KAHIBARO
4.7.3. توصیف فرایندها
Table of Contents
مقدمه
در سطح B2 شما باید بتوانید فرایندها را در آلمانی شفاف، مرحلهبندیشده و منطقی توضیح دهید. منظور از «فرایند» هر چیزی است که در چند گام رخ میدهد، مثل فرایند تولید یک محصول، راهاندازی یک برنامه نرمافزاری، ثبتنام در یک وبسایت، یا حتی فرایند تحقیق علمی. در این بخش تمرکز بر زبان توصیف است، نه روی محتوای علمی تخصصی.
ویژگیهای کلی زبان توصیف فرایند
در توصیف فرایند معمولا سه بخش اصلی وجود دارد: مقدمه کوتاه، توضیح مراحل، و نتیجه. در آلمانی، آنچه مهم است نظم منطقی، انتخاب فعل مناسب، و استفاده از قیدهای زمانی و پیونددهندهها برای نشاندادن ترتیب است. در متون علمی و فنی آلمانی، ترکیب «سبک اسمی» و «سبک فعلی» دیده میشود، اما برای شروع در سطح B2 تمرکز روی فعل و جمله روشن کافی است.
برای توصیف فرایند در آلمانی همیشه به این سه سؤال فکر کنید:
- «چه چیزی» انجام میشود؟ (فاعل یا موضوع فرایند)
- «چگونه / با چه وسیلهای» انجام میشود؟ (ابزار، روش)
- «به چه ترتیبی» انجام میشود؟ (گامها، ترتیب زمانی)
افعال رایج در توصیف فرایند
در توصیف فرایند، افعال حرکتی و عملی بسیار پرتکرار هستند. در متنهای فنی، از افعال معلوم و مجهول هر دو استفاده میشود، اما در سطح B2 معمولا با معلوم شروع میکنیم و بهتدریج به ساختارهای رسمیتر میرسیم.
نمونههایی از افعال پرکاربرد:
| آلمانی | ترجمه تقریبی | کاربرد نمونه در فرایند |
|---|---|---|
| beginnen / starten | شروع کردن | Zuerst beginnt der Prozess. |
| laufen | اجرا شدن / پیش رفتن | Das Programm läuft im Hintergrund. |
| durchführen | انجام دادن | Die Messung wird dreimal durchgeführt. |
| erstellen | ایجاد کردن / تولید کردن | Das System erstellt einen Bericht. |
| prüfen | بررسی کردن | Danach prüft man die Daten. |
| messen | اندازهگیری کردن | Zuerst wird die Temperatur gemessen. |
| erhitzen / kühlen | گرم کردن / سرد کردن | Die Flüssigkeit wird langsam erhitzt. |
| speichern | ذخیره کردن | Die Ergebnisse werden automatisch gespeichert. |
| auswählen | انتخاب کردن | Der Benutzer wählt ein Passwort aus. |
| eingeben | وارد کردن | Man gibt die E-Mail-Adresse ein. |
| verbinden | وصل کردن | Das Gerät wird mit dem Computer verbunden. |
| trennen | جدا کردن | Danach wird das Gerät vom Stromnetz getrennt. |
در توصیف فرایندهای علمی و فنی آلمانی، فعلهای «werden + Partizip II» برای ساخت مجهول بسیار رایج هستند:
$$
\text{Das Produkt wird geprüft.}
$$
اما اگر هنوز با مجهول کاملا راحت نیستید، میتوانید از «man» استفاده کنید:
$$
\text{Zuerst prüft man das Produkt.}
$$
استفاده از قیدهای زمانی و ترتیبی
برای نشاندادن نظم گامها، استفاده از قیدهای زمانی و واژههای ترتیبی ضروری است. بدون این واژهها، متن شما شبیه فهرست نامرتب اقدامات میشود و خواننده ترتیب را بهخوبی درک نمیکند.
