KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

2.2. استفاده از پایتون در ترمینال

آشنایی کلی با ترمینال و خط فرمان

در این بخش فرض می‌کنیم که پایتون را نصب کرده‌اید. هدف این فصل فقط این است که یاد بگیرید «چطور» از پایتون در خط فرمان (ترمینال / Command Prompt / PowerShell) استفاده کنید؛ نه این‌که خود ترمینال چیست یا چرا لازم است.

ترمینال جایی است که می‌توانید با نوشتن دستورها، با سیستم‌عامل و برنامه‌ها (مثل پایتون) حرف بزنید.

  • در ویندوز معمولاً یکی از این‌ها را باز می‌کنید:
    • Command Prompt (cmd)
    • PowerShell
  • در macOS:
    • برنامهٔ Terminal
  • در لینوکس:
    • برنامه‌های مختلفی مثل Terminal, Konsole, GNOME Terminal و …

برای باز کردن ترمینال کافی است نامش را در منوی Start (در ویندوز) یا Spotlight (در macOS) جست‌وجو کنید، یا در لینوکس از منوی برنامه‌ها.

در ادامه، تمرکز روی اجرا کردن پایتون در همین محیط است.

پیدا کردن دستور پایتون در سیستم‌عامل‌های مختلف

نام دستور پایتون در ترمینال ممکن است متفاوت باشد:

  • در ویندوز:
    • گاهی python
    • گاهی py
  • در macOS / لینوکس:
    • معمولاً python3
    • (در بعضی سیستم‌ها python هم وجود دارد، ولی ممکن است نسخهٔ ۲ باشد)

برای این‌که ببینید پایتون چطور در سیستم شما شناخته می‌شود، در ترمینال این‌ها را به‌ترتیب امتحان کنید:

python --version
python3 --version
py --version

هر کدام که بدون خطا اجرا شد و نسخهٔ پایتون را نشان داد (مثلاً Python 3.12.1)، همان دستوری است که باید استفاده کنید.

در ادامه، برای اختصار از کلمهٔ python استفاده می‌کنیم؛ اما اگر در سیستم شما python3 یا py کار می‌کند، همان را جایگزین کنید.

اجرای مفسر تعاملی پایتون در ترمینال

«مفسر تعاملی» جایی است که دستورهای پایتون را سطر به سطر می‌نویسید و همان لحظه نتیجه را می‌بینید.

ورود به مفسر تعاملی

در ترمینال بنویسید:

python

اگر همه چیز درست باشد، چیزی شبیه این می‌بینید:

Python 3.12.1 (tags/...) ...
Type "help", "copyright", "credits" or "license" for more information.
>>>

سه علامت >>> یعنی الان داخل مفسر تعاملی پایتون هستید و می‌توانید دستور پایتون بنویسید.

مثلاً:

>>> 2 + 3
5
>>> print("سلام")
سلام

هر خطی که بعد از >>> می‌نویسید، یک دستور پایتون است و بلافاصله اجرا می‌شود.

خروج از مفسر تعاملی

برای برگشتن به خود ترمینال (جایی که دستور سیستم‌عامل می‌دهید):

  • راه ۱ (پیشنهادی):
  >>> exit()
  • راه ۲ (روی همهٔ سیستم‌ها کار می‌کند):
  >>> quit()
  • راه ۳ (ترکیب کلیدها):
    • در ویندوز و لینوکس: Ctrl + Z بعد Enter
    • در macOS: Ctrl + D

بعد از خروج، دوباره نشانهٔ خط فرمان ترمینال را می‌بینید (مثلاً $ در لینوکس/macOS یا C:\> در ویندوز).

فرق ترمینال و مفسر تعاملی پایتون

گاهی تازه‌کارها قاطی می‌کنند که الان در «ترمینال سیستم» هستند یا «مفسر پایتون».

  • در ترمینال سیستم:
    • دستورات شبیه این است: cd, dir, ls, python, mkdir
  • در مفسر پایتون:
    • قبل از خط، >>> می‌بینید.
    • دستورات شبیه این است: print("سلام"), 2 + 2, name = "Ali"

اگر >>> می‌بینید، یعنی داخل پایتون هستید. اگر چنین چیزی نمی‌بینید، در خود ترمینال هستید.

چند دستور ساده برای تمرین در مفسر تعاملی

این بخش فقط برای این است که به «احساس» کار با پایتون در ترمینال عادت کنید. توضیح مفصل این دستورات در فصل‌های بعدی خواهد آمد.

بعد از اجرای python در ترمینال و دیدن >>>، دستورهای زیر را امتحان کنید:

محاسبه‌های ساده

>>> 10 + 5
15
>>> 10 - 3
7
>>> 10 * 3
30
>>> 10 / 4
2.5

چاپ متن

>>> print("سلام پایتون!")
سلام پایتون!

