KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما

هدف این فصل

در این بخش قرار است واقعاً «برنامه‌نویس» شوید؛ یعنی اولین برنامهٔ پایتون خودتان را بنویسید و اجرا کنید.
نمی‌خواهیم هنوز عمیق وارد مفاهیم سخت شویم؛ فقط می‌خواهیم:

  • یک برنامهٔ بسیار ساده بنویسید.
  • آن را اجرا کنید.
  • حس کنید «من توانستم به کامپیوتر دستور بدهم و او انجام داد!».

پیش‌نیاز کوچک

برای نوشتن اولین برنامه، به این‌ها نیاز دارید:

  • پایتون روی سیستم شما نصب شده باشد.
  • بتوانید یا:
    • از ترمینال / Command Prompt استفاده کنید، یا
    • از یک IDE ساده مثل IDLE یا VS Code استفاده کنید.

جزئیات نصب و کار با ترمینال و IDE در فصل بعد (راه‌اندازی پایتون) توضیح داده می‌شود؛ این‌جا فقط به حداقل‌ها بسنده می‌کنیم تا «اولین برنامه» را تجربه کنید.

برنامهٔ کلاسیک: چاپ پیام روی صفحه

ساده‌ترین برنامهٔ پایتون که تقریباً همهٔ آموزش‌ها با آن شروع می‌کنند، این است:

  • پیامی مثل «سلام دنیا» یا «سلام پایتون» را روی صفحه نشان بده.

برای این کار در پایتون از دستور (تابع) print استفاده می‌کنیم.

نمونهٔ برنامه:

print("سلام دنیا")

این برنامه فقط یک کار می‌کند: متن "سلام دنیا" را روی خروجی (معمولاً صفحهٔ ترمینال) نمایش می‌دهد.

اجرای اولین برنامه در حالت تعاملی (Interpreter)

اگر پایتون را روی سیستم نصب کرده باشید، می‌توانید در حالت تعاملی (همان جایی که مستقیماً با مفسر صحبت می‌کنید) این دستور را وارد کنید.

۱. ترمینال (یا Command Prompt در ویندوز) را باز کنید.
۲. بنویسید:

python

(در بعضی سیستم‌ها باید بنویسید python3)

۳. اگر همه‌چیز درست باشد، چیزی شبیه این می‌بینید:

Python 3.12.0 (default, ...)
>>>

این >>> یعنی مفسر پایتون منتظر است شما یک دستور بنویسید.

۴. حالا دستور زیر را وارد کنید:

>>> print("سلام دنیا")

۵. خروجی‌ای شبیه این خواهید دید:

سلام دنیا

در این حالت، هر بار یک خط می‌نویسید و همان لحظه نتیجه را می‌بینید.

در نهایت برای خروج از حالت تعاملی می‌توانید بنویسید:

>>> exit()

یا در بسیاری از سیستم‌ها Ctrl + D (در ویندوز Ctrl + Z و بعد Enter).

اجرای اولین برنامه به صورت فایل (اسکریپت)

در دنیای واقعی معمولاً برنامه را داخل یک فایل ذخیره می‌کنیم و آن فایل را اجرا می‌کنیم.

۱. ساختن فایل پایتون

۱. هر ویرایشگر متنی ساده‌ای را باز کنید (مثل Notepad، VS Code، …).
۲. این خط را در آن بنویسید:

print("سلام دنیا")

۳. فایل را با نامی مثل hello.py ذخیره کنید.
نکتهٔ مهم: پسوند فایل باید .py باشد تا مشخص شود این یک فایل پایتون است.

۲. اجرای فایل در ترمینال

۱. ترمینال / Command Prompt را باز کنید.
۲. به پوشه‌ای که فایل hello.py را در آن ذخیره کرده‌اید بروید (جزئیات کار با مسیرها در فصل‌های بعد خواهد آمد).
۳. دستور زیر را اجرا کنید:

python hello.py

(یا python3 hello.py بسته به تنظیمات سیستم شما)

۴. باید خروجی را ببینید:

سلام دنیا

تبریک! شما اولین برنامهٔ پایتون خود را اجرا کرده‌اید.