مهمترین قیدها و واژههای ترتیبی در توصیف فرایند:
| قید / عبارت | معنی تقریبی | جایگاه معمول در جمله |
|---|---|---|
| zuerst | ابتدا | معمولا در آغاز جمله، جایگاه اول |
| am Anfang | در ابتدا | آغاز جمله یا بعد از فعل |
| dann | بعد، سپس | اغلب در جایگاه اول، فعل بعد از آن میآید |
| danach | بعد از آن | شبیه «dann» |
| anschließend | سپس، در ادامه | در متنهای رسمیتر و علمیتر |
| später | بعدتر | برای فاصله زمانی بیشتر |
| inzwischen | در این میان | برای بیان کار موازی |
| gleichzeitig | به طور همزمان | اغلب همراه با توضیح دو عمل |
| zum Schluss | در پایان | برای آخرین مرحله |
| schließlich | سرانجام | برای نتیجه یا آخرین گام مهم |
| zuletzt | در آخر | برای اخرین مرحله عملی |
مثالهای ساده:
- Zuerst wählt man ein Passwort aus.
- Danach bestätigt man die E-Mail-Adresse.
- Zum Schluss erhält man eine Bestätigung.
قاعده مهم جایگاه فعل:
اگر قید ترتیبی در جایگاه اول بیاید، بلافاصله بعد از آن فعل صرفشده میآید:
$$
\textbf{Zuerst} \; \textbf{wählt} \; man ein Passwort aus.
$$
نه:
$$
\text{*Zuerst man wählt ein Passwort aus.}
$$
ساختار کلی متن توصیف فرایند
برای نوشتن یک توصیف استاندارد، میتوانید از یک الگوی ساده سهقسمتی استفاده کنید: معرفی، شرح مراحل، و نتیجه. در آلمانی این ساختار در متون علمی، آموزشی و دفترچههای راهنما بسیار متداول است.
بخش معرفی
در معرفی، به طور کوتاه میگویید این فرایند درباره چیست، هدف چیست و شاید کجا یا در چه شرایطی به کار میرود. معمولا زمان حال ساده استفاده میشود، چون در حال توضیح یک واقعیت کلی هستید.
نمونه ساختارهای مفید:
- In diesem Text wird beschrieben, wie …
- Dieser Prozess erklärt, wie man …
- In den folgenden Schritten wird gezeigt, wie …
مثال:
In diesem Text wird beschrieben, wie man ein E-Mail-Konto erstellt. Zuerst werden die Voraussetzungen erklärt, danach folgen die einzelnen Schritte.
بخش توضیح مراحل
در این بخش، مرحله به مرحله توضیح میدهید چه اتفاقی میافتد. هر مرحله میتواند یک یا چند جمله داشته باشد. مهم است که در هر جمله، یک عمل اصلی را روشن بگویید.
دو سبک معمول:
- سبک «man»
Man öffnet zuerst die Webseite. Dann gibt man die persönlichen Daten ein. - سبک مجهول
Zuerst wird die Webseite geöffnet. Danach werden die persönlichen Daten eingegeben.
در متون فنی و علمی معمولا سبک دوم رسمیتر و رایجتر است، اما در متن آموزشی برای یادگیرندگان سبک «man» سادهتر است.
بخش نتیجه و جمعبندی
در این قسمت میگویید پس از انجام تمام مراحل، چه وضعیتی به دست میآید یا چه نتیجهای حاصل میشود. معمولا از عبارتهایی مثل «am Ende», «zum Schluss» یا «schließlich» استفاده میشود.
مثال:
Zum Schluss ist das Konto aktiv, und der Benutzer kann E-Mails senden und empfangen.
انتخاب بین معلوم، «man» و مجهول
در توصیف فرایند، شما همیشه یک «فاعل واقعی» دارید، مثلا کاربر، تکنسین، یا دستگاه. اما در متون علمی آلمانی، غالبا این فاعل حذف میشود و روی خود عمل تمرکز میشود. سه انتخاب اصلی دارید:
- فاعل مشخص انسان
Der Benutzer öffnet das Programm und klickt auf „Start“. - فاعل عمومی «man»
Man öffnet das Programm und klickt auf „Start“. - مجهول
Das Programm wird geöffnet und „Start“ wird angeklickt.
مقایسه سبکها:
| سبک | کاربرد معمول | حس متن |
|---|---|---|
| فاعل مشخص | متنهای آموزشی دوستانه، دستورالعمل محاورهای | مستقیم، شخصی |
| man | راهنمای عمومی، زبان نسبتاً خنثی | غیرشخصی، عمومی |
| مجهول | متنهای علمی، فنی، رسمی | عینی، متمرکز بر فرایند |
برای امتحانهای B2 معمولا استفاده از «man» کاملا پذیرفته است. اگر میخواهید متن رسمیتر بنویسید، از مجهول با «werden» استفاده کنید:
$$
\text{Zuerst wird die Temperatur gemessen.}
$$
توصیف فرایندهای فنی ساده
در موضوع «علم و فناوری» زیاد لازم میشود که کار با دستگاهها یا نرمافزارها را توضیح دهید. ساختار جمله تفاوتی با فرایندهای روزمره ندارد، فقط واژگان تخصصیتر میشوند.
مثال ۱، نصب یک برنامه ساده:
Zuerst lädt man die Installationsdatei aus dem Internet herunter. Danach öffnet man die Datei mit einem Doppelklick. Anschließend folgt man den Anweisungen auf dem Bildschirm und akzeptiert die Lizenzbedingungen. Zum Schluss wird das Programm automatisch gestartet.
همین متن با مجهول:
Zuerst wird die Installationsdatei aus dem Internet heruntergeladen. Danach wird die Datei mit einem Doppelklick geöffnet. Anschließend wird den Anweisungen auf dem Bildschirm gefolgt und die Lizenz wird akzeptiert. Zum Schluss wird das Programm automatisch gestartet.
مثال ۲، کارکرد یک سنسور ساده:
Ein Temperatursensor misst regelmäßig die aktuelle Temperatur. Die gemessenen Werte werden digital umgewandelt und an einen Mikrocontroller gesendet. Dort werden die Daten verarbeitet und mit einem Grenzwert verglichen. Wenn der Grenzwert überschritten wird, wird ein Signal ausgelöst und ein Alarm aktiviert.
در این مثال میبینید که افعال «messen», «umwandeln», «senden», «verarbeiten», «vergleichen», «auslösen» برای توصیف مراحل فنی بهکار رفتهاند.
استفاده از زمان حال و حال استمراری مفهومی
در آلمانی زمان حال «Präsens» برای توصیف فرایند کلی و دائمی استفاده میشود، حتی اگر در فارسی از حال استمراری استفاده کنیم. مفهوم استمراری در آلمانی اغلب با خود فعل حال و گاهی با قیدهایی مثل «regelmäßig», «ständig», «kontinuierlich» بیان میشود.
نمونهها:
Das System sammelt kontinuierlich Daten.
Die Maschine läuft im Normalbetrieb mit 2000 Umdrehungen pro Minute.
Während des Tests werden ständig neue Werte gemessen.
در توصیف فرایند، معمول است که برای مراحل کلی از حال استفاده کنیم، حتی اگر از نظر زمانی در گذشته رخ دادهاند، چون فرایند را بهعنوان یک الگو و قانون شرح میدهیم.
بیان علت و نتیجه در درون فرایند
فرایندها فقط توالی نیستند؛ معمولا بین مراحل رابطه علت و معلول هم وجود دارد. در سطح B2 شما باید بتوانید توضیح دهید که چرا مرحلهای انجام میشود یا چه اثری دارد. این کار با حروف ربط و قیدهای علّی و نتیجهای انجام میشود.
عبارتهای مفید برای علت:
| آلمانی | معنی |
|---|---|
| weil | چون / زیرا |
| da | چون / از آنجا که (رسمیتر) |
| deshalb, deswegen, daher | بنابراین، به همین دلیل |
| aus diesem Grund | به همین دلیل |
| damit | تا اینکه، برای اینکه (بیان هدف) |
نمونهها در متن فرایند:
Zuerst werden die Daten gefiltert, weil sie oft Fehler enthalten.
Die Temperatur wird langsam erhöht, damit das Material nicht beschädigt wird.
Die Anlage wird regelmäßig kontrolliert, aus diesem Grund kommt es selten zu Störungen.
به ترتیب کلمات با «weil» توجه کنید:
$$
\text{Die Daten werden gefiltert, weil sie oft Fehler \textbf{enthalten}.}
$$
فعل صرف شده در جمله وابسته در آخر میآید.
توصیف فرایندهای علمی در سطح ساده
در موضوع «علم و فناوری» ممکن است لازم شود فرایندهای طبیعی یا علمی را با زبان ساده توضیح دهید، مثل تبخیر، فتوسنتز، جریان برق و غیره. در این موارد نیز همان قاعدهها را رعایت میکنید، فقط واژگان علمیتر هستند.
مثال ساده، فرایند تبخیر آب:
Wenn Wasser erhitzt wird, steigt seine Temperatur. Ab einem bestimmten Punkt beginnt das Wasser zu kochen. Dabei wird die Flüssigkeit zu Wasserdampf. Der Wasserdampf steigt nach oben und verteilt sich in der Luft. Wenn der Dampf abkühlt, kondensiert er wieder zu kleinen Wassertropfen.
در این نمونه چند نکته مهم میبینید:
استفاده از «wenn» برای بیان شرط / وضعیت کلی
استفاده از افعال «erhitzen», «kochen», «steigen», «kondensieren»
استفاده از زبان عمومی نه فرمولهای پیچیده
استفاده از ساختارهای مقایسهای در فرایند
گاهی لازم است هنگام توصیف فرایند، دو وضعیت یا دو روش را مقایسه کنید، مثلا «در روش جدید» و «در روش قدیم». در آلمانی B2 میتوانید از مقایسهها برای توصیف تغییر در فرایند استفاده کنید.
نمونه:
Im neuen Verfahren werden die Daten schneller verarbeitet als im alten System. Früher musste man viele Schritte manuell durchführen, heute werden die meisten Aufgaben automatisch erledigt. Dadurch wird der Prozess effizienter und weniger fehleranfällig.
اینجا میبینید که توصیف فرایند فعلی با اشاره به فرایند قبلی مقایسه شده است. استفاده از صفت تفضیلی «schneller», «effizienter» و قید «früher» در متون علمی و فنی بسیار معمول است، اما توضیح کامل دستور مقایسه در بخشهای دیگر دوره خواهد آمد.
نکات سبکی برای متنهای رسمی علمی و فنی
در سطح B2، بهویژه در موضوع «علم و فناوری»، از شما انتظار میرود که متن شما کمی رسمیتر از زبان روزمره باشد. چند نکته سبکی:
- پرهیز از ضمیر «ich»
در توصیف فرایند علمی معمولا از «wir», «man» یا مجهول استفاده میشود، نه از «ich». - استفاده از اسمسازی در حد متوسط
به جای جملههای بسیار طولانی، میتوانید گاهی از اسمسازی استفاده کنید، اما زیادهروی نکنید:
Die Messung der Temperatur erfolgt in drei Schritten.
Die Datenverarbeitung beginnt nach der Datenerfassung. - استفاده از افعال خنثی و غیرمحاورهای
ترجیحا از افعال محاورهای مانند «checken» پرهیز کنید و از افعال استاندارد مانند «prüfen» استفاده کنید. - دقت در پیونددهندهها
از «zuerst, dann, danach, anschließend, zum Schluss» استفاده کنید و سعی کنید ترتیب منطقی را حفظ کنید، تا متن شما ساختارمند و قابل دنبال کردن باشد.
الگوی پیشنهادی برای یک پاراگراف توصیف فرایند رسمی:
- یک جمله معرفی فرایند
- 2 تا 4 جمله برای مراحل مهم، هر کدام با قید ترتیبی
- یک جمله نتیجه / پیامد
مثال:
In diesem Abschnitt wird der Produktionsprozess beschrieben. Zuerst werden die Rohstoffe gewogen und gemischt. Danach wird die Mischung erhitzt und unter Druck gesetzt. Anschließend kühlt man das Material langsam ab, damit sich seine Struktur stabilisiert. Zum Schluss wird das fertige Produkt verpackt und gelagert.
جمعبندی
توصیف فرایندها در سطح B2 به معنای توانایی شما برای توضیح منظم، روشن و نسبتاً رسمیِ مراحل یک کار، یک آزمایش، یا یک عملکرد فنی است. برای این کار لازم است:
از افعال عملی مناسب و در صورت نیاز از مجهول استفاده کنید.
با قیدهای ترتیبی، ترتیب گامها را شفاف نشان دهید.
با ساختارهایی مانند «weil», «damit», «deshalb» رابطه علت و نتیجه را توضیح دهید.
متن را به سه بخش مقدمه، مراحل، و نتیجه تقسیم کنید.
با تمرین مداوم روی فرایندهای ساده مثل «ثبتنام در یک وبسایت»، «نصب یک برنامه» یا «جریان کار در یک آزمایش ساده»، میتوانید بهتدریج به توصیف فرایندهای پیچیدهتر علمی و فنی در آلمانی نزدیک شوید.
Views: 2