1.6.4. روزهای هفته

Table of Contents

مقدمه

در زندگی روزمره در آلمانی، «روزهای هفته» از اولین چیزهایی است که باید یاد بگیرید. با دانستن نام روزها، می‌توانید درباره برنامه روزانه، قرارها، کلاس‌ها و کارها صحبت کنید و بپرسید «امروز چه روزی است؟»، «شنبه چه کار می‌کنی؟» و جمله‌های ساده مشابه.

در این فصل فقط روی روزهای هفته، طرز نوشتن و تلفظ، و چند عبارت خیلی کاربردی تمرکز می‌کنیم و وارد موضوع «بیان ساعت» یا «تعیین قرار» نمی‌شویم، چون آنها فصل‌های جداگانه دارند.

روزهای هفته در زبان آلمانی

در آلمانی هم مثل فارسی، هفته هفت روز دارد. نام روزها و معادل فارسی آنها در جدول زیر آمده است. تلفظ به صورت تقریبی فارسی نوشته شده است تا در آغاز کار کمک کند، اما تلفظ دقیق را باید با شنیدن و تکرار کردن یاد بگیرید.

آلمانی	تلفظ تقریبی (فارسی)	معنی فارسی
Montag	مون‌تاک	دوشنبه
Dienstag	دینْس‌تاک	سه‌شنبه
Mittwoch	میت‌وُخ	چهارشنبه
Donnerstag	دونِرستاک	پنج‌شنبه
Freitag	فرای‌تاک	جمعه
Samstag	زَمْس‌تاک	شنبه
Sonntag	زُن‌تاک	یکشنبه

نکته مهم این است که در آلمانی، روزهای هفته همیشه با حرف بزرگ شروع می‌شوند، چون «اسم» هستند.

قانون مهم
«روزهای هفته» در آلمانی اسم هستند و همیشه با حرف بزرگ نوشته می‌شوند:
Montag, Dienstag, Mittwoch, Donnerstag, Freitag, Samstag, Sonntag

ترتیب روزهای هفته و شروع هفته

در فرهنگ آلمانی، مثل تقویم‌های رسمی اروپا، هفته از Montag (دوشنبه) شروع می‌شود نه از Sonntag (یکشنبه). ترتیب روزها به آلمانی به این شکل است:

Montag, Dienstag, Mittwoch, Donnerstag, Freitag, Samstag, Sonntag.

در مکالمه روزمره، اگر بخواهید همه روزها را پشت سر هم بگویید، همین ترتیب عادی را حفظ می‌کنید. دانستن این ترتیب مهم است چون در تقویم‌ها، برنامه کلاس‌ها و ساعات کاری، «Mon» معمولا اولین ستون است.

معنی و ریشه برخی نام‌ها

در سطح A1 لازم نیست ریشه تاریخی کلمات را دقیق بدانید، اما یک آشنایی ساده می‌تواند به حفظ‌کردن اسم‌ها کمک کند.

Mittwoch واقعا به معنی «وسط هفته» است، چون Mitte یعنی «وسط» و Woche یعنی «هفته»، بنابراین Mittwoch یعنی «روز وسط هفته» که همان چهارشنبه است. این نکته کمک می‌کند Mittwoch را راحت‌تر به خاطر بسپارید.

بقیه نام‌ها در اصل از نام خدایان و مفاهیم قدیمی آمده‌اند، اما در سطح مبتدی کافی است معنی کاربردی آنها را مثل جدول بالا حفظ کنید.

روزهای کاری و آخر هفته

در آلمانی برای روزهای کاری از کلمه Werktage یا Wochentage استفاده می‌شود. اینها معمولا از Montag تا Freitag را شامل می‌شوند، یعنی دوشنبه تا جمعه، که روزهای معمول کار و مدرسه هستند.

برای «آخر هفته» از واژه Wochenende استفاده می‌شود. Wochenende از دو قسمت ساخته شده است: Woche به معنی «هفته» و Ende به معنی «پایان»، یعنی «پایان هفته». از نظر آلمانی‌ها، آخر هفته شامل Samstag و Sonntag است، یعنی شنبه و یکشنبه.

واژه مهم
Wochenende = پایان هفته = آخر هفته (معمولا شامل Samstag و Sonntag)

در مکالمه‌ها زیاد می‌شنوید:
am Wochenende = در آخر هفته

برای جزئیات دقیق‌تر درباره حروف اضافه و ساختارهایی مانند am، فصل‌های گرامر مربوط بررسی خواهند شد.

مخفف‌ها و استفاده در تقویم

در برنامه‌های روزانه، تقویم‌ها، جدول‌های زمانی قطار و اتوبوس، یا برنامه کلاس‌ها، معمولا از مخفف روزهای هفته استفاده می‌شود. دانستن این مخفف‌ها به شما کمک می‌کند متن‌ها را سریع‌تر درک کنید.

شکل کامل	مخفف رایج	معنی فارسی
Montag	Mo.	دوشنبه
Dienstag	Di.	سه‌شنبه
Mittwoch	Mi.	چهارشنبه
Donnerstag	Do.	پنج‌شنبه
Freitag	Fr.	جمعه
Samstag	Sa.	شنبه
Sonntag	So.	یکشنبه

در بعضی جدول‌ها، به جای حروف، فقط حروف اول به صورت عمودی روی ستون‌ها می‌آید، مثلا: Mo, Di, Mi, Do, Fr, Sa, So. شکل نقطه‌دار و بی‌نقطه هر دو رایج است.

حرف تعریف و حرف اضافه با روزهای هفته

در سطح A1 بهتر است از همین ابتدا «روز» را همراه با حرف اضافه و ساختار پرکاربرد یاد بگیرید، چون در مکالمه همیشه با جمله کامل سروکار دارید، نه با کلمه تنها.

رایج‌ترین ساختار برای گفتن «درِ فلان روز» استفاده از حرف اضافه am است. از نظر گرامری am = an + dem است اما در این سطح لازم نیست آن را تجزیه کنید، فقط شکل am را همراه با روز یاد بگیرید.

چند نمونه بسیار ساده:

Ich arbeite am Montag.
من دوشنبه کار می‌کنم.

Wir haben am Freitag Kurs.
ما جمعه کلاس داریم.

Ich komme am Samstag.
من شنبه می‌آیم.

الگوی خیلی مهم
برای گفتن «در فلان روز» در آلمانی معمولا از am + نام روز استفاده می‌کنیم:
am Montag, am Dienstag, am Mittwoch, am Donnerstag, am Freitag, am Samstag, am Sonntag
مثال:
Ich lerne am Sonntag Deutsch.
من یکشنبه آلمانی می‌خوانم.

در ادامه سطوح، ساختارهای دیگری مثل jeden Montag (هر دوشنبه) و vom Montag bis Freitag (از دوشنبه تا جمعه) را یاد خواهید گرفت، اما در این فصل فقط شکل ساده am + روز مهم است.

پرسیدن و گفتن اینکه امروز چه روزی است

یک جمله بسیار پرکاربرد در زندگی روزمره این است که بپرسید «امروز چه روزی است؟» یا جواب بدهید «امروز دوشنبه است.»

پرکاربردترین سوال:

Wie heißt der Tag heute?
یا کوتاه‌تر و رایج‌تر:
Welcher Tag ist heute?

در سطح A1 معمولا سوال دوم را یاد می‌دهند چون کوتاه و ساده است.

پاسخ معمول به این شکل است:

Heute ist Montag.
امروز دوشنبه است.

می‌توانید هر روز هفته را در این جمله قرار دهید:

Heute ist Dienstag.
امروز سه‌شنبه است.

Heute ist Sonntag.
امروز یکشنبه است.

اگر بخواهید بپرسید «فردا چه روزی است؟» از واژه morgen استفاده می‌شود:

Welcher Tag ist morgen?
فردا چه روزی است؟

پاسخ:

Morgen ist Freitag.
فردا جمعه است.

واژه gestern به معنی «دیروز» است. با آن هم می‌توانید همین الگو را به کار ببرید، هرچند توضیح کامل قیدهای زمانی در فصل‌های بعد خواهد بود.

Gestern war Mittwoch.
دیروز چهارشنبه بود.

استفاده از روزهای هفته در برنامه روزانه

در مکالمه‌های ساده A1، بسیار زیاد برنامه‌های هفتگی و عادت‌های روزمره را با کمک روزهای هفته بیان می‌کنیم. در این فصل فقط چند الگوی پایه و کوتاه را می‌بینید تا با کاربرد زنده این کلمه‌ها آشنا شوید. توضیح کامل ساختار زمان حال و صرف فعل در فصل‌های گرامر آمده است.

چند نمونه جمله ساده:

Ich habe am Montag frei.
من دوشنبه تعطیل هستم.

Am Dienstag und am Donnerstag habe ich Deutschkurs.
سه‌شنبه و پنج‌شنبه کلاس آلمانی دارم.

Am Samstag gehe ich einkaufen.
شنبه برای خرید می‌روم.

Am Sonntag besuche ich meine Familie.
یکشنبه خانواده‌ام را ملاقات می‌کنم.

به این نکته دقت کنید که وقتی جمله را با am Montag شروع می‌کنید، فعل بعد از فاعل می‌آید، اما ترتیب دقیق کلمات و قوانین جایگاه فعل در فصل مربوطه توضیح داده می‌شود. در این مرحله فقط با شکل طبیعی جمله‌ها آشنا شوید.

تفاوت‌های فرهنگی کوچک

در بسیاری از کشورهای فارسی‌زبان، هفته معمولا از شنبه شروع می‌شود و روزهای تعطیل جمعه است. در آلمان اما تعطیلات معمول آخر هفته، Samstag و Sonntag، است و بیشتر ادارات و مدارس Montag تا Freitag فعال هستند.

این تفاوت باعث می‌شود که هنگام ترجمه ذهنی دچار اشتباه شوید. مثلا اگر تقویم آلمانی را ببینید، شاید در نگاه اول فکر کنید Montag همان شنبه است، در حالی که Montag دوشنبه است.

هشدار مهم
در تقویم آلمانی، ستون اول معمولا Montag است، نه Samstag یا Sonntag.
Montag = دوشنبه، نه شنبه.

اگر این نکته را از ابتدا به خاطر بسپارید، بعدا در خواندن برنامه‌ها و تقویم‌ها کمتر اشتباه می‌کنید.

جمع‌بندی

در این فصل، نام هفت روز هفته در آلمانی، ترتیب آنها، اصطلاح مهم Wochenende، مخفف‌های رایج در تقویم‌ها و چند الگوی ساده همراه با am را یاد گرفتید.

در فصل‌های بعدی، از روزهای هفته در ترکیب با ساعت، تاریخ و فعالیت‌های روزانه بیشتر استفاده خواهید کرد، اما همین حالا می‌توانید چند جمله ساده مثل «امروز چه روزی است؟» و «شنبه چه کار می‌کنی؟» را با خیال راحت در آلمانی بسازید.