KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

13.4. متد `__init__`

نقش متد `__init__` در کلاس‌ها

در فصل والد، با مفهوم «کلاس» و «شیء» آشنا شده‌اید. اینجا تمرکز ما فقط روی یک متد خاص در کلاس‌هاست: متد سازنده یا همان __init__.

متد سازنده (Constructor) چیست؟

وقتی از روی یک کلاس، شیء جدید می‌سازید (مثلاً User() یا Car())، پایتون می‌تواند به‌طور خودکار کدی را اجرا کند تا آن شیء را «آمادهٔ استفاده» کند.
این کار با متدی به نام __init__ انجام می‌شود.

به‌صورت ساده:

  • __init__ متدی است که هنگام ساختن یک شیء جدید از کلاس، به‌طور خودکار صدا زده می‌شود.
  • معمولاً برای شروع مقداردهی ویژگی‌ها (attributes) از آن استفاده می‌کنیم.

ساختار کلی:

python
class ClassName:
    def __init__(self, پارامترها):
        # کد مقداردهی اولیه
        ...

شکل کلی `__init__` و نقش `self`

رایج‌ترین امضا (signature) برای __init__ به این شکل است:

python
class Person:
    def __init__(self, name, age):
        self.name = name
        self.age = age

نکته‌ها:

  • اولین پارامتر همیشه self است (قرارداد نام‌گذاری).
    self به همان شیء در حال ساخته‌شدن اشاره می‌کند.
  • بقیهٔ پارامترها (name, age) مقادیری هستند که هنگام ساخت شیء می‌دهید.
  • درون __init__، با استفاده از self.ویژگی، داده‌ها را روی شیء ذخیره می‌کنید.

مثال استفاده:

python
p1 = Person("Ali", 20)
print(p1.name)  # خروجی: Ali
print(p1.age)   # خروجی: 20

هنگام اجرای Person("Ali", 20) در پشت صحنه این اتفاق می‌افتد:

۱. پایتون یک شیء خالی از کلاس Person می‌سازد.
۲. سپس به‌طور خودکار صدا می‌زند:

python
Person.__init__(p1, "Ali", 20)

(که در کد ما به صورت def __init__(self, name, age): تعریف شده است.)

مقداردهی ویژگی‌ها با `__init__`

مهم‌ترین کاربرد __init__، مقداردهی ویژگی‌های شیء است:

python
class Book:
    def __init__(self, title, pages, price):
        self.title = title
        self.pages = pages
        self.price = price
b = Book("Python for Beginners", 250, 150000)
print(b.title)  # Python for Beginners

الگوی ذهنی خوب:

  • پارامترهای __init__ ورودی هستند.
  • ویژگی‌های self، داده‌های ذخیره‌شده روی شیء هستند.

$$
\text{پارامتر تابع} \longrightarrow \text{self.ویژگی}
$$

`__init__` بدون پارامتر (به‌جز `self`)

لازم نیست همیشه __init__ پارامترهای اضافی داشته باشد.
گاهی فقط می‌خواهیم مقادیر پیش‌فرض بگذاریم:

python
class Counter:
    def __init__(self):
        self.value = 0
c = Counter()
print(c.value)  # 0

اینجا سازنده هیچ ورودی از بیرون نمی‌گیرد، اما درون خودش مقداردهی اولیه انجام می‌دهد.

مقادیر پیش‌فرض پارامترها در `__init__`

مثل توابع عادی، در __init__ هم می‌توانید پارامترهای اختیاری با مقدار پیش‌فرض داشته باشید:

python
class User:
    def __init__(self, username, is_admin=False):
        self.username = username
        self.is_admin = is_admin
u1 = User("ali")                 # is_admin = False
u2 = User("admin_user", True)    # is_admin = True

اینجا:

  • اگر مقدار is_admin را ندهید، به‌طور پیش‌فرض False خواهد بود.
  • اگر بدهید، همان مقدار استفاده می‌شود.

این کار ساخت اشیاء را انعطاف‌پذیرتر می‌کند.

تفاوت `__init__` با متدهای عادی

همهٔ متدهای کلاس از نظر شکل کلی شبیه‌اند، اما __init__ چند تفاوت مهم دارد:

  • نامش دقیقاً باید __init__ باشد (با دو خط زیر در ابتدا و انتها).
  • هنگام ساخت شیء، خودکار اجرا می‌شود؛ نیازی نیست دستی صدا بزنید.
  • معمولاً برای مقداردهی اولیهٔ ویژگی‌ها استفاده می‌شود؛ متدهای دیگر برای «عمل» روی آن داده‌ها هستند.

مثال مقایسه:

python
class BankAccount:
    def __init__(self, owner, balance=0):
        self.owner = owner
        self.balance = balance  # مقدار اولیه
    def deposit(self, amount):
        self.balance += amount  # عمل روی داده‌های موجود
acc = BankAccount("Sara", 1000)  # __init__ خودکار اجرا می‌شود
acc.deposit(500)                 # متد عادی، دستی فراخوانی می‌شود
print(acc.balance)               # 1500

اعتبارسنجی ورودی‌ها در `__init__`

می‌توانید در __init__ ورودی‌ها را بررسی کنید و در صورت نامعتبر بودن، خطا بدهید یا اصلاح کنید:

python
class Product:
    def __init__(self, name, price):
        self.name = name
        if price < 0:
            raise ValueError("قیمت نمی‌تواند منفی باشد")
        self.price = price
# p = Product("Phone", -100)  # این خط خطا ایجاد می‌کند

این کار کمک می‌کند هر شیء ساخته‌شده، حالت معتبری داشته باشد.

استفاده از `__init__` برای محاسبات اولیه

گاهی لازم است قبل از استفاده از شیء، یک‌سری محاسبات اولیه انجام شود.
این کار نیز جای خوبی در __init__ دارد:

python
class Rectangle:
    def __init__(self, width, height):
        self.width = width
        self.height = height
        self.area = width * height  # محاسبه و ذخیرهٔ مساحت
r = Rectangle(3, 4)
print(r.area)  # 12

پارامترهای زیاد در `__init__` (و توصیهٔ عملی)

مثلاً:

python
class Student:
    def __init__(self, first_name, last_name, age, student_id, major, gpa):
        self.first_name = first_name
        self.last_name = last_name
        self.age = age
        self.student_id = student_id
        self.major = major
        self.gpa = gpa

نکتهٔ عملی:

  • از نظر فنی مشکلی نیست، اما اگر پارامترها خیلی زیاد شوند،
    خوانایی کد کم می‌شود و احتمال اشتباه در ترتیب آرگومان‌ها بالا می‌رود.
  • برای شروع، فقط این را بدانید که می‌توانید پارامترها را نام‌گذاری‌شده ارسال کنید تا ترتیب مهم نباشد:
python
s = Student(first_name="Ali", last_name="Ahmadi",
            age=21, student_id="401234",
            major="CS", gpa=18.5)

چند نمونهٔ ساده از کلاس‌ها با `__init__`

مثال: کلاس کاربر ساده

python
class SimpleUser:
    def __init__(self, username, email):
        self.username = username
        self.email = email
    def info(self):
        return f"{self.username} - {self.email}"
u = SimpleUser("ali", "ali@example.com")
print(u.info())  # ali - ali@example.com

اینجا __init__ فقط اطلاعات اولیه را ذخیره می‌کند، متد info از آن‌ها استفاده می‌کند.

مثال: شمارنده با مقدار شروع دلخواه

python
class Counter:
    def __init__(self, start=0):
        self.value = start
    def increment(self):
        self.value += 1
c1 = Counter()       # شروع از 0
c2 = Counter(10)     # شروع از 10
c1.increment()
c2.increment()
print(c1.value)  # 1
print(c2.value)  # 11

آیا می‌توان کلاس بدون `__init__` داشت؟

بله. اگر __init__ تعریف نکنید، پایتون خودش یک سازندهٔ پیش‌فرض در نظر می‌گیرد که هیچ کار خاصی انجام نمی‌دهد:

python
class Empty:
    pass
e = Empty()  # بدون __init__ هم کار می‌کند

اما:

  • در عمل، در اکثر کلاس‌های واقعی، برای مقداردهی اولیه از __init__ استفاده می‌شود.
  • وقتی می‌خواهید شیء شما حالت اولیهٔ مشخصی داشته باشد، تقریباً همیشه باید __init__ بنویسید.

نکات رایج و اشتباهات معمول با `__init__`

۱. فراموش کردن self:

python
class Person:
    def __init__(name, age):   # اشتباه: self باید اولین پارامتر باشد
        name = name
        age = age

درست:

python
class Person:
    def __init__(self, name, age):
        self.name = name
        self.age = age

۲. استفاده نکردن از self.:

python
class Person:
    def __init__(self, name):
        name = name  # این فقط یک متغیر محلی است، روی شیء ذخیره نمی‌شود

درست:

python
class Person:
    def __init__(self, name):
        self.name = name  # حالا روی شیء ذخیره می‌شود

۳. ندادن آرگومان کافی هنگام ساخت شیء:

python
class Person:
    def __init__(self, name, age):
        self.name = name
        self.age = age
p = Person("Ali")  # TypeError: آرگومان age داده نشده

باید:

python
p = Person("Ali", 20)

یا سن را پیش‌فرض کنید:

python
class Person:
    def __init__(self, name, age=18):
        self.name = name
        self.age = age

تمرین‌های پیشنهادی

برای تمرین، این ایده‌ها را پیاده‌سازی کنید:

  1. کلاسی به نام Dog تعریف کنید که در __init__ نام و نژاد سگ را بگیرد و یک متد bark داشته باشد که پیامی شامل نام سگ چاپ کند.
  2. کلاسی به نام Point بسازید که مختصات $x$ و $y$ را در __init__ بگیرد و در همان‌جا فاصله از مبدأ را در ویژگی‌ای به نام distance_from_origin حساب و ذخیره کند.
  3. کلاسی به نام Movie تعریف کنید که عنوان، سال تولید و امتیاز را در __init__ بگیرد و اگر امتیاز کمتر از ۰ یا بیشتر از ۱۰ بود، آن را به نزدیک‌ترین مقدار معتبر (۰ یا ۱۰) محدود کند.

در این تمرین‌ها فقط روی استفاده از __init__ برای مقداردهی اولیه، اعتبارسنجی و محاسبهٔ اولیه تمرکز کنید.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات