht, ohne Hilfe zu brauchen.
او تکلیف را انجام داد بدون اینکه به کمک نیاز داشته باشد.
اگر عبارت «ohne … zu» در ابتدای جمله بیاید، بعد از آن معمولا ویرگول و سپس جمله اصلی با فعل صرفشده میآید.
کاربرد معنایی
«ohne … zu» دو ایده را ترکیب میکند.
جملههای طولانی با «aber nicht» یا «ohne dass» معمولا میتوانند به این ساختار تبدیل شوند:
Er hat mich angerufen, aber er hat sich nicht vorgestellt.
او به من زنگ زد، اما خودش را معرفی نکرد.
Er hat mich angerufen, ohne sich vorzustellen.
او به من زنگ زد بدون اینکه خودش را معرفی کند.
یا:
Sie fuhr los, ohne dass sie das Licht einschaltete.
Sie fuhr los, ohne das Licht einzuschalten.
او راه افتاد بدون اینکه چراغ را روشن کند.
در مثال دوم، ساختار «ohne dass» با یک جمله فعلی کامل به یک عبارت فشردهتر با «ohne … zu» تبدیل شده است.
جای «zu» با افعال جداشدنی و پیشوندها
اگر فعل ساده باشد، «zu» مستقیم قبل از مصدر میآید:
ohne zu rauchen
بدون اینکه سیگار بکشد
در افعال جداشدنی، «zu» بین پیشوند و مصدر میآید:
| فعل جداشدنی | ساختار با «ohne … zu» |
|---|---|
| aufstehen | ohne aufzustehen |
| mitkommen | ohne mitzukommen |
| mitnehmen | ohne mitzunehmen |
| ausgehen | ohne auszugehen |
مثال:
Er hörte zu, ohne aufzustehen.
او گوش کرد، بدون اینکه بلند شود.
در افعال غیرقابل جدا شدن، «zu» پیش از کل فعل میآید:
| فعل جدانشدنی | ساختار با «ohne … zu» |
|---|---|
| verstehen | ohne zu verstehen |
| bekommen | ohne zu bekommen |
Beispiel:
Er unterschrieb den Vertrag, ohne ihn genau zu verstehen.
او قرارداد را امضا کرد بدون اینکه آن را دقیقا بفهمد.
نکته کلیدی در نوشتن فعل با «zu»
فعلهای جداشدنی: پیشوند + «zu» + مصدر
فعلهای جدانشدنی: «zu» + فعل کامل
مثالهای بیشتر
Sie ist gegangen, ohne sich zu verabschieden.
او رفت، بدون اینکه خداحافظی کند.
Er hat die E-Mail gelöscht, ohne sie zu lesen.
او ایمیل را پاک کرد، بدون اینکه آن را بخواند.
Wir haben das Problem gelöst, ohne viel Geld auszugeben.
ما مشکل را حل کردیم، بدون اینکه پول زیادی خرج کنیم.
Ohne lange zu überlegen, sagte er Ja.
بدون اینکه زیاد فکر کند، گفت «بله».
ساختار «anstatt … zu»
شکل و جایگاه در جمله
الگوی پایه:
$$
anstatt + \text{Objekt / Ergänzung} + zu + \text{Infinitiv}
$$
این ساختار هم میتواند در میانه، ابتدا یا انتهای جمله بیاید:
- در میانه:
Er spielt den ganzen Tag Computer, anstatt seine Hausaufgaben zu machen.
او تمام روز بازی کامپیوتری میکند بهجای اینکه تکالیفش را انجام دهد. - در ابتدای جمله:
Anstatt seine Hausaufgaben zu machen, spielt er den ganzen Tag Computer.
بهجای اینکه تکالیفش را انجام دهد، تمام روز بازی کامپیوتری میکند. - در انتهای جمله:
Sie ging ins Kino, anstatt zu lernen.
او به سینما رفت بهجای اینکه درس بخواند.
نکته: «anstatt» در زبان امروزی معمولا از «statt» غیررسمیتر نیست، هر دو استفاده میشوند. از نظر دستور، «statt … zu» همان کارکرد «anstatt … zu» را دارد. در این فصل برای یکدستی فقط از «anstatt … zu» استفاده میکنیم.
کاربرد معنایی
«anstatt … zu» نشان میدهد کاری انجام شده است، در حالی که انتظار میرفته یا بهتر بوده کار دیگری انجام شود.
معادلهای نزدیک:
بهجای اینکه …
به جای آنکه …
مثال:
Er rief mich an, anstatt mir zu schreiben.
او به من زنگ زد، بهجای اینکه برایم بنویسد.
Sie hat sich beschwert, anstatt eine Lösung zu suchen.
او شکایت کرد بهجای اینکه دنبال یک راهحل بگردد.
برای تبدیل از ساختارهای طولانیتر:
Er hat viel ferngesehen, aber er hat nicht gelernt.
او زیاد تلویزیون دید، اما درس نخواند.
Er hat viel ferngesehen, anstatt zu lernen.
او زیاد تلویزیون دید، بهجای اینکه درس بخواند.
افعال جداشدنی و جدانشدنی با «anstatt … zu»
قانون «zu» دقیقا همان است:
| نوع فعل | مثال مصدر | با «anstatt … zu» |
|---|---|---|
| ساده | lernen | anstatt zu lernen |
| جداشدنی | aufräumen | anstatt aufzuräumen |
| جداشدنی | mitkommen | anstatt mitzukommen |
| جدانشدنی | verstehen | anstatt zu verstehen |
نمونهها:
Anstatt aufzuräumen, hat er geschlafen.
بهجای اینکه مرتب کند، خوابید.
Sie fuhr mit dem Auto, anstatt mit dem Zug zu fahren.
او با ماشین رفت، بهجای اینکه با قطار برود.
Anstatt zu helfen, hat er nur zugesehen.
بهجای اینکه کمک کند، فقط تماشا کرد.
الگوی معنایی مهم با «anstatt … zu»
«واقعیت» + «anstatt … zu» = نشان میدهد کاری که انجام شده، مطلوب یا مورد انتظار نبوده است.
این ساختار اغلب همراه با انتقاد، سرزنش یا ابراز ناامیدی میآید.
مقایسه «ohne … zu» و «anstatt … zu»
از نظر ساختار، این دو بسیار شبیهاند، اما معنی آنها کاملا متفاوت است.
| ساختار | ایده اصلی | مثال کوتاه |
|---|---|---|
| ohne … zu | یک عمل انجام میشود، عمل دیگر انجام نمیشود | Er ging, ohne etwas zu sagen. |
| anstatt … zu | بهجای عمل مورد انتظار، عمل دیگری انجام میشود | Er ging, anstatt zu helfen. |
به فارسی:
Er ging, ohne etwas zu sagen.
او رفت بدون اینکه چیزی بگوید.
Er ging, anstatt zu helfen.
او رفت بهجای اینکه کمک کند.
گاهی هر دو را میتوان نزدیک هم بهکار برد، اما تاکید فرق میکند:
Sie liest Nachrichten, ohne die Kommentare zu lesen.
او خبرها را میخواند، بدون اینکه کامنتها را بخواند.
(روی «نخواندن کامنتها» تاکید دارد.)
Sie liest Kommentare, anstatt die eigentlichen Nachrichten zu lesen.
او کامنتها را میخواند، بهجای اینکه خود خبرها را بخواند.
(روی «انتخاب کار اشتباه» تاکید دارد.)
ساختار سبک و رسمیتر بهجای جملات کامل
در متنهای رسمی و نوشتاری، خصوصا سطح B2 و بالاتر، معمولا بهجای دو جمله کامل از این ساختار استفاده میشود تا متن فشردهتر و «آلمانیتر» شود.
جمله محاورهای:
Er hat den Vertrag unterschrieben. Er hat ihn aber nicht gelesen.
او قرارداد را امضا کرد. اما آن را نخواند.
نسخه رسمیتر:
Er hat den Vertrag unterschrieben, ohne ihn zu lesen.
او قرارداد را امضا کرد، بدون اینکه آن را بخواند.
یا:
Die Firma senkt die Kosten, aber sie investiert nicht in die Qualität.
شرکت هزینهها را کاهش میدهد، اما در کیفیت سرمایهگذاری نمیکند.
Die Firma senkt die Kosten, ohne in die Qualität zu investieren.
شرکت هزینهها را کاهش میدهد، بدون اینکه در کیفیت سرمایهگذاری کند.
در همین سبک با «anstatt … zu»:
Die Stadt baut neue Parkplätze, anstatt in den öffentlichen Verkehr zu investieren.
شهر جای پارکهای جدید میسازد، بهجای اینکه در حملونقل عمومی سرمایهگذاری کند.
فاعل یکسان و فاعل متفاوت
حالت عادی: فاعل یکسان
در سطح B2، وقتی از این دو ساختار استفاده میکنید، تقریبا همیشه فاعل جمله اصلی و فاعل عمل مصدر با «zu» یکی است.
Anstatt zu arbeiten, surft er im Internet.
فاعـل «er» در هر دو عمل «arbeiten» و «surfen» یکسان است.
Ohne lange zu überlegen, antwortete sie.
فاعـل «sie» هم «überlegen» را انجام میدهد و هم «antworten» را.
اگر فاعلها متفاوت باشند، بهتر است از ساختارهای دیگری مثل «ohne dass» یا جملههای کامل استفاده کنید:
Ohne dass er mich fragt, trifft er Entscheidungen.
بدون اینکه از من بپرسد، تصمیم میگیرد.
Anstatt dass die Firma in die Mitarbeiter investiert, spart sie weiter.
بهجای اینکه شرکت روی کارکنان سرمایهگذاری کند، به صرفهجویی ادامه میدهد.
این ساختارها از نظر سطح کمی بالاترند و در فصلهای مربوط به جملات وابسته بیشتر با آنها کار میکنید.
اشتباه رایج فارسیزبانان
نوشتن ساختار «ohne … zu» یا «anstatt … zu» وقتی فاعل جمله اصلی و مصدر با «zu» متفاوت است، از نظر سبک و دستور اغلب نادرست یا حداقل نامأنوس است.
در این حالت، از «ohne dass» و «anstatt dass» یا از دو جمله کامل استفاده کنید.
نکتههای مهم نگارشی
چند نکته ظریف ولی بسیار مهم در نوشتن این ساختارها:
۱. معمولا قبل از «ohne … zu» و «anstatt … zu» در جملههای پیچیده ویرگول میآید:
Er ging weg, ohne ein Wort zu sagen.
Er blieb zu Hause, anstatt zur Arbeit zu gehen.
۲. اگر عبارت در ابتدای جمله بیاید، بعد از آن هم ویرگول میآید:
Ohne sie zu fragen, hat er das Fenster geöffnet.
Anstatt ihm zu helfen, hat sie gelacht.
۳. اگر مصدر شما یک عبارت بلند با مفعول و قید و غیره است، همه آنها بعد از «zu» و مصدر میآیند:
ohne die schwierigen Begriffe im Text genau zu erklären
بدون اینکه اصطلاحات دشوار در متن را دقیقا توضیح بدهد
۴. اگر ضمیر مفعولی یا متممی وجود دارد، جای آن درست قبل از مصدر اصلی است:
ohne ihn zu informieren
بدون اینکه او را مطلع کند
anstatt es selbst zu machen
بهجای اینکه خودش آن را انجام دهد
خلاصه کاربردی
برای استفاده عملی در نوشتن و صحبت سطح B2، این الگوها را به خاطر بسپارید:
ohne … zu + Infinitiv
برای: «بدون اینکه …»
کارکرد: حذف یک عمل، تاکید بر انجامنشدن آن.
anstatt … zu + Infinitiv
برای: «بهجای اینکه …»
کارکرد: نشاندادن اینکه یک عمل نامطلوب بهجای عمل مطلوب انجام شده است.
فرمولهای نهایی
۱. $ \text{Hauptsatz} + , + ohne + \dots + zu + \text{Infinitiv} $
۲. $ \text{Hauptsatz} + , + anstatt + \dots + zu + \text{Infinitiv} $
۳. اگر ساختار در ابتدای جمله بیاید:
$ \text{ohne / anstatt} + \dots + zu + \text{Infinitiv} + , + \text{Hauptsatz} $
همیشه بررسی کنید که فاعل جمله اصلی و فاعل عمل مصدر با «zu» یکی باشد.
با تسلط بر این دو ساختار، میتوانید متون تحلیلی، نقد، و استدلالهای خود را در سطح B2 طبیعیتر و فشردهتر بنویسید و از تکرار جملههای ساده پشت سر هم پرهیز کنید.
Views: 4