اجرای اولین برنامه با یک IDE ساده (مثال: IDLE)

اگر دوست ندارید با ترمینال کار کنید، می‌توانید از یک محیط ساده مثل IDLE استفاده کنید (معمولاً همراه با پایتون نصب می‌شود).

اجرای سریع در پوستهٔ IDLE

۱. IDLE را باز کنید.
۲. در پنجره‌ای که باز می‌شود و شبیه مفسر است (با >>>) بنویسید:

>>> print("سلام دنیا")

۳. خروجی را در خط بعد می‌بینید.

نوشتن و ذخیرهٔ فایل در IDLE

۱. در منوی IDLE روی File > New File کلیک کنید.
۲. در پنجرهٔ جدید بنویسید:

print("سلام دنیا")

۳. از منوی File گزینهٔ Save را بزنید و مثلاً با نام hello.py ذخیره کنید.
۴. از منوی Run گزینهٔ Run Module را انتخاب کنید (یا کلید F5).
۵. پنجرهٔ پوستهٔ IDLE باز می‌شود و خروجی:

سلام دنیا

را نشان می‌دهد.

چند تغییر ساده روی اولین برنامه

برای این‌که کمی با فضا آشنا شوید، می‌توانید متن داخل print را عوض کنید.

مثلاً:

print("اولین برنامهٔ من با پایتون")

یا:

print("سلام، من دارم برنامه‌نویسی یاد می‌گیرم!")

یا دو خط پشت سر هم:

print("سلام")
print("به دنیای پایتون خوش آمدید")

خروجی دو خطی خواهد بود:

سلام
به دنیای پایتون خوش آمدید

چند نکتهٔ اولیه دربارهٔ نوشتن متن

  • متن‌هایی که می‌خواهید print کند، باید داخل " یا ' باشند:
    • print("سلام")
    • print('سلام')
  • اگر علامت " یا ' را فراموش کنید، پایتون خطا می‌دهد. مثلاً:
print(سلام دنیا)

این یک خطای نحوی (SyntaxError) خواهد بود، چون پایتون نمی‌فهمد «سلام» چیست.

  • اگر به‌جای حروف انگلیسی از حروف فارسی برای متن استفاده کنید (مثل "سلام")، پایتون مشکلی ندارد؛ فقط حتماً آن را داخل " " یا ' ' بنویسید.

تجربهٔ کوچک: شخصی‌سازی اولین برنامه

سعی کنید همین حالا یک برنامهٔ کوچک برای خودتان بنویسید، مثلاً:

  • نام خودتان را چاپ کند.
  • علاقهٔ مورد علاقه‌تان را چاپ کند.
  • یک جملهٔ انگیزشی چاپ کند.

نمونه:

print("من علی هستم.")
print("دارم با پایتون برنامه‌نویسی یاد می‌گیرم.")
print("امروز یک قدم به هدفم نزدیک‌تر شدم!")

خروجی:

من علی هستم.
دارم با پایتون برنامه‌نویسی یاد می‌گیرم.
امروز یک قدم به هدفم نزدیک‌تر شدم!

در ادامهٔ مسیر

در فصل بعد یاد می‌گیرید:

  • چطور دقیق و درست پایتون را نصب کنید.
  • چگونه از ترمینال و IDE برای اجرای برنامه‌ها استفاده کنید.
  • و کم‌کم به‌جای فقط print، با متغیرها، ورودی از کاربر و ساختن برنامه‌های تعاملی آشنا می‌شوید.

در حال حاضر کافی است که:

  • بتوانید یک فایل سادهٔ .py بسازید،
  • داخلش print("سلام دنیا") بنویسید،
  • و آن را اجرا کنید.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات