8.4. مجموعهها (Sets – مقدماتی)
Table of Contents
آشنایی مقدماتی با مجموعهها در پایتون
در این بخش با نوع دادهٔ مجموعه (set) در پایتون آشنا میشویم. مجموعهها برای کار با گروههایی از مقادیر بدون تکرار و بدون ترتیب مشخص استفاده میشوند.
ویژگیهای اصلی مجموعهها
چند ویژگی مهم که مجموعه را از لیست و تاپل متمایز میکند:
- بدون تکرار: هر مقدار فقط یکبار در مجموعه وجود دارد.
- بدون ترتیب ثابت: ترتیب عناصر مشخص و قابل اتکا نیست.
- قابل تغییر (mutable): میتوانید به مجموعه عضو اضافه یا از آن حذف کنید.
- نوع دادهٔ اعضا: اعضا باید قابل هش (hashable) باشند (بهصورت ساده: معمولاً از نوعهای ساده مثل
int،float،str، و تاپلهای ثابت هستند؛ لیست و دیکشنری نمیتوانند عضو یکsetباشند).
ساختن مجموعهها
ساختن مجموعه با `{}`
سادهترین راه، استفاده از آکولاد است:
fruits = {"apple", "banana", "orange"}
print(fruits)
print(type(fruits))دقت کنید ترتیب چاپ ممکن است هر بار فرق کند.
تبدیل لیست (یا رشته) به مجموعه با `set()`
از تابع سازندهٔ set() میتوانید برای تبدیل یک مجموعهٔ دیگر از دادهها به set استفاده کنید:
numbers_list = [1, 2, 2, 3, 4, 4, 5]
numbers_set = set(numbers_list)
print(numbers_set) # مقادیر تکراری حذف شدهاند
chars = set("hello")
print(chars)
در مثال بالا، حروف تکراری رشتهٔ "hello" فقط یکبار در مجموعه ظاهر میشوند.
مجموعهٔ خالی
بر خلاف لیستها، {} یک دیکشنری خالی است، نه مجموعهٔ خالی. برای ساختن مجموعهٔ خالی باید از set() استفاده کنید:
empty_set = set()
print(type(empty_set)) # <class 'set'>حذف تکراریها با استفاده از مجموعه
یکی از کاربردهای خیلی رایج مجموعهها، حذف عناصر تکراری است:
emails = [
"a@example.com",
"b@example.com",
"a@example.com",
"c@example.com",
"b@example.com",
]
unique_emails = set(emails)
print(unique_emails)
print(len(unique_emails)) # تعداد ایمیلهای یکتااگر لازم بود دوباره لیست داشته باشید:
unique_emails_list = list(unique_emails)اضافه و حذف کردن عضو در مجموعه
اضافه کردن با `add()`
numbers = {1, 2, 3}
numbers.add(4)
numbers.add(2) # چون ۲ از قبل هست، تغییری نمیکند
print(numbers)حذف کردن با `remove()` و `discard()`
remove(x)اگر عضو وجود نداشته باشد خطا میدهد.discard(x)اگر عضو وجود نداشته باشد هیچ خطایی نمیدهد.
numbers = {1, 2, 3}
numbers.remove(2) # ۲ حذف میشود
print(numbers)
# numbers.remove(5) # خطا میدهد: KeyError
numbers.discard(5) # خطا نمیدهد
print(numbers)حذف تصادفی یک عضو با `pop()`
چون مجموعه ترتیب مشخصی ندارد، pop() یک عضو دلخواه را برمیدارد:
items = {"a", "b", "c"}
item = items.pop()
print("برداشته شد:", item)
print("باقیمانده:", items)پاک کردن تمام اعضا با `clear()`
items = {1, 2, 3}
items.clear()
print(items) # set()بررسی عضویت با `in`
یکی از مزیتهای مهم مجموعهها این است که بررسی عضویت در آنها معمولاً بسیار سریع است:
numbers = {1, 2, 3, 4, 5}
print(3 in numbers) # True
print(10 in numbers) # Falseبرای مجموعههای بزرگ، این کار معمولاً سریعتر از جستجو در لیست است.
اندازهٔ مجموعه: `len()`
مثل لیست، با len() میتوانید تعداد اعضای مجموعه را بدست آورید:
colors = {"red", "green", "blue"}
print(len(colors)) # 3عملگرهای مجموعهای (مقدماتی)
مجموعهها در ریاضی هم وجود دارند. پایتون بسیاری از این عملها را پیادهسازی کرده است. در این بخش بهشکل مقدماتی با چند عمل آشنا میشویم.
فرض کنید:
a = {1, 2, 3, 4}
b = {3, 4, 5, 6}اجتماع (Union): `|` یا `union()`
اجتماع یعنی همهٔ اعضای a و b (بدون تکرار):
$$ A \cup B $$
print(a | b) # با عملگر
print(a.union(b)) # با متد
خروجی: {1, 2, 3, 4, 5, 6}
اشتراک (Intersection): `&` یا `intersection()`
اشتراک یعنی اعضایی که در هر دو مجموعه مشترکاند:
$$ A \cap B $$
print(a & b)
print(a.intersection(b))
خروجی: {3, 4}
تفاضل (Difference): `-` یا `difference()`
تفاضل a - b یعنی اعضایی که در a هستند ولی در b نیستند:
print(a - b)
print(a.difference(b))
خروجی: {1, 2}
و برعکس، b - a:
print(b - a) # {5, 6}تفاضل متقارن (Symmetric Difference): `^`
اعضایی که فقط در یکی از دو مجموعه هستند (در هر دو با هم نیستند):
print(a ^ b)
print(a.symmetric_difference(b))
خروجی: {1, 2, 5, 6}
مجموعهها و حلقهها (پیمایش روی set)
میتوانید روی اعضای یک مجموعه حلقه بزنید؛ اما ترتیب تضمینشده نیست:
fruits = {"apple", "banana", "orange"}
for f in fruits:
print(f)هر بار اجرای برنامه ممکن است خروجی با ترتیبی کمی متفاوت چاپ شود.
محدودیتهای مهم مجموعهها
چند نکته که باید حتماً به آنها توجه کنید:
- غیر مرتب بودن
نمیتوانید رویsetمثل لیست، با اندیس (fruits[0]) عضو بگیرید:
fruits = {"apple", "banana", "orange"}
# fruits[0] # خطا میدهد: TypeErrorاگر به ترتیب نیاز دارید، باید آنرا به لیست تبدیل کنید:
fruits_list = list(fruits)
print(fruits_list[0])- اعضای غیرقابل تغییر
اعضای مجموعه باید از نوعهایی باشند که خودشان تغییرناپذیر (immutable) هستند:
s = set()
s.add(1) # اوکی
s.add("hello") # اوکی
# s.add([1, 2, 3]) # خطا میدهد: TypeError: unhashable type: 'list'- نسخهٔ یکتا از هر مقدار
اگر مقدار تکراری اضافه کنید، فقط یک نسخه در مجموعه میماند:
s = set()
s.add(1)
s.add(1)
s.add(1)
print(s) # {1}کاربردهای متداول مجموعهها
چند مثال سادهٔ عملی:
پیدا کردن کلمات یکتای یک متن
text = "python is fun and python is powerful"
words = text.split()
unique_words = set(words)
print("کلمات:", words)
print("کلمات یکتا:", unique_words)
print("تعداد کلمات یکتا:", len(unique_words))بررسی سریع بودن یک مقدار در «لیست مجاز»
فرض کنید فقط این سه نام کاربری مجازند:
allowed_users = {"ali", "reza", "sara"}
username = input("نام کاربری را وارد کنید: ")
if username in allowed_users:
print("دسترسی مجاز")
else:
print("دسترسی ممنوع")مقایسهٔ مجموعهای از دادهها
فرض کنید دو کلاس درس دارید و میخواهید ببینید چه دانشآموزانی در هر دو کلاس هستند:
class_a = {"ali", "sara", "mina", "reza"}
class_b = {"reza", "sina", "mina"}
both = class_a & class_b # اشتراک
print("در هر دو کلاس:", both)
only_a = class_a - class_b
print("فقط در کلاس A:", only_a)
only_b = class_b - class_a
print("فقط در کلاس B:", only_b)جمعبندی
در این بخش یاد گرفتید که:
- چگونه با
{}وset()مجموعه بسازید. - چگونه مجموعهٔ خالی بسازید.
- چگونه با
add()،remove()،discard()،pop()وclear()اعضا را مدیریت کنید. - چگونه عضویت را با
inبررسی کنید و اندازه را باlen()بگیرید. - با عملگرهای اصلی مجموعهای (
|,&,-,^) کار کنید. - از مجموعه برای حذف تکراریها و مقایسهٔ گروههای داده استفاده کنید.
در ادامهٔ فصل، در کنار لیستها و تاپلها، یاد میگیرید چطور با توجه به مسئله، ساختار دادهٔ مناسب را انتخاب کنید.
Views: 0
Where to Move
Move chapter:
- ☰ 1. فصل ۱: برنامهنویسی چیست؟
- ☰ 1.1. برنامهٔ کامپیوتری چیست؟
- ☰ 1.2. پایتون چیست؟
- ☰ 1.3. پایتون کجا استفاده میشود؟
- ☰ 1.4. چگونه برنامهنویسی به حل مسائل کمک میکند
- ☰ 1.5. اولین برنامهٔ پایتون شما
-
- ☰ 2. فصل ۲: راهاندازی پایتون
- ☰ 2.1. نصب پایتون (ویندوز / macOS / لینوکس)
- ☰ 2.2. استفاده از پایتون در ترمینال
- ☰ 2.3. استفاده از یک IDE (IDLE / VS Code)
- ☰ 2.4. اجرای اسکریپتهای پایتون
- ☰ 2.5. حالت تعاملی پایتون
-
- ☰ 3. فصل ۳: متغیرها و انواع داده
- ☰ 3.1. متغیر چیست؟
- ☰ 3.2. ایجاد متغیرها
- ☰ 3.3. اعداد (`int`، `float`)
- ☰ 3.4. متن (`str`)
- ☰ 3.5. مقادیر بولی (`True`، `False`)
- ☰ 3.6. بررسی نوع داده با `type()`
-
- ☰ 4. فصل ۴: عملیات پایه
- ☰ 4.1. عملیات حسابی
- ☰ 4.2. کار با اعداد
- ☰ 4.3. عملیات روی رشتهها
- ☰ 4.4. ترکیب متن و متغیرها
- ☰ 4.5. کامنتها در پایتون
-
- ☰ 5. فصل ۵: ورودی و خروجی کاربر
- ☰ 5.1. دریافت ورودی از کاربر
- ☰ 5.2. تبدیل ورودی به عدد
- ☰ 5.3. قالببندی خروجی
- ☰ 5.4. نوشتن برنامههای تعاملی
-
- ☰ 6. فصل ۶: شرطها (if / else)
- ☰ 6.1. عملگرهای مقایسهای
- ☰ 6.2. عملگرهای منطقی
- ☰ 6.3. if، elif، else
- ☰ 6.4. شرطهای تو در تو
- ☰ 6.5. اشتباهات رایج مبتدیان
-
- ☰ 7. فصل ۷: حلقهها
- ☰ 7.1. چرا حلقهها مفید هستند؟
- ☰ 7.2. حلقههای while
- ☰ 7.3. حلقههای for
- ☰ 7.4. شمارندههای حلقه
- ☰ 7.5. break و continue
- ☰ 7.6. تمرینهای حلقه
-
- ☰ 8. فصل ۸: مجموعههای داده
- ☰ 8.1. لیستها (Lists)
- ☰ 8.2. تاپلها (Tuples)
- ☰ 8.3. دیکشنریها (Dictionaries)
- ☰ 8.4. مجموعهها (Sets – مقدماتی)
- ☰ 8.5. انتخاب ساختار دادهٔ مناسب
-
- ☰ 9. فصل ۹: توابع
- ☰ 9.1. چرا توابع مهم هستند؟
- ☰ 9.2. تعریف توابع
- ☰ 9.3. پارامترها و آرگومانها
- ☰ 9.4. مقادیر بازگشتی
- ☰ 9.5. محدودهٔ متغیرها (محلی در برابر سراسری)
- ☰ 9.6. استفادهٔ مجدد از کد
-
- ☰ 10. فصل ۱۰: کار با فایلها
- ☰ 10.1. فایل چیست؟
- ☰ 10.2. خواندن فایلهای متنی
- ☰ 10.3. نوشتن و افزودن به فایلها
- ☰ 10.4. مسیر فایلها
- ☰ 10.5. برنامههای ساده مبتنی بر فایل
-
- ☰ 11. فصل ۱۱: خطاها و اشکالزدایی
- ☰ 11.1. انواع خطاها
- ☰ 11.2. خواندن پیامهای خطا
- ☰ 11.3. خطاهای رایج مبتدیان
- ☰ 11.4. try و except
- ☰ 11.5. راهبردهای اشکالزدایی
-
- ☰ 12. فصل ۱۲: استفاده از کتابخانههای پایتون
- ☰ 12.1. کتابخانه چیست؟
- ☰ 12.2. وارد کردن ماژولها
- ☰ 12.3. کتابخانههای استاندارد
- ☰ 12.3.1. math
- ☰ 12.3.2. random
- ☰ 12.3.3. datetime
-
- ☰ 12.4. نصب کتابخانههای خارجی با pip
-
- ☰ 13. فصل ۱۳: برنامهنویسی شیگرا (OOP)
- ☰ 13.1. برنامهنویسی شیگرا چیست؟
- ☰ 13.2. کلاسها و اشیاء
- ☰ 13.3. ویژگیها و متدها
- ☰ 13.4. متد `__init__`
- ☰ 13.5. کپسولهسازی
- ☰ 13.6. وراثت (مقدماتی)
- ☰ 13.7. مثالهای سادهٔ شیگرا
-
- ☰ 14. فصل ۱۴: خودکارسازی با پایتون
- ☰ 14.1. خودکارسازی چیست؟
- ☰ 14.2. خودکار کردن وظایف ساده
- ☰ 14.3. کار با فایلها و پوشهها
- ☰ 14.4. خودکارسازی پردازش متن
- ☰ 14.5. زمانبندی اجرای اسکریپتها
- ☰ 14.6. مثالهای کاربردی خودکارسازی
-
- ☰ 15. فصل ۱۵: توسعهٔ وب با پایتون
- ☰ 15.1. وب چگونه کار میکند؟ (نمای کلی)
- ☰ 15.2. آشنایی با Flask
- ☰ 15.3. ساخت یک وبسرور ساده
- ☰ 15.4. مسیرها و قالبها (Templates)
- ☰ 15.5. پردازش ورودی کاربر (فرمها)
- ☰ 15.6. API های بسیار ساده
-
- ☰ 16. فصل ۱۶: علم داده با پایتون
- ☰ 16.1. علم داده چیست؟
- ☰ 16.2. کار با دادهها
- ☰ 16.3. آشنایی با NumPy
- ☰ 16.4. آشنایی با pandas
- ☰ 16.5. مصورسازی داده با matplotlib
- ☰ 16.6. مثالهای سادهٔ تحلیل داده
-
- ☰ 17. فصل ۱۷: پروژههای کوچک
- ☰ 17.1. بازی حدس عدد
- ☰ 17.2. ماشینحساب ساده
- ☰ 17.3. فهرست کارها (To-Do List)
- ☰ 17.4. تولیدکنندهٔ رمز عبور
- ☰ 17.5. برنامهٔ آزمون (Quiz)
- ☰ 17.6. پروژهٔ کوچک وب یا داده
-
- ☰ 18. فصل ۱۸: گامهای بعدی
- ☰ 18.1. چگونه پایتون را تمرین کنیم
- ☰ 18.2. نوشتن کد تمیز و خوانا
- ☰ 18.3. انتخاب یک حوزهٔ تخصصی
- ☰ 18.3.1. توسعهٔ وب
- ☰ 18.3.2. علم داده
- ☰ 18.3.3. خودکارسازی
- ☰ 18.3.4. توسعهٔ نرمافزار
-
- ☰ 18.4. منابع یادگیری و انجمنها
-
- ☰ 19. پیوست
- ☰ 19.1. برگهٔ تقلب دستور زبان پایتون
- ☰ 19.2. خطاهای رایج و راهحلها
- ☰ 19.3. واژهنامهٔ اصطلاحات
-
Comments
Please login to add a comment.
Don't have an account? Register now!