ذخیره در متغیر و استفاده

(توضیح کامل متغیرها در فصل متغیرها خواهد آمد؛ اینجا فقط برای تمرین اجراست.)

>>> name = "Sara"
>>> 2 + 3
5
>>> print(name)
Sara

اگر این دستورها بدون خطا اجرا شوند، یعنی مفسر تعاملی شما درست کار می‌کند.

تشخیص این‌که پایتون از کدام مسیر اجرا می‌شود

گاهی در یک سیستم چند نصب مختلف از پایتون وجود دارد. برای فهمیدن این‌که دستور python دقیقاً به کدام فایل اجرایی اشاره می‌کند، می‌توانید از این دستورها استفاده کنید:

  • در ویندوز (Command Prompt):
  where python
  • در ویندوز (PowerShell):
  Get-Command python
  • در macOS / لینوکس:
  which python
  which python3

خروجی این دستورها معمولاً یک مسیر (path) است، مثل:

C:\Users\user\AppData\Local\Programs\Python\Python312\python.exe

یا در لینوکس/macOS:

/usr/bin/python3

این‌ها بیشتر برای زمانی مفید است که بعداً به مشکل نسخه‌ها یا چند نصب مختلف برخورد کنید.

کار با چند نسخهٔ پایتون (اشارهٔ کوتاه)

در بعضی سیستم‌ها (به‌ویژه macOS و لینوکس)، ممکن است python نسخهٔ ۲ باشد (قدیمی)، و python3 نسخهٔ ۳ (جدید).

اگر بعد از اجرای python --version دیدید:

Python 2.7.18

و دستور:

python3 --version

چیزی شبیه:

Python 3.12.1

داد، یعنی باید همیشه برای کار با نسخهٔ جدید، از python3 استفاده کنید:

python3

بقیهٔ رفتارها (ورود به مفسر، خروج، اجرا کردن کد و …) مثل همان python است، فقط نام دستور فرق می‌کند.

اجرای یک خط کد بدون ورود به مفسر (پیش‌نمایش)

گاهی دوست دارید فقط یک عبارت کوتاه پایتون را تست کنید، بدون این‌که وارد محیط تعاملی >>> شوید. برای این کار می‌توانید از گزینهٔ -c استفاده کنید.

مثلاً در ترمینال:

python -c "print('سلام از خط فرمان')"

خروجی:

سلام از خط فرمان

یا:

python -c "print(2 + 3)"

این روش برای تست‌های سریع مفید است، ولی برای یادگیری اول کار، بیشتر با مفسر تعاملی کار خواهید کرد. (اجرای فایل‌های کامل .py موضوع بخش «اجرای اسکریپت‌های پایتون» است.)

نکته‌های رفع اشکال اولیه در ترمینال

اگر تلاش کردید python را اجرا کنید و یکی از خطاهای زیر را دیدید، معنای معمولش این‌هاست:

پیام‌هایی مثل «not recognized» در ویندوز

مثال:

'python' is not recognized as an internal or external command,
operable program or batch file.

معنی: ویندوز دستور python را نمی‌شناسد (احتمالاً پایتون نصب نیست، یا مسیرش به PATH اضافه نشده است).
در این حالت:

  1. دوباره تلاش کنید py را اجرا کنید:
   py --version
  1. اگر آن هم کار نکرد، به فصل «نصب پایتون» برگردید و مراحل افزودن پایتون به PATH را بررسی کنید.

پیام‌های مشابه در macOS / لینوکس

مثال:

command not found: python

معنی مشابهی دارد: دستور python روی PATH نیست. در این صورت این را امتحان کنید:

python3 --version

اگر python3 کار کرد، از همین به بعد به‌جای python از python3 استفاده کنید. اگر هیچ‌کدام کار نکرد، احتمالاً پایتون نصب نیست و باید طبق فصل نصب پایتون عمل کنید.

تمرین‌های پیشنهادی

برای این‌که مطمئن شوید کار با ترمینال و پایتون را یاد گرفته‌اید، این تمرین‌ها را انجام دهید:

  1. ترمینال را باز کنید، دستور مناسب (python, python3 یا py) را پیدا کنید و نسخهٔ پایتون را نمایش دهید.
  2. وارد مفسر تعاملی شوید، این سه خط را اجرا کنید، سپس خارج شوید:
   10 * 20
   print("یادگیری پایتون در ترمینال")
   100 / 3
  1. دوباره در خود ترمینال (نه داخل پایتون) این دستور را اجرا کنید:
   python -c "print('سلام از تمرین سوم')"

اگر هر سه مرحله را بدون مشکل انجام دهید، شما آماده‌اید تا در فصل‌های بعدی، هم در حالت تعاملی و هم در فایل‌ها، برنامه‌های پایتون را اجرا کنید.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات