KAHIBARO Bookshelves
Discord Login Register

12.3.2. random

کار با ماژول `random` در پایتون

در این بخش با ماژولی از کتابخانهٔ استاندارد پایتون آشنا می‌شویم که برای تولید «اعداد شبه‌تصادفی» و انجام کارهای تصادفی (مثل انتخاب تصادفی یک آیتم از لیست) استفاده می‌شود: ماژول random.

در فصل والد، با مفهوم «کتابخانه» و «وارد کردن ماژول» آشنا شده‌اید؛ این‌جا فقط روی random تمرکز می‌کنیم.


وارد کردن ماژول `random`

برای استفاده از این ماژول باید آن را وارد (import) کنید:

import random

بعد از این، می‌توانید از توابع داخل آن مثل random.randint() یا random.choice() استفاده کنید.


تولید عدد اعشاری تصادفی بین ۰ و ۱

ساده‌ترین تابع:

  • random.random()
    عددی اعشاری (float) در بازهٔ $[0, 1)$ تولید می‌کند؛ یعنی از ۰ شامل، تا ۱ غیرشامل.
import random
x = random.random()
print(x)   # مثلا: 0.3748291012

هر بار که برنامه را اجرا کنید، مقدار متفاوتی خواهید دید.


تولید عدد تصادفی در یک بازهٔ مشخص (صحیح و اعشاری)

۱. عدد صحیح با `randint`

  • random.randint(a, b)
    یک عدد صحیح تصادفی بین a و b (هر دو شامل) برمی‌گرداند.
import random
n = random.randint(1, 6)   # شبیه تاس ۶ وجهی
print(n)                   # 1 تا 6

۲. عدد اعشاری در بازه با `uniform`

  • random.uniform(a, b)
    یک عدد اعشاری (float) بین a و b برمی‌گرداند (دو سر بازه می‌توانند برگردانده شوند).
import random
temperature = random.uniform(20.0, 25.0)
print(temperature)   # مثلا: 22.4819

انتخاب تصادفی از یک لیست یا رشته

وقتی می‌خواهید از میان چند گزینه یکی را تصادفی انتخاب کنید:

۱. `choice`

  • random.choice(sequence)
    یک عضو تصادفی از لیست، رشته، تاپل و… برمی‌گرداند (دنباله نباید خالی باشد).
import random
colors = ["red", "green", "blue", "yellow"]
chosen_color = random.choice(colors)
print(chosen_color)

مثال با رشته:

import random
letters = "ABCDE"
ch = random.choice(letters)
print(ch)   # یکی از A,B,C,D,E

۲. انتخاب چند آیتم بدون تکرار: `sample`

  • random.sample(population, k)
    k عضو متمایز (بدون تکرار) را به صورت تصادفی برمی‌گرداند.
import random
numbers = [1, 2, 3, 4, 5, 6]
picked = random.sample(numbers, 3)
print(picked)   # مثلا: [4, 1, 6]

k نباید بزرگ‌تر از طول لیست باشد.

۳. انتخاب با امکان تکرار: `choices`

  • random.choices(population, k=...)
    k عضو را با امکان تکرار برمی‌گرداند.
import random
numbers = [1, 2, 3]
picked = random.choices(numbers, k=5)
print(picked)   # مثلا: [2, 2, 1, 3, 2]

درهم‌ریختن ترتیب یک لیست (`shuffle`)

اگر بخواهید ترتیب عناصر یک لیست را به‌طور تصادفی جابه‌جا کنید:

  • random.shuffle(x)
    لیست را «درجا» (in-place) تغییر می‌دهد و مقدار بازگشتی ندارد.
import random
cards = ["A", "K", "Q", "J", "10"]
random.shuffle(cards)
print(cards)   # ترتیب جدید تصادفی

نکته: shuffle فقط روی لیست (شیء قابل تغییر) کار می‌کند، نه روی رشته‌ها.


شبیه‌سازی ساده: پرتاب سکه و تاس

پرتاب سکه

import random
result = random.choice(["شیر", "خط"])
print("نتیجهٔ پرتاب سکه:", result)

پرتاب دو تاس و جمع آن‌ها

import random
die1 = random.randint(1, 6)
die2 = random.randint(1, 6)
total = die1 + die2
print("تاس اول:", die1)
print("تاس دوم:", die2)
print("جمع:", total)

چنین الگوهایی در بازی‌ها، شبیه‌سازی‌ها و تمرین‌ها بسیار کاربردی‌اند.


تولید رمز عبور ساده با `random`

ترکیب choice با رشته‌ای از حروف/اعداد:

import random
import string  # از کتابخانهٔ استاندارد، برای حروف و اعداد
chars = string.ascii_letters + string.digits   # a-z, A-Z, 0-9
length = 8
password = ""
for _ in range(length):
    password += random.choice(chars)
print("رمز عبور تصادفی:", password)

(در بخش‌های دیگر دوره، پروژهٔ مجزا برای تولید رمز عبور خواهید داشت؛ این‌جا صرفا ایدهٔ استفاده از random را می‌بینید.)


`random.seed()` و تکرارپذیری

ماژول random اعداد «شبه‌تصادفی» تولید می‌کند. یعنی اگر «بذر» (seed) اولیه را ثابت بگذارید، توالی اعداد تولیدشده هم همیشه ثابت می‌ماند. این برای تست و اشکال‌زدایی مفید است.

  • random.seed(value)
    رفتار تولید اعداد را طوری تنظیم می‌کند که تکرارپذیر شود.

مثال:

import random
random.seed(42)   # عدد دلخواه
print(random.randint(1, 10))
print(random.randint(1, 10))
print(random.random())

اگر این کد را چند بار اجرا کنید، هر بار دقیقا همین سه مقدار را می‌گیرید.
اما اگر seed را حذف کنید، هر اجرا نتایج متفاوتی دارد.

نکته: برای استفاده‌های عادی (مثلا بازی)، معمولا نیازی به seed ندارید. برای بازتولید نتایج یک شبیه‌سازی، seed بسیار مفید است.


جمع‌بندی کاربردهای رایج `random`

چیزهایی که برای یک مبتدی بیشترین کاربرد را دارند:

  • random.random() → عدد اعشاری بین ۰ و ۱
  • random.randint(a, b) → عدد صحیح بین a و b (شامل هر دو)
  • random.uniform(a, b) → عدد اعشاری در بازهٔ مشخص
  • random.choice(seq) → انتخاب یک عنصر از لیست/رشته
  • random.sample(seq, k) → انتخاب چند عنصر بدون تکرار
  • random.choices(seq, k=...) → انتخاب چند عنصر با امکان تکرار
  • random.shuffle(list) → درهم‌ریختن ترتیب لیست
  • random.seed(value) → تکرارپذیر کردن توالی اعداد تصادفی

در تمرین‌ها و پروژه‌های بعدی، مثل «بازی حدس عدد» و «تولیدکنندهٔ رمز عبور»، به طور عملی از این توابع استفاده خواهید کرد.

Views: 0

Comments

Please login to add a comment.

Don't have an account? Register now!

Where to Move

Move chapter:

  • ☰ 1. فصل ۱: برنامه‌نویسی چیست؟
    • ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
      • ☰ 1.2. پایتون چیست؟
        • ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده می‌شود؟
          • ☰ 1.4. چگونه برنامه‌نویسی به حل مسائل کمک می‌کند
            • ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
            • ☰ 2. فصل ۲: راه‌اندازی پایتون
              • ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
                • ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
                  • ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
                    • ☰ 2.4. اجرای اسکریپت‌های پایتون
                      • ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
                      • ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
                        • ☰ 3.1. متغیر چیست؟
                          • ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
                            • ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
                              • ☰ 3.4. متن (`str`)
                                • ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
                                  • ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
                                  • ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
                                    • ☰ 4.1. عملیات حسابی
                                      • ☰ 4.2. کار با اعداد
                                        • ☰ 4.3. عملیات روی رشته‌ها
                                          • ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
                                            • ☰ 4.5. کامنت‌ها در پایتون
                                            • ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
                                              • ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
                                                • ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
                                                  • ☰ 5.3. قالب‌بندی خروجی
                                                    • ☰ 5.4. نوشتن برنامه‌های تعاملی
                                                    • ☰ 6. فصل ۶: شرط‌ها (if / else)
                                                      • ☰ 6.1. عملگرهای مقایسه‌ای
                                                        • ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
                                                          • ☰ 6.3. if، elif، else
                                                            • ☰ 6.4. شرط‌های تو در تو
                                                              • ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
                                                              • ☰ 7. فصل ۷: حلقه‌ها
                                                                • ☰ 7.1. چرا حلقه‌ها مفید هستند؟
                                                                  • ☰ 7.2. حلقه‌های while
                                                                    • ☰ 7.3. حلقه‌های for
                                                                      • ☰ 7.4. شمارنده‌های حلقه
                                                                        • ☰ 7.5. break و continue
                                                                          • ☰ 7.6. تمرین‌های حلقه
                                                                          • ☰ 8. فصل ۸: مجموعه‌های داده
                                                                            • ☰ 8.1. لیست‌ها (Lists)
                                                                              • ☰ 8.2. تاپل‌ها (Tuples)
                                                                                • ☰ 8.3. دیکشنری‌ها (Dictionaries)
                                                                                  • ☰ 8.4. مجموعه‌ها (Sets – مقدماتی)
                                                                                    • ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
                                                                                    • ☰ 9. فصل ۹: توابع
                                                                                      • ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
                                                                                        • ☰ 9.2. تعریف توابع
                                                                                          • ☰ 9.3. پارامترها و آرگومان‌ها
                                                                                            • ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
                                                                                              • ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
                                                                                                • ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
                                                                                                • ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایل‌ها
                                                                                                  • ☰ 10.1. فایل چیست؟
                                                                                                    • ☰ 10.2. خواندن فایل‌های متنی
                                                                                                      • ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایل‌ها
                                                                                                        • ☰ 10.4. مسیر فایل‌ها
                                                                                                          • ☰ 10.5. برنامه‌های ساده مبتنی بر فایل
                                                                                                          • ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکال‌زدایی
                                                                                                            • ☰ 11.1. انواع خطاها
                                                                                                              • ☰ 11.2. خواندن پیام‌های خطا
                                                                                                                • ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
                                                                                                                  • ☰ 11.4. try و except
                                                                                                                    • ☰ 11.5. راهبردهای اشکال‌زدایی
                                                                                                                    • ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانه‌های پایتون
                                                                                                                      • ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
                                                                                                                        • ☰ 12.2. وارد کردن ماژول‌ها
                                                                                                                          • ☰ 12.3. کتابخانه‌های استاندارد
                                                                                                                            • ☰ 12.3.1. math
                                                                                                                              • ☰ 12.3.2. random
                                                                                                                                • ☰ 12.3.3. datetime
                                                                                                                                • ☰ 12.4. نصب کتابخانه‌های خارجی با pip
                                                                                                                                • ☰ 13. فصل ۱۳: برنامه‌نویسی شی‌گرا (OOP)
                                                                                                                                  • ☰ 13.1. برنامه‌نویسی شی‌گرا چیست؟
                                                                                                                                    • ☰ 13.2. کلاس‌ها و اشیاء
                                                                                                                                      • ☰ 13.3. ویژگی‌ها و متدها
                                                                                                                                        • ☰ 13.4. متد `__init__`
                                                                                                                                          • ☰ 13.5. کپسوله‌سازی
                                                                                                                                            • ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
                                                                                                                                              • ☰ 13.7. مثال‌های سادهٔ شی‌گرا
                                                                                                                                              • ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
                                                                                                                                                • ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
                                                                                                                                                  • ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
                                                                                                                                                    • ☰ 14.3. کار با فایل‌ها و پوشه‌ها
                                                                                                                                                      • ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
                                                                                                                                                        • ☰ 14.5. زمان‌بندی اجرای اسکریپت‌ها
                                                                                                                                                          • ☰ 14.6. مثال‌های کاربردی خودکارسازی
                                                                                                                                                          • ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
                                                                                                                                                            • ☰ 15.1. وب چگونه کار می‌کند؟ (نمای کلی)
                                                                                                                                                              • ☰ 15.2. آشنایی با Flask
                                                                                                                                                                • ☰ 15.3. ساخت یک وب‌سرور ساده
                                                                                                                                                                  • ☰ 15.4. مسیرها و قالب‌ها (Templates)
                                                                                                                                                                    • ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرم‌ها)
                                                                                                                                                                      • ☰ 15.6. API های بسیار ساده
                                                                                                                                                                      • ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
                                                                                                                                                                        • ☰ 16.1. علم داده چیست؟
                                                                                                                                                                          • ☰ 16.2. کار با داده‌ها
                                                                                                                                                                            • ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
                                                                                                                                                                              • ☰ 16.4. آشنایی با pandas
                                                                                                                                                                                • ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
                                                                                                                                                                                  • ☰ 16.6. مثال‌های سادهٔ تحلیل داده
                                                                                                                                                                                  • ☰ 17. فصل ۱۷: پروژه‌های کوچک
                                                                                                                                                                                    • ☰ 17.1. بازی حدس عدد
                                                                                                                                                                                      • ☰ 17.2. ماشین‌حساب ساده
                                                                                                                                                                                        • ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
                                                                                                                                                                                          • ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
                                                                                                                                                                                            • ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
                                                                                                                                                                                              • ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
                                                                                                                                                                                              • ☰ 18. فصل ۱۸: گام‌های بعدی
                                                                                                                                                                                                • ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
                                                                                                                                                                                                  • ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
                                                                                                                                                                                                    • ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
                                                                                                                                                                                                      • ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
                                                                                                                                                                                                        • ☰ 18.3.2. علم داده
                                                                                                                                                                                                          • ☰ 18.3.3. خودکارسازی
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرم‌افزار
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمن‌ها
                                                                                                                                                                                                            • ☰ 19. پیوست
                                                                                                                                                                                                              • ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
                                                                                                                                                                                                                • ☰ 19.2. خطاهای رایج و راه‌حل‌ها
                                                                                                                                                                                                                  • ☰ 19.3. واژه‌نامهٔ اصطلاحات